چشم زخم در روایات اسلامی حقیقت دارد و درباره آن از امام صادق (ع) احادیث مختلفی نقل شده است. اما علائم چشم زخم از نظر امام صادق چیست و برای جلوگیری از آن چه باید کرد؟ در ادامه مهم‌ترین روایت‌ها و توصیه‌های ایشان را بررسی می‌کنیم.
امام صادق (ع) می‌فرمایند:
«اگر قبرها برای شما گشوده شوند، همانا خواهید دید که اکثر مردگان شما با چشم‌زخم مرده‌اند، زیرا این پدیده حقیقت دارد.» [1]
همچنین از رسول اکرم (ص) نقل شده است:
«چشم زخم واقعیت دارد و مرد را در قبر و شتر را در دیگ قرار می‌دهد.» [2]
بنابراین اصل وجود این پدیده در روایات اسلامی مورد تأکید قرار گرفته است.
در روایات امام صادق (ع)، نشانه‌های مشخص و جداگانه‌ای مانند سردرد، بی‌حالی یا بی‌خوابی به‌عنوان علائم قطعی چشم زخم معرفی نشده است. آنچه بیشتر مورد تأکید قرار گرفته، حقیقت داشتن چشم زخم و راه‌های پیشگیری و دفع آن است. به همین دلیل نمی‌توان هر ناراحتی یا بیماری را تنها به موضوع نسبت داد.
روایات متعددی از امام صادق (ع) درباره چشم‌نظر نقل شده است که در ادامه، همراه با منابع معتبر بررسی خواهند شد.
1- «اگر کسی از شما چیزی از برادرش او را متعجب ساخت، سه بار بگویید: ماشاءالله لا حول و لا قوة الا بالله العلی العظیم.» [3]
2- «هر کس از سیرت و صورت برادر مسلمانش خشنود شود، خدا را یاد کند؛ زیرا وقتی خداوند را به یاد آورد، ضرری به برادر مؤمنش نمی‌رسد.» [4]
3- «کسی که چیزی از برادرش او را متعجب ساخت جمله تبارک الله احسن الخالقین، زیرا چشم زخم حق است.» [5]
امام صادق (ع) فرموده‌اند:
«هرکه را اثر چشم به او رسیده باشد دست‌ها را برابر رو بلند کند و سوره حمد و قل هوالله احد و قل اعوذ برب الفلق و قل اعوذ برب الناس را بخواند و دست بر پیش سر بکشد.» [6]
همچنین ایشان در روایتی دیگر فرموده‌اند:
«هرگاه کسی می‌خواهد با ظاهری آراسته از خانه بیرون رود سوره قل اعوذ برب الناس و قل اعوذ برب الفلق بخواند و بیرون رود تا چشم بد در او اثر نکند.» [7]
بر اساس این روایت، خواندن سوره‌های فلق و ناس پیش از خروج از خانه یکی از توصیه‌های نقل‌شده برای جلوگیری از آثار این پدیده است.
در روایتی از امام صادق (ع) از امام علی (ع) نقل شده است که پیامبر اکرم (ص)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) را برای محافظت از چشم نظر با حرز محافظت می‌کردند. [8]
به همین دلیل در منابع معتبر، استفاده از حرز برای محافظت در برابر آسیب‌ها مورد توجه قرار گرفته است و حرز امام جواد (ع) نیز از حرزهای مشهور در این زمینه است و انگشتر حرز امام جواد (ع) نیز یکی از گزینه‌های مورد توجه برای همراه داشتن حرز است. در بالا علائم چشم زخم از نظر امام صادق را بیان کردیم.
در روایتی از امام صادق (ع)، به مردی که از دشمنان خود ترس داشت توصیه شده است انگشتری با نگین حدید صینی تهیه کرده و عباراتی را بر آن حک کند. [9]
روی نگین:
«أَعُوذُ بِجَلالِ اللّه»
«أَعُوذُ بِکَلِماتِ اللّه»
«أَعُوذُ بِرَسُولِ اللّه»
پشت نگین:
«آمَنْتُ بِاللّهِ وَ کُتُبِهِ»
«وَ إِنّی وَاثِقٌ بِاللّهِ وَ رُسُلِهِ»
دور نگین:
«أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا اللّهُ مُخْلِصاً»
این روایت به خوبی قدرت سنگ حدید صینی و ذکر هفت جلاله در دفع چشم زخم و نگاه بد را نشان می دهد که از علائم چشم زخم از نظر امام صادق جلوگیری می‌کند.
منابع
[1] بحارالانوار، جلد 95، صفحه 127
[2] حلیة الأولیا، جلد ۷، صفحه ۵۶
[3] حلیةالمتقین، صفحه 1832
[4] بحارالانوار، جلد 60، صفحه 25
[5] همان
[6] حلیةالمتقین، صفحه 1832
[7] همان
[8] اصول کافی، جلد 2، صفحه 569
[9] الامان، صفحه 50 و مستدرک، جلد 3، صفحه 299
