
اگر قسمت اول دربارهی وال-ای و ایو بود، قسمت دوم برای من بیشتر دربارهی انسانهایی است که زندگی را آنقدر راحت کردهاند که کمکم خودِ زندگی را از دست دادهاند.
انسانها زمین را ترک کردهاند و به سفینهی آکسیوم رفتهاند؛ جایی که همهچیز برایشان آماده است.
غذا، حرکت، سرگرمی، ارتباط، خرید، حتی مسیر رفتوآمد.
دیگر لازم نیست کاری انجام دهند.
اما مشکل از جایی شروع میشود که راحتی، جای زندگی را میگیرد.
آدمها روی صندلیهای شناورشان نشستهاند، صفحهای مقابل چشمشان است و تقریباً تمام ارتباطشان با جهان از همان صفحه عبور میکند.

کنار هم هستند، اما کمتر یکدیگر را میبینند.
با هم حرف میزنند، اما گاهی حتی آدمی که درست کنارشان نشسته، برایشان از صفحهای که مقابلشان است واقعیتر نیست.
اینجا فیلم فقط دربارهی تکنولوژی حرف نمیزند.
به نظرم دربارهی واگذار کردن انتخاب حرف میزند.
وقتی همهچیز را دیگری برایت آماده کند، کمکم دیگر لازم نیست انتخاب کنی.
وقتی دیگری بگوید چه بخوری، کجا بروی، چه چیزی ببینی و چه کاری انجام بدهی، شاید زندگی راحتتر شود؛ اما در عوض، بخشی از اختیار خودت را هم تحویل دادهای.

و اینجاست که اتو وارد ماجرا میشود.
اتو فقط یک سیستم کنترل نیست؛ نمادی از سیستمی است که قرار بوده به انسان خدمت کند، اما کمکم جای تصمیم گرفتن انسان را گرفته است.
کاپیتان اما کمکم شروع به سؤال کردن میکند.
همین سؤالهای ساده، اتفاق بزرگی هستند.
زمین چیست؟
زندگی روی زمین چگونه بوده؟
آیا واقعاً نمیشود برگشت؟
شاید مهمترین اتفاق فیلم همین باشد:
کاپیتان ابتدا نمیخواهد انقلاب کند؛ فقط میخواهد بداند.
و همین دانستن، او را از وضعیت قبلیاش جدا میکند.

وقتی برای اولین بار از صندلیاش بلند میشود، این حرکت ساده، برای من از خیلی از صحنههای بزرگ فیلم مهمتر است.
انسانی که مدتها نشسته، دوباره راه رفتن را تجربه میکند.
دوباره بدنش را احساس میکند.
دوباره با جهان تماس پیدا میکند.
و در همین مسیر، وال-ای که یک ربات کوچک است، به شکل عجیبی تبدیل میشود به یادآور چیزهایی که انسانها فراموش کردهاند.
او نیامده تا به انسانها درس بدهد.
موعظه نمیکند.
نمیگوید چه باید بکنند.
فقط هنوز زندهوار زندگی میکند.
همین تفاوت کافی است.
وال-ای چیزی را دارد که انسانها کمکم از دست دادهاند: توانایی حیرت کردن.
یک گیاه کوچک برایش اتفاق بزرگی است.
یک دست گرفتن، معنا دارد.
یک فیلم قدیمی میتواند احساسش را درگیر کند.
منتظر ماندن برای کسی ارزش دارد.
و شاید انسانها برای برگشتن به زمین، بیشتر از یک سفینه به همین چیزهای ساده نیاز دارند.
نکتهی زیبای فیلم این است که بازگشت به زمین فقط بازگشت به یک مکان نیست.
بازگشت به زمین، یعنی بازگشت به زندگی.
به راه رفتن.
به لمس کردن.
به انتخاب کردن.
به مراقبت کردن.
به دیدن آدمی که کنار توست.
و شاید حتی به پذیرفتن اینکه زندگی همیشه راحت نیست.
چون زندگی فقط آسایش نیست.
گاهی باید بلند شوی، راه بروی، زمین بخوری، چیزی را انتخاب کنی و مسئولیت انتخابت را بپذیری.

آدمها در سفینه همهچیز داشتند،
جز چیزی که وال-ای با تمام کوچکیاش داشت:
میل به تجربه کردن.
و اینجاست که نقش وال-ای برای من جالبتر میشود.
او قرار نبود کسی را تغییر بدهد.
حتی از ابتدا نمیدانست قرار است چه تأثیری بگذارد.
فقط خودش بود.
کنجکاو، دلبسته، وفادار و آمادهی تجربه کردن.
اما همین حضور، ایو را تغییر داد؛ ایو در مسیر تغییر، روی کاپیتان اثر گذاشت و کاپیتان انسانها را به سمت زمین برگرداند.

یعنی گاهی لازم نیست برای تغییر دادن جهان، قصد تغییر دادن جهان را داشته باشی.
گاهی کافی است خودت هنوز چیزی را که دیگران فراموش کردهاند، زندگی کنی.
وال-ای زمین را نجات نمیدهد چون قهرمان بزرگی است.
زمین را دوباره به یاد انسانها میآورد.
و شاید پایان فیلم هم همین حرف را میزند:
ما ممکن است برای راحتتر شدن زندگی، خیلی چیزها را به دیگران و به تکنولوژی واگذار کنیم؛
اما اگر روزی دیدیم دیگر انتخاب نمیکنیم، لمس نمیکنیم، کنجکاو نمیشویم و آدمهای کنارمان را نمیبینیم، شاید باید کمی بایستیم و از خودمان بپرسیم:
آیا هنوز داریم زندگی میکنیم، یا فقط داریم راحت زندگی میکنیم؟
وال-ای یک ربات بود.
اما شاید چیزی که از او یاد میگیریم، خیلی انسانیتر از آن چیزی باشد که انسانها در طول فیلم فراموش کرده بودند:
زندگی کردن، قبل از اینکه راحت بودن باشد، یعنی حضور داشتن.
