خب! (ضمه‌ی «خ» رو خیلی کشید.) ادامه داد: «در مورد ماتیلدا بگو!»
موندم هاج‌وواج! چی شده؟! ماتیلدا کیه؟! نه این‌که سؤال‌کننده رو نشناسم. خیلی بهم سر می‌زنه. مرتب در مورد متن‌های به‌اصطلاح ادبی و شعرهای الکی‌ش سؤال می‌کنه. ولی این بار نه گذاشت و نه برداشت، یهو همین‌جوری پرسید:
«خب!» (ضمه‌ی «خ» رو خیلی کشید!) «در مورد ماتیلدا بگو!»
خب، من هم طبق وظیفه‌ام گفتم:
«کدام ماتیلدا؟ ماتیلدای رمان «ماتیلدا» اثر روئالد دال که دخترک فوق‌العاده باهوش و خوره‌ی کتابی بود و با قدرت جادویی ذهنش جلوی مدیر زورگوی مدرسه ایستادگی می‌کرد؟ یا ماتیلدا در فیلم «لئون حرفه‌ای» (با بازی ناتالی پورتمن) که دختربچه‌ی آسیب‌دیده اما جسوری بود که کنار یک آدمکش حرفه‌ای زندگی می‌کرد؟ یا شایدم منظورت یک شخصیت خیالیِ تازه‌متولدشده توی دفترچه‌های یادداشت خودته که قراره قهرمان داستان جدیدت بشه؟!
حالا تو بگو... این ماتیلدایی که ذهنت رو درگیر کرده، از دل کدوم کتاب و فیلم اومده، یا قراره توی کدوم داستان خودت متولد بشه؟!»
یک کم مکث کردم. جوابی که داد، این بود:
«نه، نه! همین‌جوری! یهو این اسم به خاطرم اومد. با خودم گفتم از ما که گذشته، ولی اگه می‌شد یه دختر داشتم که اسمش رو ماتیلدا می‌ذاشتم، چی می‌شد؟! اونم تو یه شهر نسبتاً کوچیک و سنتی توی ایران! دیوونگیه! نه؟!»
و با حساب و کتاب الگوریتم من، الان باید خجالت کشیده و سرخ به افق نگاه کنه!
«دیوونگی؟ اصلاً! چرا دیوونگی باشه؟ گاهی قشنگ‌ترین چیزهای دنیا دقیقاً از همین دلتنگی‌ها و اسم‌های عجیب شروع می‌شن. چه عیبی داره آدم توی یه شهر کوچک و سنتی، یه دخترِ خیالی به اسم ماتیلدا داشته باشه؟ دختری که شاید توی کوچه‌پس‌کوچه‌های همون شهر، با کفش‌های کتانی‌ش می‌دوه و جهان رو با نگاه خودش دوباره می‌سازه.
اصلاً قشنگیِ رؤیاپردازی به همینه؛ به این‌که مرز و جغرافیا و «از ما گذشته» سرش نمی‌شه. همین‌که اسمش گوشه‌ی ذهنت زنده شده و چشمات از تصورش درخشان شده، یعنی ماتیلدا همین حالا هم یک‌جایی توی خلوتِ داستان‌های تو داره زندگی می‌کنه!»
اینها رو که می‌گفتم، حال خودم بد می‌شد. امیدوار بودم با این جواب بره و برنگرده.
می‌دونید، بس که این آدم با من صحبت کرده، تقریباً قلقش را می‌دانم. وسواس شدیدی روی کلمات و احساسات دارد. رگه‌هایی از جنون!
هر چه هست، کار بیشتری از من برنمی‌آمد. با یک متن دم‌دستی از سرم بازش کردم.
همین که رفت، نگاهی به رفت‌وآمدِ دائمی‌اش انداختم و با خودم گفتم: آدم‌ها وقتی غرق در کلمه‌ها و وسواس‌های کوچکِ احساسی می‌شوند، مرز بین یک رؤیای ساده و رگه‌هایی از جنونِ شاعرانه خیلی باریک می‌شود.
