
اگر به دنیای فناوری اطلاعات علاقه دارید و نمیدانید یادگیری شبکه را از کجا شروع کنید، احتمالاً نام Network+ را شنیدهاید. Network+ یکی از شناختهشدهترین مسیرهای آموزشی برای یادگیری مفاهیم پایه و کاربردی شبکه است و میتواند نقطه شروع مناسبی برای ورود به حوزههایی مانند شبکه، زیرساخت، پشتیبانی IT و امنیت باشد.
اما Network+ فقط حفظ کردن چند اصطلاح و دستور نیست. برای یادگیری واقعی شبکه باید بدانید اطلاعات چگونه در یک شبکه جابهجا میشوند، تجهیزات مختلف چه کاری انجام میدهند و هنگام بروز مشکل چگونه علت آن را پیدا کنید.
در این مقاله میخواهیم Network+ را از دید کاربردی بررسی کنیم و ببینیم یادگیری آن چه مسیری را برای ورود به دنیای IT ایجاد میکند.
نتورک پلاس چیست؟
دوره و کتاب CompTIA Netowrk plus یک مسیر اموزشی و یک گواهینامه حرفه ای در حوزه شبکه از Network plus است که مفاهیم اصلی شبکه و زیرساخت های ارتباطی را پوشش می دهد
هدف اصلی Network+ این است که فرد با مفاهیمی مانند شبکههای کامپیوتری، مدلهای شبکه، آدرسدهی IP، تجهیزات شبکه، پروتکلها، امنیت پایه و عیبیابی آشنا شود.
نکته مهم این است که برای شروع یادگیری Network+ لازم نیست متخصص شبکه باشید. اگر از مفاهیم پایه کامپیوتر و سیستمعامل شناخت مناسبی داشته باشید، میتوانید یادگیری شبکه را شروع کنید.
چرا یادگیری Network plus اهمیت دارد؟
امروزه تقریباً تمام سازمانها و شرکتها به شبکه وابسته هستند. از یک شرکت کوچک با چند کامپیوتر گرفته تا دیتاسنترهای بزرگ، همه برای ارتباط بین سیستمها به شبکه نیاز دارند.
یادگیری Network+ باعث میشود مفاهیمی را که در بسیاری از موقعیتهای شغلی IT با آنها مواجه میشوید بهتر درک کنید.
برای مثال، وقتی یک کاربر نمیتواند به اینترنت دسترسی داشته باشد، یک متخصص IT باید بتواند تشخیص دهد مشکل از کجاست:
سیستم کاربر؟
کابل شبکه؟
Switch؟
Router؟
DHCP؟
DNS؟
Gateway؟
تنظیمات IP؟
یا اتصال اینترنت؟
Network+ به شما کمک میکند این مشکلات را مرحلهبهمرحله بررسی کنید.
مهم ترین مباحث Network plus
برای یادگیری شبکه، چند موضوع اهمیت بیشتری دارند. در ادامه مهمترین آنها را بررسی میکنیم.
1. مدل OSI
یکی از اولین مفاهیمی که در مسیر یادگیری شبکه با آن مواجه میشوید، مدل OSI است.
مدل OSI ارتباطات شبکه را در هفت لایه بررسی میکند:
Physical
Data Link
Network
Transport
Session
Presentation
Application
درک OSI فقط برای امتحان یا حفظ کردن نام لایهها نیست. این مدل به شما کمک میکند هنگام عیبیابی بفهمید مشکل شبکه احتمالاً در کدام قسمت قرار دارد.
برای مثال، اگر کابل شبکه قطع باشد، مشکل در لایه Physical قرار میگیرد؛ اما اگر سیستم IP مناسبی دریافت نکرده باشد، باید بخشهای دیگری از ارتباط را بررسی کنید.
2. آدرس IP چیست؟
هر دستگاه برای برقراری ارتباط در یک شبکه به نوعی آدرس نیاز دارد. یکی از مهمترین این آدرسها، IP Address است.
برای مثال:
192.168.1.10
آدرس IP به دستگاهها اجازه میدهد در یک شبکه شناسایی شوند و با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.
در Network+ باید با مفاهیمی مانند موارد زیر آشنا شوید:
IPv4
IPv6
Private IP
Public IP
Static IP
Dynamic IP
Default Gateway
Subnet Mask
3. Subnetting چیست؟
یکی از مباحثی که ممکن است در ابتدا برای بسیاری از افراد دشوار باشد، Subnetting است.
Subnetting به شما اجازه میدهد یک شبکه را به بخشهای کوچکتر تقسیم کنید.
برای مثال، به جای اینکه تمام دستگاههای یک سازمان در یک شبکه بزرگ قرار داشته باشند، میتوان شبکه را بر اساس واحدهای مختلف مانند مالی، منابع انسانی و IT تقسیم کرد.
یادگیری Subnetting در ابتدا ممکن است کمی زمانبر باشد، اما با تمرین زیاد کاملاً قابل یادگیری است.
4. Switch چیست؟
Switch یکی از تجهیزات اصلی شبکههای محلی یا LAN است.
به زبان ساده، Switch دستگاههای مختلف داخل یک شبکه را به یکدیگر متصل میکند و فریمهای شبکه را بر اساس اطلاعاتی مانند MAC Address به مقصد مناسب ارسال میکند.
اگر چند کامپیوتر را در یک شبکه محلی به یکدیگر متصل کنید، احتمالاً یکی از تجهیزات اصلی شما Switch خواهد بود.
5. Router چیست؟
Router وظیفه مسیریابی بین شبکههای مختلف را بر عهده دارد.
برای مثال ممکن است کامپیوتر شما در شبکه:
192.168.1.0/24
قرار داشته باشد و بخواهید با یک شبکه دیگر ارتباط برقرار کنید.
Router میتواند بستهها را از یک شبکه به شبکه دیگر هدایت کند.
به همین دلیل، درک مفهوم Routing یکی از بخشهای مهم یادگیری شبکه است.
6. DHCP چیست؟
DHCP مخفف Dynamic Host Configuration Protocol است.
این سرویس میتواند تنظیمات شبکه را بهصورت خودکار در اختیار دستگاهها قرار دهد.
برای مثال وقتی لپتاپ خود را به یک شبکه متصل میکنید، ممکن است بدون اینکه خودتان IP وارد کنید، دستگاه به شکل خودکار اطلاعاتی مانند این موارد را دریافت کند:
IP Address
Subnet Mask
Default Gateway
DNS Server
این کار معمولاً توسط DHCP انجام میشود.
7. DNS چیست؟
DNS یا Domain Name System یکی از مهمترین سرویسهای اینترنت و شبکه است.
انسانها معمولاً نامهایی مانند:
را به خاطر میسپارند، اما ارتباط شبکهای در بسیاری از موارد بر اساس IP Address انجام میشود.
DNS وظیفه تبدیل نام دامنه به آدرس IP را بر عهده دارد.
به همین دلیل اگر DNS دچار مشکل شود، ممکن است کاربر بتواند به یک IP دسترسی داشته باشد اما نتواند یک دامنه را باز کند.
8. TCP و UDP
در لایه Transport با دو پروتکل مهم یعنی TCP و UDP روبهرو میشویم.
TCP برای ارتباطات قابل اعتماد طراحی شده و قبل و هنگام انتقال داده، کنترلهایی برای اطمینان از تحویل صحیح اطلاعات انجام میدهد.
UDP سبکتر است و ارتباط بدون همان سطح از تضمین TCP را فراهم میکند.
شناخت تفاوت این دو پروتکل برای درک بسیاری از سرویسهای شبکه ضروری است.
9. Port چیست؟
هر سرویس شبکه معمولاً از یک یا چند Port استفاده میکند.
برای مثال:
HTTP → 80
HTTPS → 443
DNS → 53
SSH → 22
DHCP → 67 و 68
البته حفظ کردن تعداد زیادی Port بهتنهایی شما را متخصص شبکه نمیکند. مهمتر از حفظ کردن اعداد، درک این است که Port چه نقشی در ارتباطات شبکه دارد.
آیا Network plusفقط تئوری است؟
یکی از اشتباهات رایج افراد تازهکار این است که Network+ را فقط با مطالعه کتاب و مشاهده ویدئو یاد بگیرند.
شبکه یک مهارت عملی است.
اگر میخواهید واقعاً شبکه را یاد بگیرید، باید در کنار مطالعه، محیط آزمایشگاهی ایجاد کنید.
یکی از ابزارهای مناسب برای شروع، Cisco Packet Tracer است.
در Packet Tracer میتوانید شبکههای مختلف را شبیهسازی کنید و تجهیزاتی مانند:
PC
Switch
Router
Server
را به یکدیگر متصل کنید.
برای مثال میتوانید یک شبکه ساده بسازید، به کامپیوترها IP بدهید و سپس ارتباط بین آنها را آزمایش کنید.
بعد از یادگیری مباحث پایه میتوانید سراغ ابزارهای پیشرفتهتری مانند GNS3 یا EVE-NG بروید.
چگونه Network+ را بهتر یاد بگیریم؟
به جای اینکه تمام مطالب را یکجا مطالعه کنید، بهتر است یادگیری را مرحلهای انجام دهید.
مرحله اول: مفاهیم پایه
ابتدا با این مفاهیم آشنا شوید:
Network چیست؟
LAN و WAN
Client و Server
MAC Address
IP Address
Switch
Router
مرحله دوم: مدلهای شبکه
سپس سراغ:
OSI
TCP/IP
Encapsulation
Protocolها
بروید.
مرحله سوم: آدرسدهی
در این مرحله:
IPv4
IPv6
Subnet Mask
CIDR
Subnetting
Gateway
را یاد بگیرید.
مرحله چهارم: سرویسهای شبکه
بعد از آن سراغ سرویسهایی مانند:
DHCP
DNS
NAT
HTTP/HTTPS
SSH
بروید.
مرحله پنجم: تمرین عملی
حالا مطالبی که یاد گرفتهاید را در یک محیط آزمایشگاهی پیاده کنید.
مثلاً یک شبکه ساده بسازید و سعی کنید:
دو کامپیوتر را به Switch متصل کنید.
برای آنها IP تعیین کنید.
ارتباط بین آنها را با Ping بررسی کنید.
یک Router اضافه کنید.
دو شبکه مختلف ایجاد کنید.
Routing را آزمایش کنید.
در این مرحله است که مطالب تئوری کمکم به مهارت واقعی تبدیل میشوند.
عیبیابی شبکه؛ مهارتی مهمتر از حفظ کردن مطالب
یک متخصص شبکه فقط کسی نیست که اصطلاحات زیادی بلد باشد.
مهمتر از آن، توانایی Troubleshooting یا عیبیابی است.
فرض کنید کاربر میگوید:
«اینترنت سیستم من قطع شده.»
به جای اینکه فوراً سراغ تعویض کابل بروید، باید مرحلهبهمرحله بررسی کنید.
مثلاً:
آیا کارت شبکه فعال است؟
↓
آیا سیستم IP دارد؟
↓
آیا Gateway قابل دسترسی است؟
↓
آیا DNS درست کار میکند؟
↓
آیا اینترنت در دسترس است؟
ابزارهایی مانند ipconfig، ping، tracert و nslookup میتوانند در این فرایند بسیار کاربردی باشند.
این نوع تفکر مرحلهای یکی از مهمترین مهارتهایی است که باید در مسیر یادگیری شبکه به دست آورید.
