آهن سرد

آهنِ سرد

ماه آبان بود که عباس به تهران رسید. شهر زیرِ غبارِ کدرِ پاییزی، انگار نفس‌تنگی داشت. از راهِ آهنِ جنوب تا خانی‌آباد، راهِ درازی بود؛ ترجیح داد پیاده برود، با چمدانی که بیست سالِ غربت را در خودِ فیبری‌اش مچاله کرده بود. روی آسفالتِ ترک‌خورده، صدایِ کشیده شدنِ چمدان با صدایِ سمِ اسبِ درشکه‌های عبوری می‌آمیخت. وزنِ چمدانِ فیبری با نبشی‌های ورشویی، رویِ بازویش تیر می‌کشید؛ چمدانی که سنگین بود از خوابِ متراکمِ قواره‌های کرپ‌ژوژت، پتویِ دولایِ پلنگی، و سیکوی پنجِ اتوماتیک با بندِ استیل؛ ساعتی که در جیبِ بارانی، درست روی دنده‌ی پنجم، بی‌وقفه نبض می‌زد؛ یک مکانیسمِ سرد که در جیبی گرم، زمان را بی‌صدا می‌خزاند.

رسید به خانه‌ی خانی‌آباد. پشتِ در ایستاد. لولایِ درِ سمتِ راست از فرسودگیِ سالیان، شکم داده بود. عباس زانو زد؛ فشارِ تنش را به چوبِ بادکرده داد. در با غژغژی ممتد و فلزی باز شد و جایِ خالیِ حیاط نمایان شد. حوضِ وسطِ حیاط، دهانِ بازِ یک زخمِ کهنه بود؛ بی‌قطره‌ای آب، بستری از لجن‌های ترک‌خورده که زیرِ تابشِ بی‌جانِ خورشید، شبیه پوستِ مارِ مرده به نظر می‌رسیدند. بویِ پیازداغِ سوخته، غلیظ و ماندگار، با نمِ هوایِ تفت‌دارِ آبان‌ماه در حیاط چرخ می‌زد. بندِ نایلونیِ رخت، از چنار به چنار، مثلِ رگی خشکیده تاب می‌خورد.

فاطمه با لگنِ رویی از تاریکیِ مطبخ بیرون آمد. چادرش را زیر چانه جمع کرد. نگاهش از صورتِ شکسته‌ی عباس رد شد و روی چمدانِ سنگین نشست: «چرا بی‌خبر داداش؟ ناصر تا آخرِ شب پای دخلِ حجره‌ست.»

اتاق بوی گچِ نم‌کشیده می‌داد. عباس نشست روی پشتیِ رنگ‌ورورفته. دست‌های سیاه و پینه‌بسته‌اش را گذاشت روی زانوها. چمدان را باز کرد. قفل‌های ورشویی با صدایِ خشکی پریدند. بوی صابون و شیرینیِ قوطی‌های فرنگی توی اتاق پیچید. فاطمه دست کشید روی زبریِ پارچه‌ی سرمه‌ای: «ژاپنه داداش؟»

«ژاپنه. متری هشت درهم.»

ناصر سرِ اذان آمد. بوی عرق و خاکِ بازار به پیراهنش مانده بود. جلو نیامد؛ همان دمِ در ایستاد. دستِ چاق و نرمش در دستِ استخوانیِ عباس گم شد. نگاهش سر خورد روی قابِ چوبیِ رادیویی که عباس آورده بود:

«حجره کارش خوابیده داداش. دخل به خرج نمی‌رسه. تا کی مرخصی داری؟ کی برمی‌گردی دبی؟»

عباس سیگارش را گوشه‌ی لب گذاشت و کبریت زد. دودِ آبی‌رنگ بالا رفت و چسبید به سقفِ چوبی: «مرخصی نیست ناصر. برای همیشه برگشتم.»

دستِ ناصر روی کلاهش خشک شد: «چی؟»

«تسویه‌حساب کردم. دیگه جونِ کار تو شرجی رو ندارم. برگشتم همین‌جا دکه‌ای، بقالی‌ای راه بندازیم... حساب‌کتابمون رو صاف می‌کنیم.»

فاطمه گوشه‌ی چادرش را سفت‌تر گرفت. ناصر سرش را پایین انداخت و ناخن شستش را کشید روی سفیدیِ گچِ دیوار:

«گفته بودی اونجا می‌مونی تا بارمون بسته بشه عباس.»

«بیست سال فرستادم ناصر. هر ماه. حواله‌ها چی شد؟ آقاجان مگه نمی‌گفت ما از یه ریشه‌ایم؟»

گچ دیوار ریخت روی شلوار ناصر. جوابی نداد.

rise: زمستان که آمد، آبِ حوض یخ بست؛ لایه‌ای کدر و صلب که انعکاسِ هیچ نوری را برنمی‌تافت. عباس در صندوق‌خانه‌ی گوشه‌ی حیاط می‌خوابید؛ میانِ بوی سرکه و خمره‌های کهنه‌ی ترشی که سردی‌شان به استخوانِ پا نفوذ می‌کرد.

