
وقوع بحران کرونا، اگرچه محدودیتهایی زیادی را در عرصه آموزش به سازمانها تحمیل نموده است اما در عین حال، فرصتهای جدیدی را نیز پیش روی آنها قرار داده است. شاید مهمترین تأثیر این بحران بر حوزه آموزش، عدم امکان اجرای آموزش به شیوه حضوری و با استفاده از روندهای معمول (حضور فیزیکی مدرس و فراگیر در محیط کلاسی) بود. در این میان، سازمانهایی که از موقعیت به وجود آمده به چشم فرصتی برای تغییر و انطباق با روندهای نوین آموزشی (آموزش مجازی و آنلاین) نگریستند، بهرههای وافری از آن بردند. در واقع، سازمانهایی که شعار «آموزش؛ محور و موتور محرکه سازمان» را سرلوحه اقدامات و فعالیتهای خود قرار داده و به هیچ قیمتی حاضر به کنار گذاردن این سرمایهگذاری ارزشمند نیستند، میدانند که باید هرچه سریعتر خود را با شرایط به وجود آمده منطبق سازند و از رهگذر این همسویی و انطباق، منافع و موقعیتهای ارزشمندی برای خود فراهم آورند.
سازمان ما، به عنوان یکی از مناطق بهرهبرداری و استخراج گاز در جنوب کشور نیز از این قاعده مستثنی نبوده و در تلاش است حداکثر استفاده از فضای آموزش مجازی را به عمل آورد تا از این طریق، وقفهای در روند اجرای برنامههای آموزشی ایجاد نگردد. متأسفانه، عدم آمادگی سازمان برای رویارویی با محدودیتهای ایجاد شده بر اثر وقوع بحران کرونا، فرصت واکنش مناسب را از سازمان گرفت و نسبتاً دیر به فکر بهروزرسانی سیستم آموزشی خود افتاد. ابلاغ دستورالعملهای متعدد داخلی که مانع از برگزاری فیزیکی دورههای آموزشی گردیدند و بیتوجهی سازمان به حوزهآموزش در ماههای اخیر، روند اجرای برنامههای آموزشی را مختل کرده است تا آنجا که حتی در خصوص برگزاری دورههای آموزشی مجازی نیز تصمیم قاطعی اتخاذ نگریده و تخصیص بودجه و فراهم نمودن زیرساختهای مناسب اجرای این شیوه اجرای آموزش نیز به کندی صورت میپذیرد.
متولیان آموزش سازمان، اقدامات چندی را با هدف حفظ ارتباط واحد آموزش با کارکنان و واحدهای سازمانی در ماههای اخیر اتخاذ کردند. تهیه و توزیع بروشورهای حاوی مطالب و موضوعات آموزشی به صورت الکترونیکی، راهاندازی گروههای آموزشی در شبکههای اجتماعی با عضویت همکاران، به اشتراکگذاری جزوات، کتب و فیلمهای آموزشی عمومی و تخصصی الکترونیکی بین همکاران از طریق شبکه داخلی سازمان و شبکههای اجتماعی و برگزاری نشستهای داخلی در واحدهای سازمانی در خصوصطرح و بررسی موضوعات آموزشی بین همکاران و متولیان آموزش با رعایت دستورالعملهای بهداشتی، برخی از اقدامات واحد آموزش در این خصوص بوده است. یکی از مهمترین اقدامات این واحد، شناسایی افراد مستعد، توانمند و علاقهمند درون سازمانی در حوزهتدریس و برگزاری دورههای آموزشی به عنوان مدرس و بهرهگیری از آنها در سازمان بوده است.این اقدام، طی فرآیندی به شرح زیر محقق گردیده است:
1) از تمام کارکنانی که سابقه تدریس و برگزاری دوره آموزشی (در درون و بیرون از سازمان) را داشتند دعوت به عمل آمد تا با واحد آموزش تماس برقرار کنند. این اقدام با اطلاعرسانی عمومی از طریق شبکه داخلی سازمان صورت گرفت.
