قفس از جنس طلا بود و پرنده در بند بلا؛ خانهای پر از آسایش و دلی سرشار از خواهش. صاحبش به زیبایی میبالید و پرنده به آزادی میاندیشید. یکی در پی نگهداری بود و دیگری در آرزوی رهایی.
قفسش زرین بود و دلش غمگین، بالش رنگین بود و بختش سنگین. دانه فراوان بود، اما شوق پرواز پنهان؛ آب گوارا بود، اما روزگارش ناگوار. برای صاحبش گنج بود و برای پرنده رنج.
هر صبح صدای رود را میشنید و از دور، پرواز پرندگان را میدید. با خود میگفت: «چه دور است آن رود از این قفس و چه نزدیک است این قفس به قلب محزونم! من در بندم و آنها در پرواز؛ من در سکوت و آنها در آواز.»
صاحب قفس میگفت: «تو را از گزند باد و باران در امان داشتهام؛ برایت گنجی ساختهام که دیگران در آرزوی داشتنش هستند.»
پرنده پاسخ داد: «تو گنج را به من نشان دادی، اما جنگ را از دلم بیرون نبردی؛ از تنم مراقبت کردی، اما از جانم غافل ماندی. تو به ظاهر من دل بستهای و من به باطن خویش.»
روزی در قفس باز ماند. نه صاحبش آن را بست و نه پرنده راهی برای رفتن جست. در قفس باز بود، اما دلش بسته؛ راه رهایی نزدیک بود، اما پایش در بند.
لحظهای به خود آمد و گفت: «آیا من از آزادی میترسم یا از تنهایی؟ آیا این قفس پناه من است یا زندان من؟»
نگاهی به آسمان انداخت؛ آسمانی بیحصار و قفسی بیبهار. یک سو گنجی آشنا و یک سو جنگی ناآشنا. یک سو ماندن در امان و یک سو رفتن به جهان.
سرانجام بال گشود؛ از قفس گذشت و به آسمان پیوست. نه گنجی با خود برد و نه از جنگ گریخت؛ تنها خودش را انتخاب کرد.
آن روز فهمید که طلا همیشه گنج نیست و آزادی همیشه بیرنج نیست. گاهی آنچه چشم را مینوازد، دل را میآزارد و آنچه دل را میترساند، جان را میسازد.