بعد از Network+ چه کاری میتوان انجام داد؟
Network+ پایان مسیر نیست؛ بلکه میتواند شروع مسیر حرفهای شبکه باشد.
بعد از یادگیری مفاهیم پایه، میتوانید مسیر خود را بر اساس علاقهتان ادامه دهید.
مسیر Cisco و CCNA
اگر به تجهیزات Cisco و شبکههای سازمانی علاقه دارید، CCNA میتواند مرحله بعدی مناسبی باشد.
در این مسیر با موضوعاتی مانند:
VLAN
Trunk
Routing
OSPF
Access Control
Switching
Cisco IOS
بیشتر درگیر خواهید شد.
مسیر پشتیبانی IT
اگر میخواهید سریعتر وارد محیط کار شوید، میتوانید روی مهارتهای IT Support و Help Desk تمرکز کنید.
در این شغلها علاوه بر شبکه، مواردی مانند Windows، سختافزار، Active Directory، مشکلات کاربران و عیبیابی سیستمها نیز اهمیت دارند.
مسیر امنیت شبکه
اگر به Cybersecurity علاقه دارید، داشتن پایه قوی شبکه یک مزیت بسیار مهم است.
مفاهیمی مانند TCP/IP، Port، DNS، Routing و Firewall در بسیاری از مباحث امنیت شبکه کاربرد دارند.
آیا برای یادگیری Network+ باید مدرک دانشگاهی داشته باشیم؟
خیر.
برای شروع یادگیری Network+ به مدرک دانشگاهی خاصی نیاز ندارید.
البته تحصیلات دانشگاهی در بعضی مسیرهای شغلی میتواند مفید باشد، اما مهارت عملی، تجربه و توانایی حل مسئله نیز اهمیت بسیار زیادی دارند.
اگر بتوانید یک شبکه را طراحی کنید، تجهیزات را پیکربندی کنید و مشکلات آن را پیدا و برطرف کنید، دانش شما فقط روی کاغذ باقی نمانده است.
چند اشتباه رایج در یادگیری Network+
فقط حفظ کردن مطالب
اگر فقط تعریف Switch، Router و DNS را حفظ کنید اما نتوانید از آنها در یک سناریوی واقعی استفاده کنید، یادگیری شما ناقص است.
ترس از Subnetting
Subnetting در ابتدا سخت به نظر میرسد، اما با تمرین میتوان آن را به یکی از مهارتهای قابل اتکا تبدیل کرد.
نادیده گرفتن تمرین عملی
حتی اگر یک دوره آموزشی بسیار خوب ببینید، بدون تمرین عملی بخش زیادی از مطالب بعد از مدتی فراموش میشود.
رفتن سریع سراغ مباحث پیشرفته
قبل از اینکه مفاهیم پایه مانند IP، Subnet، Routing و Switching را به خوبی بفهمید، رفتن سراغ مباحث پیچیدهتر معمولاً باعث سردرگمی میشود.
جمعبندی
Network+ را میتوان یکی از مسیرهای مناسب برای شروع یادگیری شبکه دانست. این مسیر به شما کمک میکند مفاهیم بنیادی شبکه را بشناسید و پایهای برای ادامه مسیر در حوزههایی مانند Cisco، IT Support و امنیت شبکه بسازید.
اما مهمترین نکته این است که Network+ را فقط به عنوان مجموعهای از مطالب تئوری نگاه نکنید.
شبکه را باید فهمید، تمرین کرد و عیبیابی کرد.
از مفاهیم ساده شروع کنید، مدل OSI و TCP/IP را یاد بگیرید، آدرسدهی IP و Subnetting را تمرین کنید، با Switch و Router کار کنید و سناریوهای مختلف را در محیطهای آزمایشگاهی پیاده کنید.
اگر این مسیر را با تمرین مداوم ادامه دهید، Network+ میتواند نقطه شروع خوبی برای ورود جدیتر شما به دنیای IT باشد.
نویسنده: امیرمحمد منکوئی