عنوان: ترانه نامها (The Song Of Names)
کارگردان: فرانسوا جرارد (François Girard)
بازیگران: تیم راث (Tim Roth)، کلایو اووِن (Clive Owen)،کاترین مککورک (Catherine McCormack)، لوک دویل (Luke Doyle)

جنگ جهانی و هولوکاست از موضوعات مورد علاقه فیلمسازان و کارگردانان در دهههای اخیر بوده که آثار خوب و موفقی هم میتوان در میانشان یافت، اما آیا میشود فیلم ترانه نام ها جزو این دست از آثار حساب آورد؟
ترانه نام ها اقتباسی از کتابی به همین نام است که روایتی متفاوت از اتفاقات و فضای متاثر کننده هولوکاست را در قالب نوازندهای به نام دیوید راپاپورت (کلایو اووِن) بازگو میکند و شاید شباهت چندانی به آثاری با این مضمون که قبلا مشاهده کردهاید نداشته باشد. داستان با ناپدید شدن غیرمنتظره دیوید پیش از کنسرت نوازندگیاش شروع میشود و سالها پس از این اتفاق برادرخوانده دیوید، مارتین (تیم راث)، سرنخی برای پیدا کردن دیوید مییابد و سعی میکند تا او را پیدا کند.
روایت و پیرنگ فیلم بصورت دو خط زمانی مرتبط به هم است که در یک خط تلاش مارتین برای پیدا کردن دیوید و در خط دیگر تشریح و شکلگیری رابطه برادری دیوید و مارتین و سیر شخصیتی دیوید از کودکی تا جوانی نشان داده میشود.

نبود توازن زمانی میان خطهای روایی و کمفروغ بودن جذابیت داستانی، توانسته تا حدودی به ریتم فیلم ضربه بزند و از گیرایی داستان بکاهد. برای مثال در خط زمانی ای که مارتین در جست و جوی دیوید است روایت به آهستگی و بدون ایجاد ذرهای حس کنجکاوی پیش میرود و مطمئنا اگر پیرنگ فیلم بصورت خطی طی میشد شاهد فیلم ضعیفتری میبودیم که حداقل انتخاب پیرنگ مناسب از این اتفاق جلوگیری کرده است. درواقع بهتر است اینگونه بگوییم که یک خط داستانی، بطور مداوم درحال نجات خط داستانی دیگر از غرق شدن است.
عدم پرداخت کافی به شخصیتها و روابط بینشان، شخصیت پردازی فیلم را در سطحی متوسط قرار میدهد و به جز رابطه دیوید و مارتین که پرداخت نسبتا خوبی دارد، شاهد رابطهای با پرداخت کافی و واقعپذیر نیستیم؛ رابطه پدر مارتین و دیوید که به نوعی تداعیگر یک رابطه پدر فرزندی است بسیار جزئی نشان داده میشود. و یا تغییر شتابزده رابطهی دیوید و مارتین در ابتدای فیلم، از رابطهای توام از حسادت و بدبینی به رابطهای دوستانه تنها با نشان دادن یک کنش احساسی آن هم در دیوید که شخصیتی مغرور و بدبین معرفی شده، چندان منطقی به نظر نمیرسد. البته اینکه داستان از نقطه نظر مارتین روایت میشود بیتاثیر نیست.

همچنین در داستان شاهد دیوید در سه سن متفاوت هستیم که شرح ندادن تفکرات و انگیزههای دیوید، باعث میشود تغییری در محور شخصیتی میان سنین مختلف او را احساس نکنیم. درواقع این حس را منتقل کند که انگار در حال تماشای سه شخصیت متفاوت در زمان های مختلف هستیم و سیر شخصیتی واقعپذیری را شاهد نباشیم. نبود این سیر شخصیتی از همراه شدن مخاطب با شخصیت جلوگیری میکند و درک تصمیمات دیوید را دشوار میکند. بیشک ارائه نادرست شخصیت کلیدی، اتفاق خوبی برای یک اثر داستانی نیست.
با وجود ایرادات ریز و درشت در شخصیتپردازی، بازی خوب کلایو اووِن، تیم راث و لوک دویل شاید بتواند این ایرادات را بپوشاند و دست به خلق سکانسهایی به یاد ماندنی بزند. همانند سکانس دوئل موسیقیایی دیوید در پناهگاه که ما را تا حد کمی به یاد دوئل موسیقیایی فیلم افسانه 1900 میاندازد و یا سکانس تکنوازی در انتهای فیلم که به خوبی چهرهای حزنآلود و متاثر شدهای را از کلایو اووِن شاهد هستیم.

از نقاط قوت فیلم میتوان به موسیقی آن اشاره کرد که بیشک هاوارد شور (Howard Shore) توانسته قطعههایی شنیدنی، که به خوبی همراه با داستان و روایت همراه بشود را خلق کند. نقش موسیقی در این فیلم آنقدر مهم است که اگر قطعات مناسبی برایش ساخته نمیشد، بیشک نمایش و ساخت آن بیهوده میبود و آنطور که باید درونمایه خود را منتقل نمیکرد. و بی علت هم نیست که یکی از عناصر تبلیغاتی فیلم، هاوارد شور بوده است.
ترانه نامها باور و حقیقتی را به ما یادآور میشود که شاید گاهی آن را فراموش کنیم. عاقبت ظالم درنهایت با تمام قدرت و فسادش، نابودی است. در راه به زیر کشیدن ظالم جانهای بیگناه زیادی بیرحمانه از دست میروند، جانهایی میدانیم هیچوقت فراموش نخواهند شد چرا که این جانها برای چشاندن دوباره طعم آزادی و رهایی گرفته شدند و بیشک ماندگار خواهند ماند؛ چون باور داریم در انتها این نور آزادی است که تا ابد خواهد تابید و سایهی ظلم را میشکافد.
مشکلات فیلمنامه فیلم ترانه نام ها شاید او را تبدیل به اثری در خور توجه نکند، اما میتواند برای علاقهمندان این ژانر، جذاب و کمی سرگرم کننده باشد. این اثر نشان میدهد موسیقی تنها با نتهای پیچیده، روان و گوشنواز ماندگار نمیشود بلکه با معنایی که میتواند از طریق صوت و آوا منتقل کند، ماندگار میشود. معنایی انسانی که برخاسته از دل انساندوستانه آدمهاست که با زبان موسیقی ماندگار میشود، موسیقیای روحنواز که هر نوای برخاسته از آن، ارزشی بهسان زندگی یک انسان دارد.