
تاریخ به ما یاد داده است که زیرساختهای آسیبدیده و شهرهای ویرانشده هرگز به معنای پایان کار و تسلیم یک ملت نبودهاند. در جریان جنگ جهانی دوم، آلمانیها شهرها و زیرساختهای انگلستان را به شدت بمباران کردند؛ مردم روزها با وجود همهگیری ویرانیها به سر کار میرفتند و شبها روی همین خرابهها سر بر بالین میگذاشتند، اما تن به تسلیم ندادند. امروز نیز در شرایطی که روسیه بخشی از ظرفیت پالایشگاههای خود را از دست داده و اروپا خود را برای جنگی آماده میکند که در آن زیرساختها هدف قرار میگیرند، برخی تلاش میکنند با آدرس غلط دادن اینگونه القا کنند که زیرساختهای ما ضربه میخورد و پس باید تسلیم شویم. این یک خطای راهبردی بزرگ است، چرا که این برهه تاریخی مولفههای مشخص خود را دارد و این اتوبان یکطرفه، هرگز دوربرگردانی به نام تسلیم ندارد؛ به ویژه که جامعه امروز ما با آگاهی عمیقتر و تجربهای انباشتهتر از دهههای گذشته، مرز میان «آسیب اقتصادی» و «تسلیم سیاسی» را به خوبی تشخیص میدهد.
در پاسخ به این پرسش که آمریکا چگونه باید هزینههای تجاوزگری خود را بپردازد، واقعیت این است که ایالات متحده همین الان هم در اوج هزینه قرار دارد. بازی با ناوهایی مثل آیزنهاور و اعزام آنها دیگر خریدار ندارد و این ارتش آمریکا است که در تنگنا گیر افتاده است. امروز ارتش ایالات متحده یک ارتش چابک برای جنگهای کوتاه و برقآسا نیست؛ خطوط تولید تسلیحاتش کند است، دچار چالشهای عمیق لجستیکی است و اگر بخواهد وارد یک درگیری فراگیر و زیرساختی شود، با مشکلات لاینحلی مواجه خواهد شد. علاوه بر این، افکار عمومی و ساختار سیاسی خود ایالات متحده نیز درگیر تنشهای داخلی است و تابآوری طولانیمدت در یک جنگ فرسایشی جدید را ندارد.
وقتی صحبت از عمق بالای تحولات میکنیم به این دلیل است که با «مادر بمبها» و امثالهم کار درنمیآید؛ اساساً بزرگترین چالش آمریکا امروز «مدیریت بحران و نبرد» است. استراتژیستهای آمریکایی به خوبی میدانند که درگیری با ایران پروندهای نیست که بتوانند آن را طی ده یا دوازده روز جمع کنند، همانطور که میبینند در پرونده یمن نیز به دلیل وسعت و ماهیت مقاومت، با دو دور بمباران کار تمام نمیشود. جغرافیای نبرد ایران به قدری گسترده، پیچیده و چندلایه است که واشنگتن توان مدیریت فرسایشی و هزینههای نجومی آن را ندارد؛ حوزهای که نه تنها نبرد نظامی، بلکه جنگ سایبری، اقتصادی و دیپلماتیک را نیز شامل میشود.
از زاویهای دیگر، نظام بینالملل نیز به سرعت در حال گذار از یکجانبهگرایی سنتی به سمت چندقطبی شدن است. در این پازل جدید، کشورهای مستقل دیگر فرمولهای دیکتهشدهی غربی را نمیپذیرند. در چنین شرایطی، ایران نه تنها در موضع تسلیم نیست، بلکه ابزار و ظرفیت لازم را برای گسترش دادن و بالا بردن هزینه حریف در اختیار دارد. در نهایت، ایالات متحده چارهای نخواهد داشت جز اینکه واقعیت قدرت ایران را – درست مانند جایگاه چین و روسیه – در محیط بینالملل به رسمیت بشناسد و بپذیرد که دوران تحمیل اراده از طریق هراسآفرینی نظامی و بمباران زیرساختها به سر آمده است.
منبع:تحلیل محمدندیمی در برنامه کلیدواژه