
گاهی عنوان یک کتاب را میبینیم و خیلی ساده از کنارش رد میشویم.
فکرت را عوض کن، زندگیت عوض میشود.
در نگاه اول شاید شبیه همان جملاتی باشد که زیاد شنیدهایم؛ از آن حرفهایی که قرار است با چند فکر مثبت، زندگیمان را زیر و رو کنند.
اما وقتی فهمیدم این جمله را چه کسی نوشته و خودش از کجا به آن رسیده، برایم ماجرا کمی متفاوت شد.
جرالد جَمپولسکی پزشک و روانپزشک آمریکایی بود. اما تصویری که امروز از او میبینیم، تصویری نیست که از ابتدا وجود داشته باشد.
خودش از پنجاه سال اول زندگیاش میگوید؛ سالهایی که گرفتار ترس، خودسرزنشی، احساس قربانی بودن، ترس از صمیمیت و تلاش برای کنترل آدمها و اتفاقات اطرافش بود. سالهایی که به گفته خودش، شیوه زندگیاش بیشتر از آنکه به آرامش برسد، او را از خودش دور میکرد.
بعد رسید به میانسالی.
یک طلاق سخت را پشت سر گذاشته بود و به الکل روی آورده بود. خودش بعدها از آن دوره به عنوان زمانی یاد کرد که زندگیاش به شدت آشفته شده بود و احساس میکرد دارد خودش را نابود میکند.
آدمی که بعدها قرار بود درباره تغییر فکر و نگرش بنویسد، خودش آن روزها حال چندان خوبی با زندگی نداشت.
در همان دوره با کتابی به نام دورهای در معجزات آشنا شد.
این کتاب برای او آغاز یک نگاه تازه بود؛ نگاهی که بیشتر از تغییر دادن آدمهای بیرون و شرایط زندگی، به تغییر چیزی در درون خود آدم توجه داشت.
ترس، خشم، قضاوت، احساس گناه و بخشش، کمکم تبدیل شدند به موضوعات اصلی تفکر و کار او.
چیزی که بعدها از آن با عنوان شفای نگرشی یاد کرد.
اگر خیلی ساده بخواهم بگویم، حرفش این بود:
گاهی ما فکر میکنیم برای بهتر شدن زندگی باید آدمها را تغییر بدهیم، شرایط را تغییر بدهیم، گذشته را عوض کنیم یا دنیا را مطابق میل خودمان دربیاوریم.
اما شاید یک جای دیگر هم برای تغییر وجود داشته باشد:
نگاهی که با آن همه اینها را میبینیم.
جَمپولسکی بعد از این تغییر، فقط دربارهاش حرف نزد.
مرکزی برای شفای نگرشی راه انداخت، به کار پزشکی و روانپزشکی ادامه داد، کتاب نوشت و در سالهای بعد در جاهای مختلف سخنرانی و کارگاه برگزار کرد. آنچه خودش در زندگی تجربه کرده بود، کمکم تبدیل شد به موضوعی که با آدمهای دیگری در میان میگذاشت.
و این قسمت برای من از خود عنوان کتاب جالبتر است.
گاهی «دیر» را با تقویم میسنجیم؛ با سن، سال، فرصتهایی که از دست رفتهاند و چیزهایی که دیگر نمیشود به شکل قبلی به دستشان آورد.
اما شاید در جهان معنا، زمان جور دیگری حساب شود.
آدمی میتواند بخش بزرگی از زندگیاش را در مسیری بگذراند که بعدها بفهمد مسیر خودش نبوده؛ اما آنچه بعد از فهمیدن میسازد، الزاماً با مقدار زمانی که از دست رفته سنجیده نمیشود.
اگر فقط با متر جهان مادی نگاه کنیم، شاید بگوییم:
چه دیر.
اما وقتی به آنچه بعد از یک تغییر در زندگی خود آدم و آدمهای دیگری که تحت تأثیر او قرار گرفتهاند نگاه کنیم، شاید دیگر دیر و زود آن معنای قبلی را نداشته باشد.
شاید بعضی تغییرها دیر اتفاق نمیافتند؛
ما فقط عادت کردهایم زمان را با تقویم اندازه بگیریم.
و حالا دوباره به اسم کتاب نگاه میکنم:
فکرت را عوض کن، زندگیت عوض میشود.
نمیدانم این جمله برای همه آدمها و همه موقعیتها تا چه اندازه درست باشد.
اما درباره خود نویسندهاش، دستکم میدانیم که این حرف را از بیرون زندگیاش نگفته بود.
او اول زندگی خودش را با این تغییر آزمود.
و شاید به همین دلیل، برای من ارزش این کتاب بیشتر از یک کتاب خودیاری است؛ روایت آدمی است که خودش یک روز فهمید برای تغییر زندگی، شاید لازم نباشد اول دنیا را تغییر بدهد.
