بسم الله الرحمن الرحیم
۵۳ فصلت
سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ ۗ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
به زودی نشانههای خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان میدهیم تا برای آنان آشکار گردد که او حق است؛ آیا کافی نیست که پروردگارت بر همه چیز شاهد و گواه است.

خداوند متعال در آیه ۵۳ مبارکه فصلت وعده میدهد به زودی نشانه های خود را در اطراف جهان و در درون نفس انسانها آشکار خواهد کرد، به گونه ای که همه مردم حضور خداوند و قدرت اورا در همجا احساس کنند، با توفیق و نصرت الهی این وعده تحقق یافته و آیات در زمین آشکار گشته اند. در ادامه تقریر این برهان و قسمتهایی از آن بیان میشود.
تقریر صُغری
۱. در جهان یک سبک و سلیقهای کار شونده مشهود است.
۲. بنابراین جهان محصول خالقی با همان سلیقه است.
تقریر کبری
۱. در جهان تکرار سلیقهای آشنا در حوزه های دور و جدا از هم مشهود است.
۲. تکرار سلیقهها در حوزههای جدا از هم نمیتواند حاصل تصادف باشد.
۳. بنابر این خالق اثر حضورش را در تکرار سلیقه آشکار و نمایان کرده است.
اینها جامعترین تقریر هایی هستند که تاکنون برگزیده شده اند با این حال، قابلیت توسعه و تکمیل دارند.
خداوند متعال مخلوقات را از تیره و طایفههای گوناگونی آفریده است، بهگونهای که تفاوتهای بنیادین و ریشهای میان آنان برقرار باشد، این تفاوتها به قدری اساسی و آشکار هستند که هرگونه احتمال ارتباط میان این طوایف از اساس منتفی است. به عبارتی خداوند با خلق مجموعه ای از دنیاهای متفاوت زمینه را برای آشکار کردن آیات و نشانههای خود فراهم میکند، در نتیجه نشانه ها را در جاهایی قرار میدهد که نباید باشند و همینطور تفاوت ها در جاهایی ظاهر میشوند که چنین انتظاری نیست. این شیوه از جمله سنتهای رایج خداوند متعال است که پیوسته در نظام هستی آن را کار میکند، به همین منظور نخست یک دسته بندی از مخلوقات ارائه میشود که جدا بودن حوزه های گوناگون را نشان میدهد.
دنیای جمادات، سنگها و فلزات
دنیای نباتات و گیاهان
دنیای جانوران، آبزیان و پرندگان و..
دنیای اخلاق، ریاضیات و کلمات
دنیای طعمها و صدا ها
دنیای رنگها و بو
دنیای میکروسکوپی، سلولی و غیره
این دسته بندی از برهان سلیقه به روشنی نشان میدهد در همین دنیا شاهد اقسام جهانهای گوناگون و دور از هم هستیم، با توجه به این نگاه امکان تحلیل و تفسیری تازه فراهم میشود. اکنون میتوان سبک و سلیقهی خداوند را در حوزه های مختلف دنبال کرد.
چنین دستهبندی برای رویکردهای رایج امروزی که هیچگاه اینگونه نگاه نکرده است. خیلی خوشایند نخواهد بود، چرا که آنها بر پایهی فرضیههای تصادفی محور پیش میروند، در نگرش آنان یک جهان بیخالق فرض میشود و تلاش میشود همه چیز بر اساس یک تصادف با قوانین بیجان توضیح داده شود، اما چنین رویکردی قابل پذیرش نیست. جهان دارای خالقی مافوق هوش و اراده است که اعمال و فرامینش قابل مشاهده و دنبال هستند. و توضیح و تفسیر از پدیدهها میبایست بر اساس آنها صورت گیرد. چرا که وجود چنین خالقی در نحوهی رویکردهای اساسی ما نهادی فوقالعاده موثر خواهد بود. برهان سلیقه در دفاع از این منهج اقامه شده است و تفاوت این دو رویکرد در ادامه کتاب خواهد آمد.
