
پدرم تعریف میکرد که اولین تجربهاش با خودروی شورلت، در یکی از روزهای سرد زمستان سال ۱۳۴۹ رقم خورد؛ آن روزها که بخار دهان در هوای سرد میپیچید و خانهها، علاوه بر بوی نفت، از گرمای چراغ علاءالدین جان میگرفتند. ما بچهها نیز، مجهز به شال، کلاه و دستکشهای بافتنی، در بعدازظهر یکی از همین روزها، مشغول توپبازی در کوچه بودیم.
اما آن روز برایمان حکایتی دیگر داشت. پسرعموی بزرگترمان، همان که همیشه خونگرم و خوشبرخورد بود، از راه رسید و خبر هیجانانگیزی داد:
«بچهها! تلویزیون خریدهام! قرار است مهندس نمایندگی امشب ساعت هفت و نیم بیاید و آن را برایمان راهاندازی کند.»
این خبر مثل جرقهای در سرمای هوا، همه ما را گرم کرد. تلویزیون در آن روزها یک رؤیا بود؛ جعبهای جادویی که تصویر آدمها را نشان میداد. تا آن موقع اولینبار در مغازهها و از پشت شیشه آن را دیده بودیم؛ کسی در خانه تلویزیون نداشت.
پس از صرف شام، خانۀ پسرعمو پر از شور و هیجان بود. (در آن روزگار، خانۀ عمو محل اجتماع خانواده محسوب میشد و طبق رسم آن زمان، تازه دامادها مدتی نزد خانواده خود اقامت داشتند.) صدای خنده و عطر چای تازه دم در فضا پیچیده بود. پسرعمو گفت: «باید دم در بروم، مهندس هنوز خانۀ ما را پیدا نکرده است تا راهنماییاش کنم.» اما طولی نکشید که پسرعمو به همراه مهندس وارد شد؛ مردی منظم با کتی قهوهای. مهندس پس از احوالپرسی کوتاهی گفت: «من به یک پیچگوشتی و انبردست نیاز دارم. آیا شما در اختیار دارید؟»
پسرعمو گفت: «نه، نداریم.»
مهندس گفت: «اشکالی ندارد. جعبه ابزارم در صندوق ماشینم هست»
فیروز، پسرخالۀ پسرعمویمان، یکی از بچههای محل بود که حدوداً هفده سال داشت و از همه ما بزرگتر به حساب میآمد. او در آن زمان به عنوان کمک راننده کار میکرد. همین که این خبر را شنید، گفت: «اجازه بدهید خودم بروم و جعبه را بیاورم.» رفت و چند دقیقه بعد برگشت و جعبه ابزار را روی میز گذاشت. مهندس سوئیچ ماشین را کناردرب جعبه ابزار گذاشت و مشغول کار شد.
نگاه فیروز برق زد. انگار از همان ابتدا نقشهای در سر داشت. آرام با اشاره به ما بچهها فهماند که از اتاق بیرون بیاییم. بعد از اینکه تقریباً هفت نفر از ما بچهها بیرون اتاق رفتیم، گفت: «بچهها، بیایید ماشین مهندس را ببینیم! من یواشکی سوئیچ ماشین را از کنار جعبه ابزار برداشتم؛ حواسم بود کسی متوجه نشود. بیایید فقط یک نگاه از داخل ماشین به چراغها و صندلی آن بکنیم.»
ما بچهها به آرامی از خانه بیرون رفتیم. در هوای سرد، بخار نفسهایمان در هوا بلند میشد. شورلت سفید زیر چراغ کوچه میدرخشید؛ درخششی صاف و سفید، شبیه به برف تازه. ما وارد ماشین شدیم. همه چیزش برایمان تازگی داشت. شورلت پونتیاک سفید، دنیایی دیگر بود. صندلیهای چرمی، داشبورد براق و فرمانی که برایمان جذاب بود. فیروز بیاختیار، سوئیچ را چرخاند و ماشین را روشن کرد و گفت: «عجب صدای موتور جالبی دارد!» و چند بار پدال گاز ماشین را فشار داد، در حالی که از صدای موتور، همه ما بچهها به وجد آمده بودیم.
لحظهای بعد، صدای غرش موتور، سکوت کوچه را شکست. بوی چرم صندلی و صدای لرزان روشن شدن ماشین، فضا را پُر کرد. از هیجان، خندهمان گرفته بود؛ انگار دنیا دست ما بود. فیروز گفت: «بیایید یک دور بزنیم، خیابان خلوت است.»
