گاهی از خودم می‌پرسم چه اتفاقی افتاد که از دوست داشتن آدم‌ها فراری شدم.
چه شد که تغییر کردن برایم ترسناک شد؟
چه شد که حرف زدن از رؤیاهایم، به جای شوق، اضطراب را در دلم انداخت؟
چه شد که یاد گرفتم قبل از نزدیک شدن به آدم‌ها، به روزی فکر کنم که شاید مجبور شوم از آن‌ها دور شوم؟
انگار تمام این سال‌ها چیزی در من آرام‌آرام یاد گرفته بود که باید عقب بکشد.
از آدم‌ها.
از دوست داشتن.
از رؤیاها.
حتی از خودم.
گاهی فکر می‌کنم شاید زیادی یاد گرفته‌ام که به عواقب همه‌چیز فکر کنم.
به اینکه اگر بمانم چه می‌شود.
اگر بروم چه؟
اگر دوستت داشته باشم و نتوانم کنارت بمانم چه؟
اگر تغییر کنم و آدم‌هایی که سال‌ها مرا به شکل دیگری شناخته‌اند، دیگر نتوانند مرا بپذیرند چه؟
اگر رؤیایی داشته باشم و نتوانم به آن برسم چه؟
اگر همه‌ی این‌ها آخرش فقط باعث شود دوباره برگردم به همان آدم قبلی چه؟
شاید برای همین است که وقتی کسی می‌گوید:
«از رفتن آدم‌ها می‌ترسم.»
من نمی‌توانم فقط بگویم:
«من می‌مانم.»
چون در ذهن من، ماندن همیشه یک «اگر» با خودش دارد.
اگر یک روز نتوانستم؟
اگر مجبور شدم بروم؟
اگر قولی بدهم که نتوانم به آن عمل کنم؟
گاهی حتی گفتن «دوستت دارم» برایم سخت می‌شود.
نه چون دوستت ندارم.
شاید درست برعکس.
چون دوستت دارم و از تمام چیزهایی که ممکن است بعد از این دوست داشتن اتفاق بیفتد می‌ترسم.
من دوست ندارم با احساسات کسی بازی کنم.
برای همین اگر مطمئن نباشم که می‌توانم بمانم، حتی گفتنِ دوستت دارم هم برایم شبیه دادن یک قول بزرگ است.
شاید آدمی که مدام از رفتن می‌ترسد، یک روز یاد می‌گیرد خودش زودتر برود.
نه از بی‌علاقگی.
از ترس.
و من فکر می‌کنم مدت‌هاست دارم همین کار را می‌کنم.
قبل از اینکه چیزی را از دست بدهم، از آن فاصله می‌گیرم.
قبل از اینکه کسی را ناامید کنم، خودم عقب می‌روم.
قبل از اینکه رؤیایی بسازم، تمام راه‌های شکست خوردنش را تصور می‌کنم.
و بعد به خودم می‌گویم:
«بی‌خیال. شاید اصلاً نمی‌خواستی.»
درحالی‌که می‌خواستم.
خیلی هم می‌خواستم.
فقط ترس، خیلی وقت‌ها خودش را شبیه بی‌علاقگی نشان می‌دهد.
---
شاید اولین جایی که یاد گرفتم از خواسته‌هایم بترسم، خانه بود.
هر وقت خواسته‌ای داشتم، یک جمله بیشتر از همه شنیدم:
«توی خانواده‌ی ما نمی‌شه.»
هر بار چیزی می‌خواستم، یک «نمی‌شه» آماده بود.
نمی‌شه این کار را بکنی.
نمی‌شه آن‌طور زندگی کنی.
نمی‌شه این را بخواهی.
نمی‌شه آن را انتخاب کنی.
و من هر بار سعی کردم بفهمم چرا.
سؤال پرسیدم.
توضیح دادم.
دلیل آوردم.
خیلی با شما درباره‌ی خواسته‌هایم حرف زدم.
اما وقتی هر بار با یک دلیل جدید برای «نشدن» روبه‌رو می‌شوی، بالاخره یک روز دیگر حرف نمی‌زنی.
مامان، بابا،
ذهنم خسته است.
قلبم هم.
آن‌قدر «نمی‌شود» شنیدم که دیگر حتی یک کلمه هم دلم نمی‌خواهد درباره‌ی خواسته‌هایم حرف بزنم.
نه اینکه دیگر خواسته‌ای ندارم.
دارم.
خیلی هم دارم.
فقط مدت‌هاست همه‌شان را در تاریک‌ترین قسمت قلبم دفن کرده‌ام؛ جایی که دیگر مجبور نباشم هر روز درباره‌شان توضیح بدهم.
دیگر حوصله‌ی بحث ندارم.
دیگر نمی‌خواهم بگویم چرا اشتباه می‌کنید.
