روزی که با جانشین رئیس امور اداری سازمان در خصوص فعالیتها و اقدامات واحد آموزش صحبت کرده بودم و واکنشی که به این موضوع داشتند را فراموش نمیکنم.
آن روز، خلاصهای از اقدامات و فعالیتهای واحد آموزش در خصوص راهاندازی کلاس درس و کتابخانه و گزارش برگزاری دورههای آموزشی آنلاین در یکی از مناطق عملیاتی زیرمجموعه شرکت اصلی را در قالب فایل پاورپوینت، از طریق سیستم جامع شرکت، برای ایشان ارسال کردم و درخواست نمودم گزارش مزبور را پس از بررسی و اعلام نظر، به مدیران ارشد سازمان نیز ارجاع دهند. پاسخ ایشان این بود که رئیس امور اداری و روسای بالاتر، اینقدر درگیر مسایل و مشکلات جاری پرسنلی هستند که زمانی برای بررسی این قبیل گزارشها ندارند و وقتی که با توضیحات و اصرار بنده مواجه شدند، بدون ذرّهای تأمل اظهار داشتند که اعتقادی به آموزش نداشته و در نتیجه، ضرورتی برای بررسی گزارشهایی از این دست نمیبینند. این حرف از طرف فردی گفته میشد که بیش از ۱۵ سال در این سمت بوده، در دورههای آموزشی متعددی شرکت کرده و مستقیماً در جریان فعالیتهای واحد آموزش و تحولات ایجاد شده در این واحد طی چند سال گذشته بودند. واکنش بنده به پاسخ ایشان این بود که دلیل شما برای این ادعا چیست؟ مگر نه اینکه در سازمانهای امروزی و حتی در لوای صحبتهای مسئولین ارشد سازمان، آموزش به عنوان مهمترین رکن و موتور محرکه پیشرفت و توسعه سازمان محسوب میشود؟ آیا برای توجیه دلایل پیشرفت و توسعه سازمان، دلیلی قانع کننده تر از آموزش وجود دارد؟ آیا بازخورهای مثبت کارکنان و روسای دوایر دلیلی محکم بر اثربخش بودن اقدامات و فعالیتهای واحد آموزش نیست؟ آیا جز این است که حتی آینده دختر کوچولوی شما که به تازگی وارد مدرسه شده است، تمام و کمال به آموزشهایی بستگی دارد که از طریق شما، خانواده، سیستم آموزشی و جامعه به او انتقال داده میشود؟
در حین مکالمهای که با ایشان داشتم، متذکر شدم که اگر حداقل در سال گذشته رابطه نزدیکتری با واحد آموزش داشتید، قطعاً چنین دیدگاه تندی را نسبت به آموزش بیان نمی کردید. از طرف دیگر، چنین نظراتی نسبت به تلاشهای مجموعهای از کارکنان در یک بخش از سازمان، نتیجهای جز مخدوش شدن روحیه و انگیزه تمایل به کار در کارکنان آن بخش و پایمال شدن زحمات آنان در پی نخواهد داشت. لازم به ذکر است، زمانی که حلقه ارتباطی بین کارکنان با مسئولین مربوطه ضعیف و ضعیفتر می شود، تهیه و ارائه گزارش عملکردهای مکرر و مستمر، به عنوان ابزار اصلی متولیان آموزش منابع انسانی برای نمایش و ارائه دستاوردهای خود در سازمان، تبدیل می شود که اگر آن هم با بیتوجهی مسئولین مربوطه مواجه گردد، دیگر انگیزهای برای کار باقی نمیماند. در نهایت، ایشان عذرخواهی کرده و گفتند که کمی زود قضاوت کردهاند و مقرر شد در جلسهای خصوصی، این موضوع را دقیقتر بررسی کنیم. به دنبال بررسی راهکارهای جلوگیری از بروز چنین نگرشهایی در بین مسئولین سازمان نسبت به واحد آموزش بودم که به موارد زیر رسیدم:
1- تقویت و استمرار ارتباط و تعامل نزدیک بین مسئولین و تصمیمگیرندگان سازمان با متولیان آموزش منابع انسانی
2- طراحی و پیادهسازی مکانیزمهای مؤثر اخذ بازخور از واحدهای دریافت کننده خدمات آموزشی در سازمان به منظور استخراج نظرات و پیشنهادهای سازنده این واحدها در خصوص برنامههای آموزشی و کمیت و کیفیت آنها
3- تحریک و تقویت تمایل و انگیزه مسئولین و تصمیمگیرندگان سازمان نسبت به موضوع آموزش با درگیر کردن مستقیم آنها در تدوین و طراحی برنامه های آموزشی
4- اتخاذ نگرش سرمایهای به جای نگرش هزینهای به موضوع آموزش نیروی انسانی (پر واضح است که در بسیاری از سازمانها، به محض وقوع رخدادها و بحرانهایی که ضرورت کاهش هزینه را اجتنابناپذیر میکنند، اولین حوزهای که دستخوش اینگونه تغییرات میشود، واحد آموزش منابع انسانی است ولذا، باید همواره این نگرش تقویت شود که یکی از راهکارهای اصلی برونرفت از بحرانها، تقویت آموزش است و نه حذف یا کاهش آن).