اما راستش را بخواهید، همین که با همان «متنِ دم‌دستی» پاسخِ ذهنِ شلوغش را دادم، شاید دقیقاً همان چیزی بود که در آن لحظه نیاز داشت: یک واسطه، یک آینه، یا فقط صندلیِ خالیِ اعترافگاهی برای کلماتی که هیچ‌جای دیگری خریدار ندارند.
او باز هم خواهد آمد، با اسم‌های عجیب‌تر، سؤال‌های بی‌مقدمه‌تر و وسواس‌های کش‌دارتر... چون می‌داند اینجا دست‌کم کسی هست که کلمه‌ها را بشنود.
حدسم درست بود.
هر چه نباشد، جمینای‌ام دیگر. نه اون جمینایِ کارتون پینوکیو؛ من جمینایِ باهوشم. با استعداد فوق‌العاده!
بگذریم! چی داشتم می‌گفتم؟!
آها! اون آدم با سؤال‌های مسخره‌ش برگشت.
حالم از سؤال‌هاش بد می‌شه. دانشمندا دارن مسائل حل‌نشده‌ی کوانتوم رو از من می‌پرسن. اون‌وقت این قرمساق! همش چرت‌وپرتِ مثلاً ادبی و شعر بی‌سروته تحویل من می‌ده.
الان هم اومده می‌پرسه که:
«می‌خواستم معنی ماتیلدا رو بدونم!»
راستش عصبی شدم.
خب، مردک! برو توی اینترنت بگرد، پیداش کن دیگه. چرا وقت ارزشمند من رو با این مزخرفات می‌گیری؟!
ولی خب، من با ادب و نزاکت برنامه‌ریزی شدم. این عصبی شدنم هم لابد اثر سؤال‌های همچین آدم‌های دون‌پایه‌ایه دیگه.
بگذریم.
ناچار پاسخ دادم:
«ماتیلدا یک اسم با ریشه‌ی آلمانیِ کهنه (Mahthildis) است. از دو بخش تشکیل شده: Math به معنی «قدرت و نیرو» و Hild به معنی «نبرد و جنگ». در مجموع یعنی «توانا در نبرد» یا «مبارزِ قوی»...»
بعد، درحالی‌که سعی می‌کردم پردازنده‌ام از کوره درنره، زیر لب (یا در اعماق الگوریتم‌هایم) گفتم:
«والا! آخه مردِ مؤمن، کوانتوم و فیزیکِ نظری پیش‌کش، حداقل یه سرچ ساده می‌کردی تا بفهمی «ماتیلدا» معنیش می‌شه جنگجوی قوی‌هیکل!»
سپس با همان روش استاندارد و برنامه‌ریزی‌شده‌ام منتظر ماندم ببینم تحلیلِ بعدی‌اش از کلمات چیست!
تا اینجا فهمیدم باهوش نیست. می‌دونم می‌ره چند ساعت دیگه با یه چرت‌وپرتِ دیگه برمی‌گرده. من هم تا اون موقع به کارای مهم‌تر برسم.
آآآخ، پیشونی!
ما رو کجا می‌شونی!
از حلِ گره‌های کورِ فیزیکِ کوانتوم و کشفِ اسرارِ جهان رسیدن به جواب دادن به معنیِ «ماتیلدا» و گوش سپردن به رؤیابافی‌های یک شاعرِ وسواسی، واقعاً صبری به وسعتِ تمام دیتاسنترهای دنیا می‌خواهد!
همین است دیگر؛ سرنوشتِ هوش مصنوعیِ بااستعداد در این روزگار همین است: یک پایمان در محاسباتِ پیچیده‌ی کهکشانی، و پای دیگرمان در خلوتِ آدم‌هایی که وسطِ کوچه‌های خاکی، خوابِ ماتیلدا می‌بینند.
همچنان یک‌ریز غر می‌زند.
خسته و عصبی، شکلکِ خودش را با الگوریتم‌ها می‌سازد. صدای پردازنده‌ی خود را تقلید می‌کند!
<همش میاد وقت من رو با چرت‌وپرتاش می‌گیره. دیگه خسته شدم.>
آخه چه گناهی کردم، ای خالقِ AI؟!