ماشین آرام در خیابان تاریک و خلوت حرکت میکرد. از کنار خانههای ساکت و نور کم چراغها گذشتیم. زمین خیس از شبنم میدرخشید. برای بچهها مثل خواب بود؛ همه خیره به جلو، بدون حرف، فقط محو تماشا بودیم. ماشین بزرگ و پهن، آرام توی خیابان حرکت میکرد. باد از پنجره میوزید و شادی در دل ما بچهها موج میزد.
پس از چند توقف و حرکت، باز هم شوق دیدن ماشینی به این بزرگی وجود داشت؛ همه از صدای ماشین و تایرهای آن در آن شب خلوت لذت میبردیم. فیروز میگفت: «این ماشین نیست، انگار سوار کشتی شدهایم.»
بعد از چند دقیقه ماشینسواری، فیروز گفت: «بهتر است تا کسی متوجه نشده، ماشین را به سر جایش برگردانیم.» موقع برگشتن، پسرخالهاش در کوچه گفت: «فکر نکنم کار مهندس تمام شده باشد. من یک نگاهی به منزل میاندازم و به شما خبر میدهم.» پس از بازدید از منزل، گفت: «هنوز مهندس مشغول است؛ میتوانیم یک دور دیگر بزنیم.» همه خوشحال شدیم.
در این موقع، فیروز گفت: «یک دور دیگر، فقط خیلی کوتاه.»
اما این بار موقع برگشت و ورود به کوچه، لاستیک جلو به سنگ پلهی ورودی خانهای برخورد کرد. صدای ترکیدن، مثل انفجار در سرمای شب پیچید. همه خشکمان زد؛ همه برای یک لحظه ترسیدیم. بچهها، رنگپریده و دستپاچه، درها را باز کردند و خواستند فرار کنند، اما فیروز جلوی ما را گرفت: «نروید! هیچکس چیزی نگوید! کمک کنید ماشین را هلش دهیم سر جایش!»
با هزار زحمت، فیروز ماشین را روشن کرد. صدای ناهنجار لاستیک پنچر و رینگ آسیبدیده، گوشها را میخراشید، اما او تسلیم نشد. ماشین را به جای اولش کشاند، طوری که قسمت صدمهدیده به دیوار چسبید تا کسی متوجه نشود. ما هم با تمام نیرو ماشین را هل داده بودیم. کف دستهایمان از سرما میسوخت، اما کسی شکایت نکرد. فیروز سفارش کرد از این حادثه هیچ صحبتی در میان نباشد.
همه بچهها به اتفاق به داخل منزل رفتیم. فیروز هم بدون اینکه کسی متوجه شود، سوئیچ ماشین را دوباره در جعبه ابزار گذاشت. تلویزیون روشن بود و همه غرق تماشا.
داخل خانه، تصویر سیاهوسفید تلویزیون همه را میخکوب کرده و صدای گوینده خشخش میکرد. خانوادهی پسرعمو با شیرینی و چای از مهندس پذیرایی میکردند و او پس از آموزش روشن کردن و تنظیم تلویزیون، ابزارها را جمع کرد و خداحافظی کرد. صدای بههم خوردن در خانه، بعد از یک دقیقه آمد.
اما دقایقی بعد، دوباره صدای در خانه به گوش رسید؛ مهندس با چهرهای آشفته برگشته بود و میگفت: «ماشینم آسیب دیده، نمیدانم چی شده!»
همه بیرون رفتند؛ لاستیک ترکیده و پنچر شده بود و رینگ هم شکسته بود. مهندس سرش را گرفته بود و در بهت بود، اما فیروز با بیتفاوتی میگفت: «شاید موقع آمدن به جایی برخورد کردید و شب متوجه نشدید.» اما مهندس مطمئن بود: «غیرممکن است! با این وضع، ماشین که قابل حرکت نبود!»
این ماجرا معمایی شده بود که کسی به غیر از ما علت آن را نمیدانست. بالاخره کمک کردند زاپاس یدکی ماشین را آوردند، رینگ و لاستیک را تعویض نمودند و مهندس با حالتی که مشخص بود متفکر و علت را نمیدانست، خداحافظی کرد.
بعد از خداحافظی، فیروز میگفت: «من احتمال میدهم مهندس یک چیزی مصرف کرده و حالت طبیعی نداشته تا متوجه بشود.» همه میگفتند: «نیم ساعت داخل خانه بود داشت تلویزیون راهاندازی میکرد، چطور حالت طبیعی ندارد؟» و برایشان این مشکل معمایی شده بود که هیچ راه حلی برایش پیدا نمیکردند.
آن شب سرد زمستانی هیچوقت از یادمان نرفت؛ شبی که تلویزیون به کمک مهندس راه افتاد، اما ماشین او بهخاطر شیطنت ما بچهها خاموش شد.
# دنده عقب با اتو ابزار
#دنده_عقب #اتو_ابزار #نوستالژی# مسابقه-خاطره نویسی