در شرکت «پیشرفت نوین»، همهچیز طبق اصول مدیریت پیش میرفت؛ دستکم روی کاغذ.
روی دیوار اتاق مدیرعامل، تابلوی بزرگی نصب شده بود:
«عدالت سازمانی، سرمایه اصلی ماست.»
زیرش هم با حروف کوچک نوشته بودند:
«البته شامل همه نمیشود.»
مدیرعامل شرکت، مردی به نام قربان بود که همه او را از سالهای قدیم «مش قربان» صدا میکردند. خودش مدتی بود که اصرار داشت دیگر کسی این لقب را به کار نبرد.
میگفت:
ـ دوران «مش قربان» تمام شده. الان من مدیرعاملم.
اما کارکنان معتقد بودند تنها چیزی که عوض شده، اندازه اتاق و قیمت خودکار روی میز اوست.
مش قربان یک روز با خانمی به نام «تینا» آشنا شد؛ زنی روستازاده و سادهپوش که برای گذران زندگی تلاش میکرد.
چند هفته بعد، اتفاقات عجیبی در شرکت شروع شد.
اولین اتفاق، استخدام تینا بود.
سمت:
«مشاور ویژه مدیرعامل در امور فرهنگی و اجتماعی.»
شرح وظایف:
نامشخص.
محل کار:
اتاق کنار مدیرعامل.
حقوق:
محرمانه.
یکی از حسابداران زیر لب گفت:
ـ بالاخره فهمیدیم فرهنگ و اجتماع چقدر حقوق میگیرند!
هنوز کسی چیزی نگفته بود که تینا صاحب تلفن سازمانی شد، بعد لپتاپ گرفت، بعد کارت هدیه، بعد هزینه رفتوآمد و بعد، به شکلی کاملاً اتفاقی، یک خودروی سازمانی که قبلاً قرار بود در اختیار مدیر فروش باشد.
مدیر فروش وقتی فهمید ماشین به تینا رسیده، گفت:
ـ پس از این به بعد من با چی برم مشتری ببینم؟
معاون اداری جواب داد:
ـ با فرهنگ و امور اجتماعی.
چند ماه بعد، وضعیت جالبتر شد.
مش قربان برای تینا خانهای اجاره کرد.
البته قرارداد خانه به نام شرکت نبود.
در حسابداری هم مبلغی تحت عنوان «کمکهزینه مأموریت ویژه» ثبت شد.
مأموریت کجا بود؟
هیچکس نمیدانست.
مدیر مالی پرسید:
ـ جناب مدیرعامل، مأموریت ایشان دقیقاً کجاست؟
مش قربان با اعتمادبهنفس گفت:
ـ مأموریت ایشان… زندگی است.
مدیر مالی سرش را پایین انداخت و گفت:
ـ پس ظاهراً ما همه سالها اشتباه میکردیم. فکر میکردیم برای مأموریت باید جایی رفت.
از آن روز به بعد، کارکنان اسم حسابداری جدید را گذاشتند:
«صندوق حمایت از استعدادهای خاص.»
یک روز برای تینا مبلغی واریز شد با عنوان:
«پاداش عملکرد.»
کارمند حسابداری پرسید:
ـ عملکرد چه کاری؟
مدیر مالی گفت:
ـ زیاد سؤال نکن.
ـ ولی باید سند داشته باشیم.
مدیر مالی آهی کشید و گفت:
ـ سندش اینه که عملکردش خوب بوده.
ـ چه عملکردی؟
ـ اینکه مدیرعامل از عملکردش راضی بوده.
حسابدار چند ثانیه سکوت کرد و گفت:
ـ پس ما هم اگر مدیرعامل ازمان راضی باشد، پاداش میگیریم؟
مدیر مالی خندید:
ـ نه عزیزم. برای شما «رضایت مدیرعامل» کافی نیست. باید عملکرد هم داشته باشید.
کمکم کارکنان عصبانی شدند.
.
فردای آن روز، روی تابلوی اعلانات شرکت، کاغذی نصب شد:
«به اطلاع کارکنان محترم میرساند بودجه رفاهی امسال به دلیل محدودیت مالی کاهش یافته است.»
زیر آن، یکی از کارکنان با خودکار نوشته بود:
«بهجز رفاه مدیرعامل.»
برای نخستین بار، مش قربان جوابی پیدا نکرد.
تینا هم مدتی بعد از شرکت رفت.
اما رفتنش مشکل را حل نکرد.
چون کارکنان فهمیده بودند مشکل فقط یک زن، یک مرد یا یک رابطه نیست.
مشکل، سیستمی بود که در آن برای بعضیها «استثنا» اسم دیگری برای قانون بود.
چند ماه بعد، شرکت حسابرسی شد.
حسابرس پروندهها را ورق زد و به یک عبارت رسید:
«هزینههای متفرقه.»
تابلو هنوز بود
«عدالت سازمانی، سرمایه اصلی ماست.»
فقط این بار کسی زیرش چیزی ننوشته بود.
همه فهمیده بودند بعضی حقیقتها را اگر روی دیوار بنویسی، ممکن است پاک شوند؛
اما اگر در حسابداری ثبت شده باشند،
پاککردنشان دیگر به این آسانی نیست.
امید نکوزاده-مهرماه هزار وچهارصد و پنج خورشیدی