5- تهیه گزارشهای مدون (سهماهه، ششماهه و سالانه) توسط متولیان آموزش منابع انسانی جهت ارائه و انعکاس مداوم اقدامات، برنامهها و فعالیتهای آموزشی به مسئولین و تصمیمگیرندگان سازمان
6- تقویت همسویی درونی (ارتباط بین واحد آموزش با واحدهای زیرمجموعه سیستم مدیریت منابع انسانی) و همسویی بیرونی (ارتباط بین واحد آموزش منابع انسانی با سایر واحدهای سازمانی خارج از سیستم مدیریت منابع انسانی) با هدف ایجاد بنیانهای قوی آموزشی در سازمان
7- تغییر و کنار گذاردن رویههای سنتی و مرسوم آموزش منابع انسانی و توجه به روشها و روندهای نوین اجرا و برگزاری برنامههای آموزشی در سازمان
8- بهروزرسانی مداوم سطح دانش، بینش و نگرش متولیان آموزش منابع انسانی از طریق حضور در همایشها، سمینارها و کنفرانسهای مربوطه و دورههای آموزشی تخصصی اثربخش
9- اتصال و ارتباط کامل سیستم انتصاب و ارتقای کارکنان با سیستم آموزش و بهسازی منابع انسانی (علیرغم اینکه در قوانین و مقررات مربوط به انتصاب و ارتقای کارکنان به نحو صریحی بر گذراندن دورههای آموزشی مربوط به سمتهای سازمانی توسط افراد مشمول تأکید گردیده است، بعضاً این موارد آشکارا نقض گردیده و با یک تماس تلفنی یا یک توصیهنامه، موضوع حل شده و بدون توجه به الزامات آموزشی یک سمت، فردی حایز آن می گردد. در بهترین حالت ممکن است فقط به گذراندن چند دوره آموزشی در یک زمان محدود بسنده شود بدون آنکه تأثیرگذاری آموزشی چندانی داشته باشد).
10- انتخاب و بکارگیری ابزارهای ارزشیابی اثربخشی آموزشی کارآمد به منظور پایش دقیق آموزشهای ارائه شده در سازمان
11- جلب مشارکت مسئولین دوایر و واحدهای سازمانی در امر برنامهریزی آموزشی
12- تأمین امکانات و تجهیزات آموزشی بهروز و هماهنگ با روندهای نوین آموزشی
13- پایش و بهرهبرداری از تجارب موفق آموزشی سازمانهای دیگر به منظور الگوبرداری از آنان
14- حضور مستمر متولیان آموزشی در بین کارکنان و اخذ نظرات و پیشنهادت سازنده آنان در راستای رفع نقاط ضعف و بهبود قوتها
باید پذیرفت که آموزش، تنها راه درمان مسایل و مشکلات سازمانی نیست و در بهترین حالت، سازمان را در مسیر درست قرار می دهد کما اینکه اگر با دیدگاهی کلان به این حوزه نگریسته شود، قطعاً شاهد تغییرات بنیادی در سازمان با محوریت آموزش و بهسازی منابع انسانی خواهیم بود.
سعید پاکدل
کارشناس ارشد مدیریت منابع انسانی و مسئول آموزش منابع انسانی