2) بعد از شناسایی متقاضیان اولیه تدریس، طی یک دوره زمانی یکماهه، بانک اطلاعات مدرسین داخلی سازمان تشکیل گردید.
3) مدارک شخصی افراد متقاضی تدریس و هرگونه اسنادی که نشان دهنده سوابق تدریس ایشان بود، دریافت و گردآوریشد.
4) در قالب فرم «شناسایی و ارزیابی تسهیلگران درون سازمانی» اطلاعات جامعی در خصوص سطح تحصیلات، میزان تجربه، مقالات و کتب منتشره، نوع و محل اخذ مدرک تحصیلی، ویژگیهای شخصیتی، توانمندیهای فردی (فن بیان، مهارتهای ارتباطی و ...) و سوابق برگزاری دورههای آموزشی متقاضیان تدریس به دست آمد.
5) بعد از بررسی فهرست اولیه کارکنان متقاضی تدریس از طریق فرم «شناسایی و ارزیابی تسهیلگران درون سازمانی» و برگزاری مصاحبهای کوتاه با این افراد، لیست نهایی مدرسین درون سازمانی تهیه گردید.
6) در جلسههای متعدد با حضور مدرسین انتخاب شده و کارشناسان واحد آموزش، فهرست دورههای آموزشی پیشنهادی برای اجرا در سازمان، مشخص شدند.
7) در جلسهای که با حضور مسئول و کارشناسان آموزش بارؤساو سرپرستان مستقیم مدرسین داخلی تشکیل شد، تأییدیه اداره/ واحدی که مدرسیندر آن مشغول به کار بود اخذ گردید تا در صورت محقق شدن فرصت تدریس در سازمان (در زمانهای کاری و غیرکاری)، مشکلی برای حضور آنان در دورههای آموزشی وجود نداشته باشد.
8) تقویم آموزشی دورههای پیشنهادی همکاران متقاضی تدریس، تهیه و زمانبندی مناسب برای اجرای هر دوره انجام شد.
9) پس از اجرا و برگزاری دورههای آموزشی و بر اساس دستورالعمل پرداخت هزینه حقالتدریس مدرسان داخلی سازمان، حقالزحمه اساتید مزبور تعیین و در موعد مناسب پرداخت گردید.
رضایت فراگیران شرکت کننده در دورههای آموزشی، فراهم شدن فرصت بروز و ارائه توانمندی و دانش همکاران شاغل در واحدهای مختلف سازمانی، افزایش انگیزه و تمایل به همکاری در حوزه آموزش در بین همکاران شاغل در سازمان، کاهش هزینههای آموزشی در بلندمدت، استفاده بهینه از منابع و امکانات موجود، تقویت نقش و جایگاه واحد آموزش در سازمان، بهبود و تقویت فضای همکاری و مشارکت در سازمان، افزایش تجربه مدرسین داخلی و آماده کردن آنها برای برگزاری دورههای آموزشی مختلف حتی در خارج از سازمان و ملزم شدن کارکنان در راستای بهروز کردن مداوم دانش و تجارب شغلی خود، از مهمترین نتایج حاصل از برگزاری دورههای آموزشی به این شیوه بود.
استفاده از ظرفیت و توانمندیسرمایههای انسانی درون سازمانی، منبع ارزشمندی از دانش و تجربه را در اختیار سازمان قرار میدهد که بهویژه در هنگام وقوع بحرانها و مسایل و مشکلات، میتواند راهگشای سازماندر رفع شکافهای دانشی موجود باشد مشروط بر آن که این امکان در فضایی آکنده از اطمینان و اعتماد فراهم گردیده و همبستگی عمیقی بین سطوح مختلف کارکنان وجود داشته باشد.
سعید پاکدل- کارشناس ارشد مدیریت منابع انسانی و مسئول آموزش منابع انسانی