ویرگول
ورودثبت نام
محمود فروزبخش
محمود فروزبخشنویسنده و اصفهان اندیش
محمود فروزبخش
محمود فروزبخش
خواندن ۴ دقیقه·۱ سال پیش

باغ واله

چهارباغ امین‌آباد

مزار محمدکاظم واله اصفهانی در میانه باغ واله قرار دارد. ورودی باغ واله، تقریبا جایی است که پیشتر دروازه تخت‌فولاد قرار داشته است به نحوی که کاروانسرای ملک بیرون از شهر قرار می‌گیرد. این محدوده در چهارباغ امین‌آباد قرار داشته است. کاج، گلستان، انارستان و نگارستان نام‌های این چهارباغ هستند که به دروازه تخت‌فولاد ختم می‌شدند. این باغ‌ها در فتنه افغان و دوره ظل‌السلطان ویران شدند. 

مزار واله اصفهانی
مزار واله اصفهانی

واله اصفهانی؛ شاعر و خوشنویس

واله از شعرا و خوشنویسان دوره زندیه و اوایل قاجاریه است. اگرچه شعر می‌سروده و دیوان شعری از او به جای مانده اما شهرتش بیشتر به خاطر خوشنویسی است. واله نستعلیق و شکسته و نسخ را خوب می‌نوشته و استاد بی‌نظیر خط تعلیق بوده است.   

شعری از او به خط استاد فضائلی بردور گنبد مقبره نوشته شده است:

در جهان این و آن نمی‌بینم / غیر او در جهان نمی‌بینم

چون خدا را در این و آن بینم / من که هیچ این و آن نمی‌بینم

ركن‌الملك و زيبايي‌هايش

مساجد باشكوه اصفهان اكثرا متعلق به دوران صفوي و پیشتر هستند ولي مسجد ركن‌الملك متعلق به اواخر دوره قاجاريه است و مي‌توان گفت آخرين مسجد باشكوه از حيث معماري در شهر اصفهان است. اين مسجد داراي دو حياط كوچك و بزرگ است. دورتادور حیاط بزرگ، اشعاري از طرب (پدر استاد همايي) دیده می‌شود که بزرگ‌ترین کتیبه خوشنویسی در مساجد ایران است.

گنبد مسجد بر روي چهار ستون استوار است و در سرستون‌ها اشعاري وجود دارد كه ماده تاريخش اشاره به سال اتمام مسجد دارد. مانند اين بيت از حاج‌آقا نورالله نجفي:

«سر برون آورد نور و بهر تاريخش سرود / از سليمان شد بناي مسجد اقصي متين»

اين مسجد به كاشي‌هاي رنگارنگش شناخته مي‌شود. كلام قرآني «انه من سليمان و انه بسم الله الرحمن الرحيم» را مي‌توانيد در ايوان شمالي و جنوبي آن پيدا كنيد.

سردر این مسجد بسیار زیباست و کاشی‌های صورتی رنگ و نقش گل‌های طبیعی نشان از قاجاری بودن این کاشی‌کاری دارد.

مسجد رکن الملک
مسجد رکن الملک

داستان مسجد رکن‌الملک

در یکی از سال‌های خشکسالی، رکن‌الملک از آقانجفی می‌خواهد تا نماز باران بخواند. آقانجفی از میرزا عبدالرحیم کلباسی درخواست کرد که منبر برود و باتوسل زمینه را برای نماز فراهم کند. میرزا به آقانجفی گفت: اجازه دهید این موعظه را پسرم میرزا محمدرضا انجام دهد.

میرزا محمدرضا که مانند پدرش سخنوری توانا بود، جلسه را به صحرای محشر تبدیل کرد به گونه‌ای که صدای ناله مرد و زن بلند شد و مجلس برای نماز آماده شد. آقانجفی که این توسل بی‌نظیر را دید، تحت تأثیر قرار گرفت و پس از اقامه نماز باران، به رکن‌الملک گفت: شما مسجدی در تخت‌فولاد بسازید که میرزا محمدرضا در آن، دعای کمیل بخواند. بدین ترتیب مسجد رکن‌الملک جهت اقامه نماز و دعای کمیل شیخ محمدرضا کلباسی ساخته شد. اگرچه وي بعدها توسط حكومت رضاخان به مشهد تبعيد شد اما دعای کمیل تا به امروز برقرار است.