شما می‌گویید نمی‌شود؟
باشه.
شما راست می‌گویید.
روی حرف خودتان بمانید.
من دیگر چیزی نمی‌گویم.
شاید این سکوت از بیرون شبیه پذیرفتن باشد.
اما نیست.
گاهی آدم سکوت می‌کند نه چون قانع شده، بلکه چون آن‌قدر خسته شده که دیگر توان دفاع کردن از خودش را ندارد.
من فقط خسته‌ام.
خیلی خسته‌ام.
---
گاهی با خودم فکر می‌کنم بابا باید سیاست‌گذار می‌شد.
آن‌وقت احتمالاً در تمام بحث‌های سیاسی بین کشورها برنده بود.
چون اگر درباره‌ی یک خواسته‌ام با او حرف بزنم، بحث خیلی زود از خودِ خواسته‌ی من خارج می‌شود.
اول درباره‌ی مشکلات کشور حرف می‌زنیم.
بعد جامعه.
بعد آدم‌ها.
بعد شرایط زندگی.
بعد آینده.
بعد مشکلات خودم.
بعد نقطه‌ضعف‌هایم.
و در نهایت همه‌چیز می‌رسد به خانواده.
و باید اعتراف کنم که واقعاً قانع‌کننده است.
آن‌قدر قانع‌کننده که گاهی وسط بحث با خودم می‌گویم:
«خب... شاید واقعاً حق با او باشد.»
بعد هم جای شکر دارد که مامان معمولاً وارد این مسیر طولانی نمی‌شود.
من می‌گویم:
«چرا نمی‌شود؟»
و او خیلی ساده می‌گوید:
«کدام دختر در خانواده‌ی ما چنین کاری کرده؟»
همین.
نه بحث سیاسی.
نه تحلیل جامعه.
نه بررسی شرایط اقتصادی.
یک جمله.
و تمام.
شاید خنده‌دار به نظر برسد، اما همین جمله‌ها وقتی سال‌ها تکرار می‌شوند، فقط یک بحث خانوادگی باقی نمی‌مانند.
کم‌کم تبدیل می‌شوند به صدایی در ذهن خود آدم.
یک روز دیگر لازم نیست کسی بگوید:
«توی خانواده‌ی ما نمی‌شود.»
خودت قبل از اینکه چیزی بخواهی، به خودت می‌گویی:
«توی خانواده‌ی ما نمی‌شود.»
و این شاید یکی از سخت‌ترین قسمت‌های ماجرا باشد.
اینکه آدم برای تغییر دادن زندگی‌اش، فقط نباید با مخالفت دیگران روبه‌رو شود؛ گاهی باید با صدایی هم بجنگد که سال‌هاست درون خودش ساخته شده.
صدایی که قبل از شروع هر کاری می‌پرسد:
«کدام دختر در خانواده‌ی ما چنین کاری کرده؟»
و هر بار هم که بحث به آخرین نقطه می‌رسد، وقتی بالاخره می‌پرسم:
«پس من چیکار کنم؟»
تنها جواب منطقی بابا این است:
«کاری که بقیه‌ی دخترهای هم‌سن‌وسالت می‌کنند.»
آشپزی.
کارهای خانه.
رسیدگی به زندگی.
همان کارهایی که انگار از قبل برای یک دختر نوشته شده‌اند و فقط کافی است یکی از آن‌ها را انتخاب کند و همان مسیر را برود.
چرا همیشه دخترها باید به پای خانواده‌هایشان بسوزند و بسازند؟
چرا خواسته‌ی یک دختر باید همیشه بعد از خواسته‌ی خانواده قرار بگیرد؟
چرا وقتی می‌خواهد برای خودش تصمیم بگیرد، اولین چیزی که باید به آن فکر کند این است که «خانواده چه می‌گویند؟»
من نمی‌گویم خانواده مهم نیست.
هست.
خیلی هم مهم است.
اما آیا مهم بودن خانواده یعنی من دیگر حق ندارم زندگی خودم را بخواهم؟
حق ندارم اشتباه کنم؟
حق ندارم مسیر خودم را امتحان کنم؟
حق ندارم حتی درباره‌ی رؤیاهایم حرف بزنم؟
گاهی فکر می‌کنم شاید مشکل من این است که نمی‌خواهم فقط همان کاری را بکنم که «بقیه‌ی دخترهای هم‌سن‌وسالم» می‌کنند.
من می‌خواهم بفهمم خودم چه می‌خواهم.
می‌خواهم چیزی را امتحان کنم که شاید هیچ‌کس قبل از من در خانواده امتحان نکرده باشد.
و شاید همین، تمام مسئله است.
چون وقتی هیچ‌کس قبل از تو این کار را نکرده، دیگر نمی‌توانی برای خواسته‌ات یک مثال خانوادگی بیاوری و بگویی:
«ببین، فلانی هم این کار را کرده.»
پس باید خودت اولین نفر باشی.
و اولین نفر بودن، وقتی سال‌ها به تو گفته‌اند «توی خانواده‌ی ما نمی‌شود»، ترسناک است.
---
و ترسناک‌تر از اولین نفر بودن، این است که هر بار که هنوز قانع نشده‌ام، یک «ترسناک‌تر» دیگر سراغم می‌آید.
«توی جامعه و کشور ما همه بیکارند.»
و اگر باز هم بگویم که من می‌خواهم آن مسیر را امتحان کنم، یک «ترسناک‌تر» دیگر وجود دارد:
«این چیزها برای آدم‌هایی است که پول زیادی دارند و دنبال سرگرمی و تفریح‌اند، نه ما.»
و من همان‌جا می‌مانم.
بین خواسته‌ای که هنوز درونم زنده است و تمام ترس‌هایی که یکی‌یکی جلویش گذاشته می‌شوند.
هر بار یک دلیل.
هر بار یک «نمی‌شود».
هر بار یک آینده‌ی ترسناک که قرار است ثابت کند چرا نباید چیزی را که می‌خواهم امتحان کنم.
شاید برای همین است که بعد از مدتی دیگر بحث نمی‌کنم.
نه چون قانع شده‌ام.
فقط چون نمی‌دانم چطور باید با این همه «ترسناک‌تر» بجنگم.
---
چیزی که بیشتر از همه قلبم را می‌شکند، این است که چطور می‌شود از نقطه‌ضعف‌های یک آدم علیه خودش استفاده کرد.
من اگر نقطه‌ضعفی دارم، یعنی دیگر نباید آینده‌ای داشته باشم؟
یعنی اگر در بعضی چیزها ضعیف‌ترم، اگر هنوز خیلی چیزها را بلد نیستم، اگر کامل نیستم، دیگر حق ندارم رؤیایی داشته باشم؟
گاهی احساس می‌کنم نقطه‌ضعف‌هایم تبدیل شده‌اند به مدرکی علیه خودم.
هر چیزی که می‌خواهم، یک جایی از بحث بالاخره به یکی از همان ضعف‌هایم برمی‌گردد.
انگار قرار نیست درباره‌ی این حرف بزنیم که من چه می‌خواهم؛ قرار است ثابت کنیم چرا من برای خواستن آن کافی نیستم.
و این بیشتر از خودِ «نمی‌شود» درد دارد.
چون آدم می‌تواند با یک «نمی‌شود» بجنگد.
اما وقتی به او می‌گویند:
«تو نمی‌توانی، چون این ضعف را داری.»
کم‌کم ممکن است خودش هم باور کند.
گاهی حتی خواهرم را نگاه می‌کنم و این تفاوت بیشتر به چشمم می‌آید.
او از نظر خانواده خیلی چیزها را دارد که من ندارم.
همه‌چیزتمام‌تر به نظر می‌رسد.
و وقتی همان رؤیایی را دنبال می‌کند که من هم داشتم، انگار ادامه دادن آن برای او طبیعی‌تر است.
اما برای من نه.
چون من نقطه‌ضعف دارم.
من مشکل دارم.
من کامل نیستم.
و گاهی دلم می‌خواهد از کسی بپرسم:
از کی قرار شد فقط آدم‌های بی‌نقص حق داشتن رؤیا داشته باشند؟
اگر قرار باشد هرکسی فقط بعد از اینکه تمام ضعف‌هایش را برطرف کرد اجازه داشته باشد زندگی‌اش را شروع کند، پس هیچ‌کس هیچ‌وقت شروع نمی‌کند.
ما قرار نیست اول کامل شویم و بعد زندگی کنیم.
قرار است زندگی کنیم و در مسیر، بعضی چیزها را یاد بگیریم، بعضی ضعف‌هایمان را بشناسیم و شاید بعضی‌هایشان را تغییر دهیم.
من هم نقطه‌ضعف دارم.
خیلی هم دارم.
اما نمی‌خواهم نقطه‌ضعف‌هایم تبدیل شوند به حکم محکومیت من.
نمی‌خواهم چون هنوز کامل نیستم، مجبور باشم تمام رؤیاهایم را دفن کنم.
شاید من هنوز آماده‌ی رسیدن به خیلی از چیزهایی که می‌خواهم نباشم.
اما بین «هنوز آماده نیستم» و «هرگز نمی‌توانم» فاصله‌ی خیلی بزرگی وجود دارد.
و کاش آدم‌هایی که دوستمان دارند، این فاصله را برایمان حفظ کنند.
---
و شاید اینجا باید به چیزی اعتراف کنم.