سرِ سفره‌ی ناهار، صدا جز برخوردِ قاشق‌های رویی با کاسه‌های چینیِ لب‌پر شنیده نمی‌شد. ناصر تکه‌ی گوشتِ درشتِ آبگوشت را انداخت در بشقابِ پسرش، بهروز؛ حرکتی مکانیکی و حساب‌شده. بعد با گوشت‌کوب، باقیمانده‌ی سیب‌زمینی و حبوبات را در کاسه‌ی روحی کوبید و آن را هل داد سمتِ عباس؛ مایعی چرب و کدر که سردیِ اتاق را به خودش جذب کرده بود.

عباس به انحنایِ قاشقِ مات نگاه کرد. دست‌هایش از سرما منقبض شده بود. «مغازه‌ی سرِ گذر خالی شده ناصر. پنج هزار تومن سرقفلی می‌خواد. اون پنجاه تومنی که سال پیش فرستادم چی شد؟»

ناصر لقمه را با عجله در دهان چپاند. دستمالِ چرکی را روی سبیلش کشید: «اون پول رفت جای سفته‌های معوقه عباس. خرجِ دواودرمونِ دمِ مرگِ ننه رو کی داد؟ سنگِ قبرِ آقاجان مگه مفت بود؟»

عباس زیرِ لب گفت: «سنگِ قبر رو خودم فرستادم... پس پس‌اندازم کجاست؟»

فاطمه سینیِ استکان‌ها را کوبید روی سفره. صدایِ جرینگِ شیشه در فضایِ سردِ اتاق پیچید: «حسابِ لقمه‌های بیست سال پیش رو می‌کشی؟ ناصر داره پولِ سقف این خونه رو میده. ایزوگامِ پارسال از آسمون افتاد؟ بیست سال اونجا واسه خودت بودی، حالا اومدی شدی وبالِ گردن؟»

عباس چشم‌هایش را بست. صدایِ امواجِ خلیج، در تکرارِ یک‌نواختِ سردردش می‌پیچید. ناصر بلند شد، دست‌هایش را در جیبِ جلیقه‌اش پنهان کرد. نگاهش دزدیده شد و افتاد روی طاقچه؛ روی ساعتِ سیکویِ پنجِ عباس که با ثانیه‌شمارِ باریکش، مثلِ تپشِ یک نبضِ زنده، بی‌صدا دورِ صفحه می‌خزید.

عباس رفت به گاراژی در جنوبِ شهر؛ فضایِ وسیعی پر از آهن‌قراضه و لکه‌های کهنه‌ی روغنِ سوخته. کارش مهارِ زنجیرهای جرثقیل و جا‌به‌جاییِ تیرآهن‌هایی بود که وقتی روی هم کشیده می‌شدند، صدایی شبیه ناله‌ی فلز در فلز تولید می‌کردند. دست‌هایش دیگر پوست نداشت؛ گوشتی بود ترک‌خورده و سیاه، که رگه‌های روغن میانِ شیارهایش حک شده بود.

آخرِ هر ماه، اوستا پولِ کارگری را در مشتِ عباس می‌گذاشت. عباس پول را مچاله می‌کرد در جیبِ پالتویی که از سمساری خریده بود؛ پالتویی که جایگزینِ بارانیِ قبلی‌اش شده بود.

هر شب با کفش‌های خیسِ آغشته به گازوئیل، می‌رفت سرِ کوچه‌ی خانی‌آباد. داخل نمی‌رفت. پشتِ تیرِ چوبیِ چراغ‌برق منتظر می‌ماند. ناصر که با کلاهِ شاپو می‌پیچید توی کوچه، عباس پاکتِ پول را درمی‌آورد: «بگیر ناصر... واسه دفتر و لباسِ بهروز.»

ناصر پول را سریع در جیب می‌چپاند. اما بعد، کلید را می‌انداخت در قفل، می‌رفت داخل و در را با صدایِ سنگینِ کلون، چفت می‌کرد. صدای زنجیر و تاریکی.

یک شب در قهوه‌خانه، رحیم، کارگرِ پیر، کنارِ عباس نشست: «عباس، ناصر تو راسته‌ی بازار اون ساعتِ مچیِ استیلِ خارجی رو دستش بسته. به همه می‌گه داداشم تو دبی حمالی می‌کرد و پول می‌فرستاد من اینجا آبرو بخرم؛ می‌گه اگه عقلِ من نبود، اون الان گوشه‌ی خیابون تلف شده بود...»

عباس قند را در استکانِ چای نزد. نگاهش به بخارِ سردِ چای دوخته شد و چیزی نگفت.

اواخرِ دی‌ماه، برفی سنگین شهر را در یک سکوتِ خاکستری فرو برد. سوزِ بوران مثلِ تیغ روی صورت می‌کشید. لوله‌ی آبِ کارگاه ترکید و نفتِ چراغ تمام شد. سرمای گزنده تا مغزِ استخوانِ عباس نفوذ کرد؛ پاهایش بی‌حس شده بود، مثلِ دو قطعه چوبِ خیس.