رکن‌الملک نائب‌الحکومه اصفهان

رکن‌الملک حدود 40 سال در کنار ظل‌السلطان فعالیت داشت و مدت طولانی نائب‌الحکومه یعنی نفر دوم حکومت در اصفهان بود اما جالب آن‌جاست که برخلاف نام سیاه ظل‌السلطان، نام نیکی از او به یادگار مانده است. او که ارتباطات خوبی با بازاریان و علما داشت از خود خدمات زیادی به یادگار گذاشت.  معروف‌ترین آن‌ها، مسجد رکن‌الملک با نام اولیه مسجداقصی است.

«صفاخانه» مرکز گفتگوی ادیان

مبلغان مسیحی، زمینه‌سازان استعمار انگلیس در جهان بودند. کشیشي مسیحی به نام تیزدال به اصفهان آمده ترویج مسیحیت می‌کرد. رکن‌الملک با مشورت آقانجفی و حاج‌آقا نورالله نجفی مکان به نام صفاخانه را در جلفای اصفهان احداث می‌کند که در آن طرف مسلمان و طرف مسیحی با هم گفتگو و مناظره می‌کردند و مردم هم نظاره می‌کردند. عده‌اي نيز از گرايش به مسيحيت بازگشتند و برخي مسيحيان، مسلمان شدند.


اعلامیه اقتصادی 5 ماده‌ای

13 نفر از علمای اصفهان به رهبری حاج‌آقا نورالله نجفی به همراه جناب رکن‌الملک، اعلامیه‌ای 5 ماده‌ا‌ی را جهت تحریم کالاهای بیگانه و حمایت از اجناس تولید ملی صادر می‌کنند. این مهم جهت جلوگیری از نفوذ خارجی‌ها بر بازار داخلی تنظیم شده و مفاد آن چنین است:

1-   قباله‌ها باید بر روی کاغذ ایرانی باشد و الا ما مهر نمی‌کنیم

2-   کفن اموات اگر از پارچه ایرانی نباشد ما بر آن نماز نمی‌خوانیم، دیگران نماز بخوانند

3-   حرام نمی‌کنیم اما لباس مردانه تا جایی که ممکن است باید پارچه‌اش ایرانی باشد

4-   مهمانی‌ها باید ساده برگزار شود

5-   به تریاکی‌ها به دیده احترام نگاه نمی‌کنیم   

رکن‌الملک علاوه بر سیاست تحریم کالاهای خارجی از تولید ملی نیز حمایت می‌کرده که نمونه آن نقش موثرش در حمایت از شرکت اسلامیه و تولید پارچه وطنی بوده است.

شیخ محمد جعفر آباده‌ای

عالم ربانی حاج محمد جعفر آباده‌ای از علمای صاحب فتوا قرن سیزدهم و اساتید بزرگ حوزه علمیه اصفهان است. وی از شاگردان خاص سید محمد باقر شفتی بوده و از محضر بزرگانی چون علامه حاجی کلباسی و سید محمد مجاهد هم بهره برده است. آباده‌ای از خود تالیفات و شاگردان فراوان به جای گذاشت و در سال 1280 قمری دیده از جهان فروبست.

تکیه آباده ای
تکیه آباده ای

تکیه آباده‌ای

محوریت این تکیه، حاج محمدجعفر آباده‌ای است. مساحت آن 1500 متر مربع بوده که از باغ واله جدا شده است. این تکیه تا سال‌های ساخت مسجد رکن‌الملک نیمه کاره بوده و حتی بقعه اصلی سقف هم نداشت تا آن که توسط رکن‌الملک بازسازی این تکیه به اتمام رسید. بنای مرکزی تکیه سبکی از کوشک‌های صفویه است. ورودي اين تكيه، آب‌انبار ركن‌الملك با دو بادگیر ديده مي‌شود. 

۰
۰
محمود فروزبخش
محمود فروزبخش
نویسنده و اصفهان اندیش
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید