
پلاسما، حالت چهارم ماده پس از جامد، مایع و گاز است. در واقع، زمانی که گاز انرژی زیادی دریافت میکند و بخشی از مولکولهای آن یونیزه میشود، به حالت پلاسما تبدیل میگردد. نوعی از پلاسما که در دماهای پایینتر ایجاد میشود، پلاسما سرد نام دارد. این نوع پلاسما به دلیل ویژگیهای خاص خود، امروزه در حوزههای مختلف زندگی انسان کاربردهای گستردهای یافته است.
در پلاسما سرد، الکترونها انرژی بالایی دارند، اما دمای کل گاز پایین است و به همین دلیل میتوان از آن در تماس مستقیم با مواد حساس، از جمله بافتهای زنده، استفاده کرد. ویژگی مهم پلاسما سرد در تولید گونههای فعال اکسیژن و نیتروژن (Reactive Oxygen and Nitrogen Species – RONS) است که توانایی انجام واکنشهای شیمیایی قدرتمند را دارند، اما بدون ایجاد گرما یا آسیب حرارتی شدید.
یکی از مهمترین کاربردهای پلاسما سرد، ضدعفونی سطحها، هوا، و آب بدون استفاده از مواد شیمیایی است.
در بیمارستانها برای استریل کردن ابزار پزشکی و سطوح استفاده میشود.
در منازل و اماکن عمومی میتوان از دستگاههای تولید پلاسما سرد برای از بین بردن باکتریها و ویروسها در هوا بهره گرفت.
پلاسما سرد برای افزایش ماندگاری مواد غذایی و ضدعفونی محصولات کشاورزی بدون حرارت کاربرد دارد.
میتواند بر روی میوهها و سبزیجات، قارچها و باکتریهای سطحی را از بین ببرد.
در بستهبندیها برای کاهش آلودگی میکروبی مورد استفاده قرار میگیرد.
در عرصه پزشکی، پلاسما سرد به عنوان یک روش نوین در زمینههای مختلف مطرح است:
درمان زخمهای مزمن، سوختگیها و عفونتهای پوستی؛ زیرا پلاسما بهبود جریان خون و فعالسازی سلولهای ترمیمی را تحریک میکند.
درمان دندانپزشکی برای ضدعفونی دهان و تسریع ترمیم بافتها.
در جراحیهای میکرو و زیبایی جهت کاهش التهاب و کمک به ترمیم سریعتر پوست.
دستگاههای تصفیه مجهز به فناوری پلاسما سرد قادرند آلایندهها، بوی نامطبوع و میکروارگانیسمهای موجود در آب یا هوا را تجزیه کرده و حذف کنند، بدون نیاز به فیلترهای شیمیایی یا حرارتی.
پلاسما سرد در اصلاح ویژگیهای سطحی مواد، از جمله منسوجات، پلاستیک و فلزات، به کار میرود.
موجب افزایش چسبندگی رنگها، چاپ و پوششها بر روی سطوح میشود.
در تولید لباسهای ضدباکتری و ضدآب نیز نقش دارد.
امروزه فناوری پلاسما سرد در محصولات زیبایی نیز راه یافته است.
برخی دستگاههای مراقبت پوست از پلاسما برای بهبود جذب مواد فعال، کاهش آکنه و چینوچروک استفاده میکنند.
ماسکهای پلاسما در خدمات پوستی کلینیکی رواج دارند.
دوستدار محیط زیست (عدم تولید مواد سمی)
کاهش نیاز به ضدعفونیکنندههای شیمیایی
مؤثر بر طیف وسیعی از میکروارگانیسمها
مناسب برای سطوح حساس یا زیستی
پلاسما سرد، که زمانی مفهومی صرفاً علمی و آزمایشگاهی بود، امروزه به فناوریای کاربردی و انسانمحور تبدیل شده است. از خانه تا بیمارستان، از مزرعه تا کارخانه، حضور این فناوری بهطور روزافزون گسترش یافته و آیندهای پاکتر، ایمنتر و کارآمدتر را نوید میدهد.