پتو را دورِ خودش پیچید و در سیاهیِ نیمه‌شب زد به دلِ برف. وقتی به درِ خانه‌ی خانی‌آباد رسید، ارتفاعِ برف تا زانو بالا آمده بود. از پنجره‌ی بالا نوری ضعیف می‌تابید.

عباس دیگر نایِ مشت کوبیدن نداشت. پیشانی‌اش را به چوبِ یخ‌زده‌ی در تکیه داد و با کفِ دست چند تقه‌ی بی‌رمق زد.

دریچه‌ی کوچکِ روی در با صدایی تیز باز شد. باد، بویِ گرمایِ کرسی را زد توی صورتِ عباس. چشم‌های خواب‌آلودِ ناصر پیدا شد. مچِ دستش از شکافِ دریچه بیرون بود و بندِ استیلِ همان ساعتِ سیکو، زیرِ نورِ کم‌جانِ ماه، براق و سرد می‌نمود.

«کیه؟»

لب‌های عباس پوسته‌پوسته شده بود: «نفت تموم شد ناصر... گاراژ یخبندونه... پاهام حس نداره... در رو وا کن.»

نگاهِ ناصر افتاد به دست‌های سیاه و لرزانِ عباس.

صدای فاطمه از راهرو آمد: «ناصر، کیه این وقتِ شب؟ در رو ببند.»

ناصر دریچه را گرفت: «جا نداریم عباس. اتاق‌ها پره. برو همون گاراژ. ما تو این محل آبرو داریم.»

تق. دریچه بسته شد. صدایِ افتادنِ کلونِ سنگینِ در آمد. چراغِ راهرو خاموش شد و خانه در سیاهی مطلق فرو رفت.

عباس پیشانی‌اش را روی درِ چوبیِ سرد گذاشت. یخِ آهن پیشانی‌اش را سوزاند. رویش را برگرداند. ردِ پاهایش در برفِ دست‌نخورده، دو خطِ تیره کشیدند. راه افتاد به طرفِ جاده.

سال‌ها گذشت. شهریار، سالِ شصت.

بادِ تند، خاکِ بیابان را می‌کوبید به شیشه‌های کار

rise: گاهِ بزرگِ تراشکاری. بویِ براده‌ی داغ و گازوئیل، فضایِ سالن را پر کرده بود. عباس پای دستگاهِ تراش ایستاده بود؛ لاغر، بلند، با پیش‌بندِ چرمیِ سوخته. دستِ چپش بی‌حرکت، اهرمِ دستگاه را می‌چرخاند. صدایِ ناهنجارِ آهنِ درگیر با تیغه‌ی برنده، تمامِ سالن را پر کرده بود.

کارگری آمد دمِ دستگاه: «عباس‌آقا، یکی اومده دمِ درِ کارگاه. می‌گه برادرته.»

دستِ عباس روی فلکه نلرزید. اهرم را خلاص کرد. موتور با یک صدایِ خفه‌ی فلزی از حرکت ایستاد و سکوتِ سنگینی در سالن نشست. عباس عینکِ کار را بالا زد. دست‌های سیاه و پر از براده‌اش را کنارِ تنش آویزان نگه داشت و آمد دمِ درگاه.

ناصر پای تپه‌ی ضایعاتِ آهن ایستاده بود. خمیده بود و کلاهِ کهنه‌اش را با هر دو دست روی شکم فشرده بود. روی مچِ دستِ چپش، جایِ خالیِ یک ساعتِ مچی دهان باز کرده بود؛ نواری از پوستِ سفید و سوخته از سال‌ها عرق، که حالا خاکِ بیابان روی آن نشسته بود.

«سلام عباس. آبجی مریضه... بیمارستانه... پولِ عمل می‌خوان...»

عباس از پله‌ی کوتاه پایین نیامد. در چند قدمی او ایستاد. بادِ سالن، تکه‌های ریزِ آهن را روی زمین می‌غلتاند. عباس به صورتِ برادرش نگاه کرد؛ چشم‌هایش مثلِ دو تکه سنگِ کدر بودند. نگاهش از روی سرِ ناصر گذشت و خیره شد به خاکِ بیابان. ناصر دستِ لرزانش را دراز کرد، اما دستش در هوا خالی ماند.

عباس لب‌هایش را تکان داد:

«اینجا کارگاهه. غریبه راه نمی‌دیم.»

رویش را برگرداند. رفت داخل. درِ آهنی و سنگینِ کارگاه را هل داد و با صدایی محکم بست. زبانه‌ی قفل توی چارچوبِ فلزی افتاد.

لحظه‌ای بعد، صدایِ بلندِ موتورِ تراش برخاست؛ تیغه‌ی آهن دوباره در فولاد نشست و جرقه‌های سرخ در تاریکیِ سالن پاشید. بیرون، باد فقط خاک و خارِ خشک را به در می‌کوبید.