ارتودنسی ثابت و متحرک دو نوع اصلی از درمانهای ارتودنسی هستند که برای تنظیم دندانها و فکها استفاده میشوند. این دو نوع درمان دارای تفاوتهای مهمی هستند که در زیر به آنها اشاره میکنیم:
1. ارتودنسی ثابت (Braces):
- نوع دستگاه: در ارتودنسی ثابت، دندانها با استفاده از بندها و بریکتها به سیمهای فلزی یا شفاف متصل میشوند.
- ثابتی: این نوع ارتودنسی به دنبالی برای تنظیم دندانها و همچنین جلوگیری از حرکتهای ناخواسته است. بنابراین، نام آن "ثابت" است.
- قابلیت تنظیم: دندانها در این نوع ارتودنسی به وسیلهی بندها و بریکتها قابلیت تنظیم دارند و میتوانند به شکل دقیقی حرکت کنند.
- زمان درمان: ارتودنسی ثابت معمولاً برای مدت زمان بیشتری نسبت به ارتودنسی متحرک استفاده میشود.
2. ارتودنسی متحرک (Removable Appliances):
- نوع دستگاه: ارتودنسی متحرک شامل دستگاههایی است که میتوانند از دهان خارج و دوباره قرار داده شوند. این دستگاهها شامل پوسیدگیها و آپاراتها هستند.
- قابلیت تنظیم: ارتودنسی متحرک برای تنظیم دندانها معمولاً به میزان کمتری قابلیت دارد. این دستگاهها بیشتر برای اصلاح مشکلات سادهتر و اندازه کوچکتر دندانها استفاده میشوند.
- زمان درمان: ارتودنسی متحرک معمولاً برای مدت زمان کمتری نسبت به ارتودنسی ثابت استفاده میشود.
تفاوتهای دیگر این دو نوع درمان ارتودنسی شامل راحتی استفاده، قابلیت شخصیسازی، هزینهها و نیاز به همکاری بیشتر بیمار با درمانگر میباشد. انتخاب نوع مناسب ارتودنسی براساس مشکلات دندانی و تمایلات بیمار انجام میشود که پزشک ارتودنسیست متخصص میتواند در این امر بهترین توصیه را به بیمار ارائه دهد.
مزایا و معایب ارتودنسی ثابت و ارتودنسی متحرک به شرح زیر هستند:
مزایای ارتودنسی ثابت (Braces):
1. کارآیی بالا: ارتودنسی ثابت برای تنظیم دقیق دندانها و فکها بسیار کارآمد است و نتایج بهتری را به مدت زمان کمتری نسبت به ارتودنسی متحرک ارائه میدهد.
2. انطباق بهتر: دندانها با استفاده از بریکتها و بندها به شکل دقیقی قرار میگیرند و این باعث ایجاد انطباق بهتر و تغییرات قابل توجه در تنظیم دندانها میشود.
3. کمترین نیاز به همکاری بیمار: این نوع ارتودنسی کمترین نیاز به همکاری بیمار با درمانگر دارد، زیرا دستگاه ثابت در دهان باقی میماند و بیمار نیازی به قرار دادن و خارج کردن دستگاه از دهان ندارد.
4. اصلاح مشکلات پیچیدهتر: ارتودنسی ثابت برای اصلاح مشکلات پیچیدهتر دندانی مانند تغییرات ارتفاعی و زاویههای دندانها بسیار موثر است.
معایب ارتودنسی ثابت:
1. ظاهر ظاهر دستگاه: ارتودنسی ثابت دارای بریکتها و بندها است که ممکن است در ظاهر دهان ظاهر شوند و در برخی افراد احساس ناخوشایندی ایجاد کنند.
2. نیاز به نگهداری دقیقتر: ارتودنسی ثابت نیاز به نگهداری دقیقتر و رعایت محدودیتهای خوراکی دارد.
3. دشواری در تمیز کردن: بریکتها و بندها میتوانند تمیز کردن دندانها را دشوار کنند و به تراکم برسند.
4. هزینهها: ارتودنسی ثابت معمولاً هزینههای بیشتری نسبت به ارتودنسی متحرک دارد.
مزایای ارتودنسی متحرک (Removable Appliances):
1. راحتی استفاده: ارتودنسی متحرک دارای دستگاههای قابل خارج شدن است که بیمار میتواند آنها را در موقعهای مشخصی خارج کرده و بپوشاند.
2. کمترین تغییر در روال زندگی: این نوع ارتودنسی به بیمار امکان مصرف غذاها و نوشیدنیها را بهطور معمولی میدهد و تغییرات کمتری در روال زندگی ایجاد میکند.
3. سهولت در تمیز کردن: بدون وجود بریکتها و بندها، تمیز کردن دندانها در ارتودنسی متحرک آسانتر است.
4. هزینهها: ارتودنسی متحرک معمولاً هزینههای کمتری نسبت به ارتودنسی ثابت دارد.
معایب ارتودنسی متحرک:
1. کارآیی کمتر: این نوع ارتودنسی معمولاً برای موارد سادهتر دندانی مؤثرتر است و برای مشکلات پیچیدهتر ممکن است کارآیی کمتری داشته باشد.
2. نیاز به همکاری بیشتر بیمار: برخی از دستگاههای ارتودنسی متحرک نیازمند همکاری بیشتر بیمار با درمانگر هستند تا نتایج بهتری ارائه شود.
3. تحمل بیشتر: برخی از بیماران ممکن است دشواری در تحمل دستگاههای متحرک داشته باشند و مصرف طولانیمدت آنها را دشوار کند.
4. تنظیم دشوارتر: ارتودنسی متحرک برای تنظیم دندانها نیاز به تلاش بیشتری از بیمار میکند و ممکن است نتایج مطلوبی برای برخی موارد دندانی به دست ندهد.
چه مشکلاتی را ارتودنسی میتواند رفع کند؟
ارتودنسی میتواند مشکلاتی مانند دندانهای فرسوده، تراکم دندانها، فاصلههای بین دندانها، تغییرات در ارتفاع و زاویههای دندانها و فکها را رفع کند.
آیا ارتودنسی دردناک است؟ پاسخ: در هنگام اتصال دستگاههای ارتودنسی ممکن است بیمار احساس ناراحتی کوچکی داشته باشد. اما این احساس معمولاً بعد از چند روز بهبود مییابد و معمولاً بهطور کلی بیدرد و بیدرنگ است.
سوال: چقدر طول میکشد تا نتیجه ارتودنسی مشاهده شود؟ پاسخ: مدت زمان درمان ارتودنسی بستگی به شدت مشکلات دندانی و تنظیمی دارد. اما معمولاً درمانهای ارتودنسی حدود ۱ تا ۳ سال به طول میانجامد.