آیات و شواهد این برهان مانند تعبیر خوابی است که مردم تجربه میکنند، آنچه در خواب دیده میشود گاهی در آینده تحقق می یابد و تعبیر میشود، به عبارتی همان خوابی که دیده است در جای دیگری دوباره تکرار میشود. چنین پدیدهای با نگاه مادی به جهان برخورد دارد. به همین دلیل مادیگراها همیشه در تلاشند تعبیر شدن خوابها را انکار کنند. یا با توجیهاتی آن را اتفاقی جلوه دهند؛ زیرا آنان میدانند، اگر جهان تنها مادی و فیزیکی بود و تصادفی پدید آمده بود نباید چنین اتفاقی رخ دهد. در استدلالهای سلیقه نیز همین اتفاق دیده میشود سلیقهها پیوسته در شکلها و صورتهای مختلف تکرار میشوند و برهان به حق و به درستی به این آیات استناد میکند.
با این تفاوت که در خواب دیدن بحث تجربیات شخصی افراد است و کسی نمیتواند خوابی که دیده است و برایش تعبیر شده را به دیگران نشان دهد و اثبات کند. اما در این برهان شواهد قابل مشاهده و لمس هستند؛ یعنی هم مثال خواب دیده میشود و هم تعبیر آن. و همین باعث میشود این استدلال برای نگاه مادینگر و هر علومی که تابع آن است فوقالعاده مهلک باشد، چراکه دیگر نمیتوانند از چنگ استدلالهای آن که قابل مشاهده هستند بگریزند.
تفاوت این مسیر با برهان نظم در نوع نگاه است، در این رویکرد بر تکرار یک طرح یا الگو استناد میشود حتی اگر آن طرح بینظم باشد، همچون امضایی که لزوماً نظم ندارد اما اجرای آن در موقعیتهای مختلف نشان از سبک فاعلی آگاه است. وقتی یک طرح یا رفتار در چند جای طبیعت کار میشود این تکرارهای هدفمند مبدل میشوند به نشان و امضایی از سوی ذهنی آگاه که در پس پرده این عالم با سبک و سلیقه خود سخن میگوید.
تصور کنید در راه با دو ساختمان مواجه میشویم، در ادامه راه دو سنگ را کنار هم میبینیم شاید بار اول بتوان آن را اتفاقی شمرد. اما اگر قدری جلوتر دوباره دو سنگ دیگر مشابه همان وضعیت قبلی بیابیم، بیدرنگ درمییابیم که کسی آنها را اینچنین قرار میدهد چرا که تکرار شدن چنین چیزی دیگر نمیتواند تصادفی باشد.
در ادامه راه اگر با یک سنگ با یک چوب کنار هم روبهرو شویم و سپس دو چوب کنار هم اینبار درمییابیم که آن فاعل ناشناس علاوه بر اعلام حضور در پی پیامرسانی و ارتباطگیری نیز هست؛ زیرا او با این چیدمانها سبک خاصی را دنبال میکند و قصد دارد پیامی رمزی به ما برساند و بعد از اینکه ما را به مسیر ارتباط با خود هدایت کرد، دیگر نیازی ندارد حتماً سنگها را جفت جفت قرار دهد و اگر تکی هم مشاهده کردیم درمییابیم این نیز کار همان فاعلی است که در آغاز خود را اثبات کرده است.
در لحظه تکرار حضور خدا و اراده او به روشنی احساس میشود، تصور کنید در جایی نشستهاید. ناگهان سنگ کوچکی به شما برخورد میکند. بار اول ممکن است بگویید: شاید اتفاقی بود و کسی هنگام بازی ندانسته سنگی پرتاب شده و به من برخورد کرده است. اما اگر لحظاتی دیگر دوباره سنگی به شما اصابت کند اینبار بلافاصله در میابید که این یک اقدام آگاهانه است و کسی قصد و قرضی دارد. شواهد این برهان نیز اینگونه هستند، حضور خداوند و اقدامات آگاهانه از طرف او را به روشنی احساس خواهید کرد.
نام دیگر این استدلال برهان تکرار است چرا که به تکرار استناد میکند، در حقیقت تکرار یکی از ارکان و ستون های این برهان است. و رکن دیگر و اصلی سلیقه میباشد که این دو در تعامل با یکدیگر هستند. با موضوع همراه شوید تا ببینید این دو مفهوم تا چه عمقی در این عالم هدفمند پیش رفتهاند و چه پیامد هایی برای جبهه مخالف و چه ثمرات و برکات شیرینی برای اهل ایمان به دنبال خواهند داشت....
این نگارش قسمتهایی از کتاب تفسیر مخلوق با مخلوق در برهان سلیقه بود. برای تهیه کتاب میتوانید به شماره تلفن ۱۷۲۶۸۶۳ ۰۹۱۹ پیام ارسال کنید
و تکمیل دارند.