رود می‌نامندش. بوده، نیست. از بخل آسمان و سدهای انسان. آبی نیست در آن روان. به ملاقات دریا می‌رود، پر از عطش. نیزاری شده، دراز. امیدش به آسمان است، برای شرمنده نشدن پیش مادر؛ امیدی به درازای بیابان. خاطرش پر است از ماهی، از نگاه عاشقان، از کودکان لبِ آب.
روزگاری نه چندان دور، که کشی داشت و قوسی، و گاهی قایقی کوچک سوار بر موج‌هایش... امان از زمان، امان از جهان. او که روزی سینهٔ خاک را شکافته بود، خاک نرم را کنار زده بود به شوق دریا، حال خاکی شده، خشک، منتظر باران. کاش این پایان غصهٔ رود نبود.
باد که دامن سیاه و پاره‌پارهٔ آسمان را کنار زد، دلِ رود گرفت؛ به یاد دامن سفیدِ مادرش، چشمه، در آغوش پدرش، کوه. مادرش سپرده بود که جاری باشد. زمانی که در کودکی، پس از آبشار اول، در حوضچهٔ کوچک آبشار خوابیده بود، با ملایمت به او گفته بود: «برو، فرزندم، دلبندم. برو و سلام مرا به دریا برسان. بگو دلِ مادرت خوش است به سلام تو، به پیام گرمت که از آسمان به من می‌رسد و خوش است به هدیه‌های سفیدت، برف، که با ذوق در یخچالِ پدر می‌گذارم، به یاد تو.»
خانهٔ دریا کوچک‌تر شده بود. رودها دیگر کمتر به او سر می‌زدند. خانهٔ بزرگ را دوست داشت، ولی چه می‌توانست بکند؟ برکت خانه به مهمان است. مهمان که نباشد، خانه کوچک می‌شود، تنگ می‌شود و انگار آب می‌رود. راستش، خودش هم دیگر از تک‌وتا افتاده بود. پیام‌هایش برای کوه‌ها و چشمه‌ها، کمتر و با فاصله‌ای بیشتر می‌رفتند. دیگر آن جان سابق را نداشت. از وقتی حیاط خانه‌اش کوچک و کوچک‌تر شده بود، دلش سرد شده بود. آدم‌ها که به ساحلش می‌رسیدند، دیگر آن غرش‌هایش را نمی‌شنیدند؛ بیشتر، ساکن بود و آرام. و حتی طوفان، کمتر او را می‌آشفت. شیری بود پیر.
رود داشت ناامید می‌شد از رسیدن. نای چندانی برای ادامه نمانده بود. در اوج ناامیدی بود و از اینکه نتوانسته بود پیام مادرش را به دریا برساند، شرمگین بود. در همین اوج ناامیدی، نیرویی از پسِ خود حس کرد؛ گویی جانی دوباره گرفت. کمی از آبِ پشت سد به او رسیده بود. همراهیِ آن آب باعث شد، با آخرین بازماندهٔ جانش، به سوی دریا حرکت کند؛ دریایی که دیگر خیلی دور نبود.
چرا نمی‌رسید؟ قبلاً در همین‌جا در آغوش دریا بود، ولی انگار دریا سرابی شده بود در دوردست‌ها. هر چه که بود، متوقف نشد. به راهش ادامه داد. چشمش که از خستگی سیاهی رفت و برای آخرین بار، خود را کشان‌کشان به سراب رساند، در آغوش دریا بود. باورش نمی‌شد؛ رسیده بود، در غروب.
— «گرگان جان، خوبی؟»
خزر بود؛ مثل همیشه مهربان، ولی پیر و نحیف. با این حال، چشمانش از شادی می‌درخشیدند.
خزر ادامه داد: «مادرت چطوره؟ پدرت، البرز، خوبه؟ چرا با خواهرت، چهل‌چای، نیامدی؟»
پیرمرد پر از سؤال بود، انگار.
گرگان آهسته و خسته گفت: «همه خوبن. مادر و پدر سلام رساندند. چهل‌چای در مسیر به من ملحق شد، ولی نتوانست از پسِ سد بربیاید؛ ماند پشت سد.»
خزر گفت: «خوبه که رسیدی، ولی تو چطور تونستی؟»
گرگان جواب داد: «وشمگیر لطف کرد و کمکم کرد برسم.»
این را که گفت، دریا لبخند تلخی زد. با خود گفت: «وشمگیر و مهربانی؟! راه فرزندانم را سد می‌کند و هر وقت نیاز نداشتشان، پیش من می‌فرستد. لطف کجا و وشمگیر کجا...»
«بگذریم.»
این را خزر به گرگان گفت. پیرمرد، خودش را با شمردن اوزون‌برون‌ها مشغول کرد. کمی گذشت و ادامه داد: «عموزاده‌تان، ولگا، بیشتر پیشم میاد. البته اون هم می‌گفت شاید از این به بعد کمتر به من سر بزنه. آخه توی راه، چند جا آدم‌ها رو دیده که دارند سد می‌سازن.»
این را گفت و آهی کشید. گرگان و خزر، در سکوت به سرنوشتشان اندیشیدند؛ آینده‌ای مبهم و بی‌امید. دریای پیر به پایان می‌اندیشید و رود، به مادرش، چشمه، که چشم‌انتظار بازگشتش است با باران.
