سطل آخر برای مایا سنگینتر بود. آبشخور گوسفندان با سطل هفتم پر شد. فاصله چاه تا آبشخور، سی قدم بود. برای دختری دهساله، آوردن هفت سطل آب و طی کردن این فاصله کمی سخت بود. دختری لاغر با پوستی گندمگون. لبهای باریکش خشک شده بود. خیالش از آب گوسفندان که راحت شد، به سایهی آقاوی پناه برد. خنکی سایه، خستگی را از تن نحیف او دور کرد.
دستش بیاختیار به موهای بافتهاش رفت. دو رشته موی بافتهی بلند از بالای سر به سمت پشت گوشهایش و بعد تا کمر. بوی موهایش را دوست داشت. صابونی که آتا دایی از شهر آورده، موهایش را عطرآگین کرده بود.
تا ظهر خیلی وقت بود و کارهای مایا پایانی نداشت. کمک به مادر در دوشیدن شیر شتر، یکی از آنها بود. شتر او را میترساند. قد بلند، گردن دراز، چشمان درشت و از همه بدتر، صدای عجیبش. با این حال، بودن کنار مادر برایش غنیمت بود.
مادر، کمتر برای مایا وقت داشت. یا در حال بافتن قالی بود یا پخت نان و غذا و یا سوزندوزی.
نزدیک غروب، صدای لالهخوانی دختران تا کنج آلاچیق میرسید. مایا کنار مادرش نشسته بود، خیره به دستان هنرمندش که مشغول سوزندوزی بود؛ عرقچینی برای آتادایی، برای تشکر از زحماتش.
در نور آتش میان آلاچیق، چشمان مایا به چشم مادر افتاد. نم اشکی از گوشهی چشم مادر سرازیر شد.
آی لاله جان لاله جانا آیدینگ قیزلار لاله جانا
چونقیر قویا داش آتسانگا چونگر گیدر لاله جانا
ای دختران، از لالهها بخوانید
اگر در چاهی سنگی بیندازی، به عمق آب میرود!
یاد ایللره قیز برسنگا
ییتر گیدر انه جانا
اگر به ایل غریبه دختر بدهی، گم میشود.
مایا، سرش را روی پای مادر گذاشت. مادر لبخندی زد و دوباره به کلاه و نخ و سوزن چشم دوخت. چشمان مایا گرم شدند و دخترک به خوابی عمیق فرو رفت.
درناها در آب کمعمق کنار دریاچه بودند. مایا خود را بین درناها غریبه میدید. در عین حال، از خونسردی آنها تعجب میکرد. با خود میگفت: «چطوریه که این درناها از دیدن انسان نمیترسند؟!»
به آب زیر پاهایش نگاهی انداخت. ترسید. سرمایی سرتاپای وجودش را دربرگرفت. آنچه میدید را باور نمیکرد. او به درنایی جوان تبدیل شده بود.
کمی که گذشت، ترس جای خود را به آرامش داد. نوعی حس رهایی و آزادی؛ رهایی از انجام دادن کارهای سنگین و تکراری. آزادی از نصیحتهای مادر. مایا غرق در افکار متناقض بود که چشمش به ستارهای سرخ در شمال افتاد. ستاره، دور بود. سرخ بود و سرد.
ناگهان، بادی وزیدن گرفت. باد نه، که گردبادی مهیب. آب از ترس به تلاطم افتاد. درناها، وحشتزده شروع به پرواز کردند. باد، همه را به سوی ستارهی سرخ میراند. مایا، همراه انبوه درناها، بال گشود به سوی ستاره. بالهایی که نمیدانست چطور پرواز آموختهاند.
پس از مدتی که برایش به اندازهی چندین سال طول کشید، با بالهایی خسته در سرزمینی سرد فرود آمد. هر درنایی در جایی فرود آمده بود. یکی در جنگل، دیگری در خانهای روستایی و مایا در خانهای بزرگ در شهر. خانهای چندینطبقه با پنجرههایی بزرگ.
نفس مایا بهسختی بالا میآمد. سرعت اتفاقات برایش گیجکننده شده بود. دیگر نمیدانست کیست و کجاست. در شیشهی بخارگرفتهی پنجره، دخترکی را دید شبیه خودش، با موهای کوتاه. لباسی آبی به تن داشت. زیر چشمان دخترک کبود و گودافتاده بود. دلتنگی و ترس، امانش را برده بود.
«مادر! مادرجان! کجایی؟! من اینجا چه کار میکنم؟!»
صداهایی از بیرون خانه میآمد؛ صداهایی ناشناس با کلماتی ناآشنا.
دخترک، غرق عرق از خواب پرید. با ترس و لرز، نگاهی به دور و بر خانه انداخت. خانهی خودش بود. گرم و نرم و کمی تاریک. در نور کم، مادرش را دید که در گوشهای به خواب رفته بود. خود را چهاردستوپا به مادرش رساند و تن مادر را در آغوش گرفت. بیاختیار، اشک میریخت.
مادر، با تعجب و ترس، دخترش را در آغوش کشید. کمی که گذشت، لبخندی زد و اشک گرم دخترش را پاک کرد. مادر و دختر، بیهیچ صحبتی، در آغوش هم خوابیدند تا طلوع صبح.