
سیرمان کرد. از کبابی حرف میزنم که چند سال پیش در مسافرت خورده بودیم. مزهی افتضاحی داشت. مامان نخورد و گفت: «معلوم نیست چی توش ریختن.»
خوشمزه بود. از کبابی حرف میزنم که چند سال پیش در مسافرت خورده بودیم. گوشت را خودمان خریدیم و دادیم دست کبابی. دلیل طعم خوب کباب را فهمیدم: «معلوم بود چی توش ریختن.»
وقتی موضوعی ذهنمان را درگیر بکند، اولین کاری که انجام میدهیم چیست؟ این که به دنبال کسی میگردیم تا در نقش یک مربی _ترکیبی از همانها که در فیلمهای آمریکایی و چینی دیدهایم_ بیاید و رازهای زندگانی را به ما آموزش بدهد. بعد میافتیم به جان گوگل و دنبال راهحل میگردیم. خیلی زود دست به دامان یکی از این بتخانههای مدرن _کلاس، دوره یا پکیج_ میشویم. بعد هم از ذکر «چنان باید کرد که پیر میفرماید» بهعنوانِ بندی برای چشم و گوش استفاده میکنیم. البته سطر قبلی گواهِ نادرستی این ذکر نیست. اما باید بخوانیم و بدانیم راه چیست و چاه کجاست.
به ذهنمان بسپریم که گاهی ممکن است کودک خردسالی که حوصلهاش از بازیهای معمولی سر رفته، لباس پیرها را بپوشد. از کراماتش هم این باشد که شیره را بچشد و بگوید: « به به چه شیرین است.» و جمع مریدان از این کشفِ پیر، مدام نعره بزنند و رهسپار بیابان شوند. استفادهی این ذکر برای فردی که تجربه، آگاهی و خودشناسی کمی دارد، مانند ورود به سرزمین تاریکیهاست و ارمغان این تاریکی، اضطراب و زندگی تصنعیست.
کباب اینجا چه کاره بود؟ عرض میکنم خدمتتان. آشغالگوشتِ اولی، تا مدتها ما را از خوردن هر نوع کبابی بیزار کرد. اما کبابهای خوشطعم و باکیفیتِ بعدی اعتمادِ ازدسترفتهی ما را برگرداند. حالا برگردیم به مبحث آموزش و یادگیری. شاید مدتی بهخاطر آگاهیِ کم مجذوب دوره، کلاس یا مکتبِ خاصی بودهایم. سؤالهایی را که با دیدن رفتار متناقض و عجیب در سرمان میرویید، پس میزدیم و خصوصیت پرسشگری خودمان را سرکوب میکردیم. احتمالا با یادآوری روزهایی که مهارت تفکر را از خودمان سلب کرده بودیم عصبانی شویم.
شاید سادهانگارانه خیال کنیم همهی بسترهای یادگیری، پوچ و توخالیست. اما اینطور نیست. این تفکر برخاسته از راحتطلبی فکری ماست که فلسفهاش این است: «تنبل نرو تو سایه، سایه خودش میایه.» پس چه کار کنیم؟ از کجا معلوم فردا گیر یک پیربچه یا سایکوپات نیفتیم؟ جواب خیلی ساده است: «بیشتر بخوانیم.» خواندن و تسلط به دانشِ روز، آگاهی ما را بالا میبرد و دیگر مجبور نیستیم با توهم رشد و موفقیت، عضو یک مکتبِ خاص شویم. چراغ «خدا» را هم همیشه روشن نگه داریم. چون سر بزنگاه به دادمان میرسد و ما را در تشخیص آشغالگوشت از گوشت، راه از چاه، بچه از پیر و سایکوپات از انسانِ سالم، یاری میکند.