من کنار تو تغییر کرده بودم.
نه اینکه یک‌شبه آدم دیگری شده باشم؛ فقط برای مدتی جرئت کرده بودم کمی بیشتر خودم باشم.
بیشتر حرف بزنم.
بیشتر از احساساتم بگویم.
بیشتر بخواهم.
حتی برای چیزهایی که همیشه از خواستنشان می‌ترسیدم، رؤیا بسازم.
کنار تو، برای مدتی آن آدمی نبودم که همیشه حواسش به «نمی‌شود»ها بود.
فکر می‌کردم شاید دارم خودم را پیدا می‌کنم.
اما بعد دوباره برگشتم.
به همان آدم قبلی.
همان آدمی که قبل از تو بود.
همان آدمی که قبل از هر تصمیمی به عواقبش فکر می‌کرد، قبل از هر خواستنی از خودش می‌پرسید «می‌شود؟»، و قبل از اینکه به کسی نزدیک شود، به روزی فکر می‌کرد که شاید مجبور شود از او دور شود.
وقتی می‌گویی «تو تغییر کردی»، دلم می‌خواهد بگویم:
من کنار تو تغییر کرده بودم.
فقط وقتی برگشتم به همان زندگی قبلی، دوباره همان ترس‌ها برگشتند.
شاید بعضی تغییرها واقعاً از بین نمی‌روند؛ فقط زیر فشار همان چیزهایی که یک عمر با آن‌ها زندگی کرده‌ایم، دوباره پنهان می‌شوند.
و شاید من هنوز یاد نگرفته‌ام چطور آن آدمی را که برای مدتی کنار تو بود، بدون حضور تو هم نگه دارم.
شاید برای همین است که هر بار کمی به خودم نزدیک می‌شوم، دوباره می‌ترسم و عقب می‌روم.
نه چون آن آدم را دوست ندارم.
اتفاقاً شاید بیشتر از همیشه دلم می‌خواهد همان آدم باشم.
فقط هنوز بلد نیستم چطور بدون ترس، خودم باشم.
---
شاید آدم‌ها همیشه با یک اتفاق بزرگ از خودشان دور نمی‌شوند.
گاهی با صدها «نمی‌شود» کوچک، آرام‌آرام یاد می‌گیرند که خودشان را کوچک کنند.
و عجیب اینجاست که هنوز هم «بی‌خانواده» فحش است.
هنوز هم وقتی می‌خواهند بدترین چیز را درباره‌ی کسی بگویند، می‌گویند:
«بی‌خانواده.»
انگار خانواده داشتن، به خودی خود یعنی داشتن یک جای امن.
انگار هر خانه‌ای که پدر و مادر در آن زندگی می‌کنند، حتماً خانه است.
انگار اگر از خانواده‌ات فاصله بگیری، حتماً آدم بدی هستی.
اما کمتر کسی می‌پرسد:
اگر خانواده قرار است اولین جایی باشد که آدم در آن احساس امنیت می‌کند، پس کسی که در خانواده‌اش نتوانسته خودش باشد، کجا باید امنیت را پیدا کند؟
شاید بعضی آدم‌ها از خانواده‌شان فرار نمی‌کنند.
از نسخه‌ای از خودشان فرار می‌کنند که مجبور بوده‌اند در آن خانواده باشند.
اما من هنوز یک سؤال دارم.
اگر هیچ‌کس قبل از من این کار را نکرده، آیا واقعاً یعنی من هم نباید انجامش بدهم؟
اگر هیچ دختر دیگری در خانواده‌ی ما این مسیر را نرفته، آیا این یعنی مسیر برای من هم ممنوع است؟
یا شاید فقط یعنی...
من اولین نفرم.
آیا من هم حق دارم بگویم:
«چرا من؟»
مثل هزاران آدم دیگری که یک روز خسته می‌شوند و می‌پرسند:
«چرا من؟»
آیا من هم حق دارم از زندگی‌ام گله کنم؟
یا فقط من حق گله کردن ندارم؟
چرا وقتی دیگران از چیزی خسته‌اند، می‌توانند بگویند «دیگر نمی‌کشم»، اما من باید قبل از ناراحت بودنم، دنبال دلیلی بگردم که ثابت کند ناراحتی‌ام قابل قبول است؟
چرا باید برای خستگی‌ام توضیح داشته باشم؟
برای بغضم؟
برای اینکه دلم گرفته؟
من هم خسته می‌شوم.
من هم گاهی دلم می‌خواهد بگویم:
«چرا باید برای من این‌قدر سخت باشد؟»
نه چون فکر می‌کنم زندگی باید همیشه با من مهربان باشد.
فقط برای اینکه من هم آدمم.
و من هم حق دارم گاهی بپرسم:
«چرا من؟»
