
"زمان شاه هرخانواده درسال یک سفرخارجی میرفت"
"در زمان شاه الگوی ژاپن بودیم"
"زمان شاه قدرت اول اقتصادی منطقه بودیم"
"داشتیم سوئیس میشدیم که انقلاب شدو..."
این هاگزاره هایی هستندکه کم وبیش ازافراددور وبرخودمان می شنویم.
ربطی به تحصیلات خاصی هم ندارد.
ازراننده ی تاکسی محترم گرفته تابقال ونجارودانشجوی فوق لیسانس مملکت سعی درترویج چنین گزاره هایی دارد.
قبل ازاین که سراغ ریشه یابی این نوع گزاره هابرویم بایدبگویم که دراین جابحث ماخوب یابدبودن دوره ی حکومت شاه نیست.
طبیعتاهرحکومتی دارای ضعف هاوقوت های خاصی می باشدودراین متن صرفامیخواهیم بگوییم که چراخیلی ازمردم باوجوداین که درزمان شاه زندگی نکرده اندوکوچکترین مطالعه ای هم درباره آن دوره نداشته اند،طوری لب به سخن می گشایندکه انگارخودشان در دربارشاهنشاهی اشتغال داشته وازهمه مسائل باخبربوده اند.
اماعلت این نوستالژی بازی بیش ازحدچیست؟
"ذهن انسان یک قابلیتی داردبه نام جایگزین سازی.یعنی وقتی که شرایط موجودرامطلوب نمی بیند،سعی میکندکه یک جامعه ی ایده آل رادرذهن خودش بسازدتامرهمی باشدبرجرات های خودش!
اکنون این سوال پیش می آیدکه چراذهن انسان این کار راانجام میدهد؟
مثال زیر رادرنظرداشته باشید.
"فردی راتصورکنیدکه دریک کلاس قراردارد،این دانش آموزاگربه مدیرخودبگویدکه از سعیدواحمدومهدی وکل بچه های کلاس متنفرهستم درچشم مدیربه عنوان شخصی غیرمنطقی ودارای مشکلات روانی به چشم می آید.
امااگرهمین دانش آموزعلاوه براظهارتنفرازسعیدواحمدومهدی به مدیربگویدکه باهمه ی این هامن حسین وسپهر رابااین دلایل دوست دارم دیگر در ذهن مدیربه عنوان فردی غیرنرمال درنظرگرفته نمیشود!
قضیه حکومت شاه وحکومت کنونی هم این گونه است!
ذهت به علت مشکلاتی(عمومااقتصادی)حکومت فعلی راپس می زندوساده ترین راهش هم جایگزین حکومت شاهنشاهی گذشته است!
جالب است بدانیدکه تکنیک روانیِ جایگزین سازی اختصاص به زمان شاه ندارد!
اگرکمی دقت کنید،درمی یابیدکه برای تعدادی ازرؤسای جمهورهم چنین تکنیکی به کاررفته است.
مثلارییس جمهوری بوده است که درزمان ریاست خودبه دلیل بعضی رفتارهای خاص به شدت توسط توده مردم تمسخرمیشده است اماباگذشت زمان وافزون شدن مشکلات،همان رئیس جمهوری که طرفداری از وی ننگ بود،تبدیل به ناجی خیلی ازمردم شده است!
این تکنیک درباره مراحل زندگی ماهم به کارمی رود.
اکنون که در سنین نوجوانی وجوانی هستیم،دوست داشتیم که دردوره کودکی بودیم...
طبیعتاچندین سال دیگرهم دلتنگ روی های نوجوانی خواهیم شد!
[پس زدن شرایط فعلی وعلاقه به بازگشت به دوره قبلی]
آری!دلیل اکثرگزاره های تاریخیِ عموماغیرمنطقی تکنیک جایگزینی می باشد.
وطبیعتاجامعه ای که بیش از حدنوستالژی بازباشد حالت انفعال پیدامیکندوروزبه روزازتوسعه ی فرهنگی دورترخواهدشد!