(پشت پرده به رسمیت شناختن فلسطین)
در ماههای اخیر، موجی تازه از مدیترانه تا افقهای یخزده اسکاندیناوی برخاسته است. کشتیهای سیاستمداران، از بندرهای مختلف اروپایی لنگر را از خاک کهنه برکشیده و بادبانها را به سمت جزیرهای به نام «دولت فلسطین» چرخاندهاند.
از دور، این صحنه شبیه نقاشی دیواری بزرگی است که بر دیوار جهان کشیدهاند: رنگهای روشن اتحاد، امواج همدلی ملتها، و فانوس افکار عمومی که بر ساحل مردمی غمدیده روشنی میپراکند.
اما اگر با قایق کوچک خود به نزدیکی این تابلو برویم، خطوط سخت و سرد مهندسی سیاسی هم در میان رنگهای گرمش آشکار میشوند؛ همان تیرآهنهای پنهانی که بنای امید را به شیوهای حسابگرانه نگه میدارند.
سمت روشن ماجرا
مزیتِ این حرکت، بیشک انکارناپذیر است. رسمیت دادن به فلسطین، شکافی حقوقی در دیوار سیمانی «طرح اسرائیل بزرگ» ایجاد میکند. از این پس، از منظر دیپلماسی هجوم به غزه، کرانه باختری یا قدس شرقی، عبور از مرزهای یک کشور ثبتشده در نقشهی دیپلماسی خواهد بود، نه لگدمال کردن یک سرزمینی بینام. حتی اگر این دیوارکشی، هنوز روی کاغذ باشد، باز میتواند تبدیل به خنجری بیصدا در میدان حقوقی گردد؛ تیغهای که نه از فولاد، که از مدارک و امضاها ساخته شده، ولی همچنان زخم میزند و «رژیم اشغالگر» را در بازار افکار عمومی، منزویتر میکند.
سمت تاریک ماجرا
با این همه، سمت تاریک ماجرا همان صحنهی قدیمی است؛ بازی «یکی به نعل، یکی به میخ» کهنهکاران سیاست اروپایی. آنان پرچم سبز همدلی را در باد میرقصانند، اما پشت صحنه، پلهای طلایی تجارت و امنیت با تلآویو را مرمت میکنند. تحریم جدی؟ فشار عملی؟ شکستن اسکلههای نظامی مشترک؟ هیچیک در بارنامهی این سفر نیست. آن شاخهی زیتونی که به چشم میآید، وقتی در دست دیگرش خنجری پنهان باشد، بیشتر شبیه آرایشی است برای پوشاندن زخم کهنه اشغال، نه درمان آن.
به همین دلیل، منتقدان این موج، آن را تاکتیکی برای تخلیهی بخار خشم افکار عمومی میبینند؛ به نوعی که پیشروی گفتمان «مقاومت» را کند میکند. این نقشهی ظاهراً پرشکوه، در باطن همان راه فرسودهی «دو دولت» است؛ راهی که سالها با وجود رشد غدههای بتنی شهرکسازی در کرانه باختری و تکهتکه شدن شریانهای سرزمینی فلسطین، عملاً در خاک دفن شده است. نقشهای پوسیده که همچنان در ویترین محافل غربی به عنوان کالای «صلح» عرضه میشود، تا اشغال زیر پوشش آرامش ادامه یابد.
بر فراز خاک آزاد
بندر واقعی فلسطین، تنها زمانی از مه غلیظ بیرون میآید که این رسمیت، با بادهای عملی همراه شود: توقف جنایتها، تحریم بیواسطهی رژیم صهیونیستی، و حمایت آشکار از حق مقاومت. در غیر این صورت، فقط جامهای نو بر قامت نظم فرسوده خواهد بود؛ جامهای با پارچهی «انساندوستی» که گرمای اشغال را پنهان، اما حفظ میکند. آزمون حقیقی این موج، نه در تالارهای کنفرانس، بلکه در کوچههای غزه است؛ در آوار کرانه باختری و در ضربان قلب مردمی که هنوز در انتظار آن لحظهاند که پرچم فلسطین نه به صورت علامتی بر نقشه، بلکه به عنوان پرچمی بر فراز خاک آزاد در نسیم صبح به اهتزاز درآید.