با فروکش کردن درگیری نظامی میان ایران و اسرائیل در تیرماه ۱۴۰۴، فضای اقتصادی و روانی کشور دچار تغییرات چشمگیر شد. بسیاری از شرکتهای آنلاین با افت شدید تقاضا، اخلال در زنجیره تأمین و موجی از ابهام روبهرو شدند. یکی از این مجموعهها، الوقسطی بود؛ پلتفرمی که در زمینه فروش اقساطی کالا فعالیت میکند و بقای آن به اعتماد مشتریان و پایداری سیستمهای دیجیتال وابسته است.

برای بررسی نحوه مدیریت این بحران، به دفتر مرکزی الوقسطی رفتیم و با احسان کیانی، مدیرعامل شرکت، درباره واکنشها، تصمیمات کلیدی و مسیر بازسازی پس از بحران گفتوگو کردیم.
سؤال: وقتی جنگ در اواخر خرداد ۱۴۰۴ آغاز شد، اولین واکنش شما چه بود؟
کیانی: این اتفاق مانند شوکی ناگهانی، فضای اقتصاد دیجیتال را لرزاند. ما بهسرعت دریافتیم که بحران فقط یک مسئله عملیاتی نیست، بلکه بُعد انسانی و روانی هم دارد. اولین کار ما، پذیرش بیقیدوشرط واقعیت بود. بعد از آن:
فعالیتهای بازاریابی و تبلیغاتی فوراً متوقف شد.
تمرکز از جذب مشتری جدید به حفظ انسجام و آرامش تیم تغییر کرد.
تیمی ویژه برای مدیریت بحران با اختیارات گسترده تشکیل دادیم.
در شرایطی که بسیاری از کسبوکارها نیرو کم کردند، الوقسطی مسیر دیگری انتخاب کرد.
کیانی: ما باور داریم که نیروی انسانی فقط ابزار اجرا نیست، بلکه ستون اصلی بقای سازمان است. بنابراین:
ساعت کاری نصف و بهصورت شیفتی تنظیم شد.
مرخصی با حقوق برای روزهای عدم حضور لحاظ گردید.
بهجای تعدیل، روی ایجاد حس تعلق و اعتماد تمرکز کردیم.
اگرچه مزایای مالی کمی کاهش یافت، اما همدلی متقابل مانع آسیب جدی به روحیه تیم شد.
یکی از اقدامات کلیدی، رسیدگی به وضعیت روانی تیم بود. جلسات مشاوره فردی و گروهی با همکاری روانشناس سازمانی برگزار شد و مدیران میانی بهطور مستمر شرایط کارکنان را پایش کردند. حتی یک جلسه سراسری برگزار شد که همه اعضا نگرانیهایشان را بیان کردند و همین باعث کاهش اضطراب جمعی شد.
بحران همه تیمها را به یک اندازه درگیر نکرد.
تیمهای عملیاتی مثل تأمین، روی بهینهسازی و مستندسازی کار کردند.
بخش مارکتینگ که فعالیتش موقتاً متوقف شده بود، وارد دوره آموزش و بازآموزی شد.
تیم فروش به پشتیبانی مشتریان تغییر مأموریت داد.
تیم فنی آمادهباش کامل داشت تا از زیرساختها محافظت کند.
برای جلوگیری از توقف کسبوکار:
آموزش ایمنی با همکاری آتشنشانی اجرا شد.
فرآیند بکاپگیری از دادهها بازطراحی شد.
مسیرهای اینترنت پشتیبان فعال شد.
گروهی مسئول رصد امنیت مناطق مختلف کشور شد تا تصمیمگیری درباره ارسال کالا دقیقتر باشد.
سه سناریو پیش روی ما بود:
جنگ طولانی و فرسایشی
درگیری کوتاه و محدود
صلح شکننده
برای هرکدام برنامه جداگانه داشتیم؛ در سناریوی اول، کاهش هزینهها اولویت اصلی بود.
تعهدات به چهار گروه تقسیم شد: مشتریان، بانکها، کارکنان و تأمینکنندگان.
راهکارها شامل بازمهندسی جریان نقدی، مذاکره برای تغییر برنامههای پرداخت و اطلاعرسانی شفاف بود. برای اطمینانبخشی، به طلبکاران اصلی اسناد تعهدآور ارائه شد.
حتی در این شرایط، پروژه «الوقسطی بیزینس» را فعالتر کردیم. این طرح با مدل B2B2C به فروشگاههای محلی اجازه میدهد بدون سرمایه اولیه، محصولات را بهصورت اقساطی بفروشند.
نتیجه این بحران، تمرکز بیشتر بر تابآوری سازمان بود:
سرمایهگذاری بر زیرساخت ابری
طراحی شاخصهای سنجش آمادگی بحران
آموزش مهارتهای نرم به تیم
ایجاد مسیرهای ارتباطی جایگزین
کیانی: این تجربه آزمونی برای بلوغ الوقسطی بود. نهتنها عملیات را حفظ کردیم، بلکه توانستیم انسجام و مسئولیتپذیری تیم را به نمایش بگذاریم. حالا با درسی که از این مسیر آموختیم، آمادهتر از همیشه به آینده نگاه میکنیم؛ آیندهای که ناپایداری بخشی از آن است.