سؤال درست، شروع یک ایده خوب

برای شروع ایدهپردازی، بهجای اینکه مستقیماً دنبال راهحل باشیم، مسئله را به شکل یک سؤال باز مطرح میکنیم.
فرمول پیشنهادی:
«چطور میتوانیم [یک کار] را برای [گروه هدف] انجام دهیم تا [نتیجه موردنظر]؟»
این سؤال باید:
. روی یک مشکل واقعی تمرکز داشته باشد.
. گروه هدف را مشخص کند.
. نتیجهای که انتظار داریم روشن کند.
. برای راهحلهای مختلف، فضای کافی باقی بگذارد.
یک مثال از محیط دانشگاه

فرض کنیم مشکل ما دیر اعلام شدن برنامه امتحانات است.
بهجای اینکه بگوییم «برنامه امتحانات را زودتر اعلام کنیم»، سؤال را اینطور مطرح میکنیم:
«چطور میتوانیم برنامه امتحانات را حداقل دو هفته زودتر به دانشجو و استاد اطلاع دهیم تا فرصت کافی برای برنامهریزی داشته باشند؟»
با این تغییر، بهجای محدود شدن به یک راهحل، امکان بررسی روشهای مختلف فراهم میشود.
سه ایده متفاوت، نه فقط یک ایده!

بعد از طرح سؤال، نباید به اولین راهحل اکتفا کنیم.
برای مثال، در مسئله اعلام دیرهنگام برنامه امتحانات، میتوان سه ایده متفاوت مطرح کرد:
۱) تعیین مهلت قطعی: گروههای آموزشی موظف باشند تا تاریخ مشخصی، برنامه امتحانات را اعلام کنند.
۲) تقویم متمرکز: یک تقویم مشترک برای ثبت و مشاهده برنامه امتحانات ایجاد شود.
۳) یادآوری خودکار: پیش از پایان مهلت، برای مسئول هر گروه پیام یادآوری ارسال شود.
چرا سه ایده؟
چون اولین ایده همیشه بهترین ایده نیست. تنوع ایدهها کمک میکند راهحلهای بیشتری را بررسی و مقایسه کنیم.
اشتباه رایج در ایدهپردازی

نهایی کردن اولین ایده!
مثلاً وقتی با مشکل ناهماهنگی آموزشی مواجه میشویم، اولین پیشنهاد ممکن است این باشد:
«یک کمیته تشکیل شود.»
اما آیا تشکیل کمیته واقعاً مشکل را حل میکند؟
شاید راهحلهای بهتری مثل ایجاد سامانه هماهنگی، تعیین مسئول مشخص یا طراحی فرایند اطلاعرسانی وجود داشته باشد.
نکته مهم: در مرحله ایدهپردازی، بهجای انتخاب سریع یک راهحل، ابتدا چند راه مختلف را بررسی کنید.
ابزار SCAMPER؛ هفت راه برای خلق ایدههای جدید

SCAMPER یک تکنیک برای تغییر دادن و گسترش ایدههای موجود است. با هفت سؤال میتوانیم از زاویههای متفاوت به یک مشکل یا راهحل نگاه کنیم.
۱) جایگزین کن (Substitute) : چه چیزی را میتوان جایگزین کرد؟
۲) ترکیب کن (Combine) : چه چیزهایی را میتوان با هم ترکیب کرد؟
۳) تطبیق بده (Adapt) : از چه تجربه موفق دیگری میتوان استفاده کرد؟
۴) تغییر بده (Modify) : چه چیزی را میتوان تغییر یا تقویت کرد؟
۵) کاربرد دیگر (Put to another use) : چه استفاده دیگری میتوان از آن کرد؟
۶) حذف کن (Eliminate) : چه مرحله یا بخش غیرضروری را میتوان حذف کرد؟
۷)برعکس کن (Reverse) : اگر ترتیب یا روش را برعکس کنیم، چه میشود؟
یک مثال از تطبیق (Adapt):
اگر دانشگاه دیگری برای اعلام برنامه امتحانات از تقویم آموزشی مشترک استفاده میکند، میتوانیم با توجه به شرایط و امکانات دانشگاه خودمان، آن روش را بومیسازی کنیم.
تمرین دو دقیقهای

حالا نوبت شماست که خلاقیت خودتان را به کار بگیرید!
یک مشکل آموزشی در دانشگاه انتخاب کنید و آن را به یک سؤال با عبارت «چطور میتوانیم...» تبدیل کنید.
مثلاً:
مشکل: مشارکت پایین دانشجویان در کلاس.
سؤال: «چطور میتوانیم مشارکت دانشجویان را در کلاس افزایش دهیم تا یادگیری فعالتری داشته باشند؟»
حالا برای سؤال خودتان، حداقل سه پاسخ متفاوت بنویسید.