
سهشنبه بود. ظهرِ یک روزِ کسلکننده. شرکت در آن سکوتِ مرگبارِ بعد از ناهار فرو رفته بود. از کنار میز سارا رد میشدم که یکدفعه گوشیاش را پرت کرد روی میز. نه محکم، نه با عصبانیت. فقط... پرتش کرد. انگار که حوصلهٔ نگه داشتنش را نداشته باشد. هدفونِ بزرگش را کشید پایین و یک «اه»ِ بیحوصله گفت.
ایستادم. گفتم: «اینستاگرام باز بهت بیاحترامی کرد؟ یا بهروز اومده سراغت با فلسفهبافیهای بیسر و تهش؟»
سارا گوشهٔ لبش را کشید. گفت: «بهروز که لااقل بامزهست. این یکی رو ببین.» گوشی را برداشت و صفحه را چرخاند سمت من. یک پست اینستاگرامی. یک دختر ۲۲ ساله با یک تابلوی بزرگ در یک گالری. کپشن: «هنر، فریاد روح است. من فریاد زدم.»
گفتم: «فریاد روح؟ روحش نمیتواند آرام صحبت کند؟»
گفت: «آره. فریاد روح. روحِ من ولی فقط آه میکشه. آهسته. توی جلسههای خستهکنندهٔ شرکت.» خندید. ولی خندهاش یک ذره زیادی طول کشید.
نشستم روی صندلی کنار میزش. سارا چاییش را برداشت و یک جرعه خورد. بعد زل زد به گوشی که حالا رو به پایین روی میز افتاده بود. گفتم: «کارش چه طور بود؟»
سارا شانه بالا انداخت. «بد نبود. ولی خب، رفته توی گالری. من که هنوز...» مکث کرد. «...ولش کن. اصلاً شاید دیگران شعور درک هنر من را ندارند. اینو جدی میگم. من دارم شاهکار خلق میکنم، فقط کسی نمیفهمه.»
گفتم: «معیار های داوری چیه؟ فقط ثروتمندان نقاشیاشون میره تو نمایشگاه؟ یا مردم برای اینکه یک نفر خاص نقاشی کشیده از نقاشی لذت میبرند؟.»
گفت: «نمیدانم. آدم وقتی فکر کنه بقیه نمیفهمن، یه جورایی آروم میشه. مثل این میمونه که بگی "من بازنده نیستم، این مسابقه اصلاً عادلانه نبود."»
گفتم: «پس مسابقه رو قبول داری. فقط داور رو قبول نداری.»
سارا نگاهم کرد. یک نگاه طولانی. بعد گفت: «آخه اون با این همه امکانات هیچ کار دیگه ای هم نداره فقط داره نقاشی میکشه و من روزی 10 ساعت کار میکنم این چه مسابقه ای است.» ساکت شد. بعد یکدفعه گفت: «اصلاً خاص بودن یعنی چه؟ خاص بودن به ژنتیکه؟ چرا این همه میگند بهروز خاصه؟ بهروز که نه تلاش میکنه، نه استعداد داره، نه هیچی. فقط نشسته و فلسفه میبافه. بعد همه میگن "بهروز چه آدم جالبیه." من اما.... با این همه تلاش به بهروز هم نرسیدم....» کلمهها را توی دهانش چرخاند.
گفتم: «شاید بهروز خاص نیست. شاید فقط خودشه. خودِ خودش. شاید خاص بودن یعنی همین: خودت باشی.»
سارا نگاهم کرد. یک نگاه طولانی. بعد گفت: «نه. قبول ندارم. بالاخره یه عده واقعاً خاصن. مگه همه که الکی موفق نشدن. شاید هنوز نوبت من نرسیده. شاید من دیرتر شکوفا میشم. خیلی از هنرمندای بزرگ زمان خودشون هیچی نبودن. بعداً کشفشون کردن. شاید منم از اون دستهام.»
گفتم: «شاید.»
سکوت کردم. توی دلم گفتم: «سخت است آدم یکدفعه بخواهد زیربنای افکارش را تغییر دهد این سطئن ها محکمتر از آنند که من بتوانم تغییرش دهم..»
سارا ادامه داد: « من مطمئنم یه روز میفهمن.»
نگاهش کردم
سارا خندید. گفت: «تا اون روز... صبر میکنم. اسکرول میکنم. یه کمی غر میزنم. یه کمی هم نقاشی میکشم که کسی نمیبینه. ولی یه روز میبینه. حتماً میبینه.»
سکوت کردیم. شرکت هنوز در آن سکوتِ بعد از ناهار بود. سارا چاییش را یک جرعهٔ دیگر خورد. گفتم: «میدونی سارا، ما یه نسلیم که بهمون گفتن "تو خاصی." نسل قبلتر بهشون گفتن "تو مفیدی." نسل قبلترش بهشون گفتن "تو زندهای، کافیه." حالا ما به شما میگیم "تو خاصی." و این شاید ظالمانهترین چیزیه که میشه به یه بچه گفت.»
سارا نگاهم کرد. یک نگاه طولانی. بعد گفت: «اینو از کجا آوردی؟»
گفتم: «از خودم. یه روز فهمیدم قرار نیست شبیه هیچکس باشم. نه بهتر، نه بدتر. فقط قرار نیست زندگی من، نسخهٔ زندگی یکی دیگه باشه. همون موقع یه بارِ سنگین از رو دوشم برداشته شد.».»
سارا ساکت شد. انگشتش را زد روی میز. تق. تق. تق. بعد گفت: «خب، شاید تو ناامید شدی. شاید تو دیگه نخواستی. ولی من... من هنوز میخوام. هنوز باور دارم. باید تلاشم را بکنم. ولی...» خندید. «...احمقانه هم که باشه، بازم مالِ منه. شاید من هم یه روز خسته شدم، اونوقت تصمیم میگیرم معمولی باشم. ولی الان نه. الان هنوز دلم میخواد خاص باشم.»
سکوت کردیم. موسیقی ملایمی از هدفونش نشتی داشت بیرون. راکِ دهه نودی. سارا با خودش تکان میخورد. آروم. انگار که یک جای دیگر باشد.
بلند شدم بروم. دمِ میزش، برگشتم. گفتم: «سارا، اگه یه روزی احساس کردی خاص بودی یا خاص شدی، قول بده منو فراموش نکنی.»
گفت: «قول میدم. دعوتت میکنم به گالریم. ردیف جلو. کنار بهروز که بیاد و دربارهٔ "فلسفهٔ گالریرفتن" یه سخنرانیِ بیربط بکنه.»
قهقهام گرفت. گفتم: «بهروز توی گالری؟ اون که فکر میکنه گالری یه جور رستورانه که غذا نداره.»
سارا خندید. بعد یهو ساکت شد. نگاهش افتاد به مانیتور خاموشش. گفت: «راستی، اون دختره... ۲۲ سالشه. من ۲۵. شاید تا سه سال دیگه، منم یه جایی باشم. شاید هم نه. شاید تا سه سال دیگه خسته شده باشم و تصمیم گرفته باشم معمولی باشم. شاید هم...» شانه بالا انداخت. «نمیدونم. کسی چه میدونه.»
گفتم: «کسی چه میدونه.»
من از کنار میزش رد شدم.
با خودم فکر کردم:
گاهی امید، آخرین پناهگاه انسان است.
و گاهی، آخرین زندانش.