
گاهی آنقدر میخواهیم کسی را بفهمیم که یادمان میرود شاید نخواهد فهمیده شود!
گاهی دلم میخواهد آدمها بدون اینکه مجبور باشم همهچیز را توضیح بدهم، مرا بفهمند. سکوتهایم را، تغییر ناگهانی موضوع را، خندههایی را که شاید در جای خودشان نباشند و حتی حرفهایی را که میزنم تا چیزی را که نمیخواهم بگویم، پنهان کنم.
دلم میخواهد کسی از کنار جزئیات سادهٔ رفتارم بیتفاوت نگذرد؛ چیزهایی را که گفتهام به خاطر بسپارد، میان حرفهایم ارتباط پیدا کند و گاهی چیزی را ببیند که خودم هم نتوانستهام به زبان بیاورم.
اما یک جای کار میلنگد !
ما گاهی میخواهیم فهمیده شویم، بیآنکه آمادگی داشته باشیم واقعاً فهمیده شویم !
انگار دوست داریم کسی تا آستانهٔ دنیای درونیمان بیاید، نشانهها را ببیند، حال و هوایمان را بفهمد و حتی سکوتهایمان را بخواند؛ اما وقتی احساس میکنیم به چیزی نزدیک شده که معمولاً پنهانش میکنیم، ناگهان در را میبندیم.
شاید تا پیش از آن، توجهش برایمان دلنشین بوده؛ اما حالا همان توجه، کمی نگرانمان میکند.
شاید هم مسئله اصلاً ترس نباشد. شاید فقط بخواهیم بعضی چیزها برای خودمان بمانند. شاید از اینکه کسی برداشت خودش را از حرفهایمان کنار هم بگذارد و تصویری از ما بسازد، احساس خوبی نداشته باشیم؛ حتی اگر آن تصویر از سر علاقه و بدون هیچ قصد بدی ساخته شده باشد.
من این تفاوت را کمکم بهتر میفهمم.
اینکه چیزی را در نوشتههای کسی ببینم، به این معنا نیست که حق دارم دربارهاش نتیجهگیری کنم. همانطور که علاقه مندشدن به دنیای ذهنی یک نفر، لزوماً به معنای اجازهداشتن برای ورود به تمام بخشهای آن نیست.
من از کشف ارتباطها لذت میبرم. از اینکه دو اتفاق ظاهراً بیربط را کنار هم بگذارم و ناگهان معنایی تازه ببینم. برایم جذاب است که پشت یک جمله، چیزی فراتر از معنای ظاهریاش پیدا کنم.
اما باید حواسم باشد که این لذت، گاهی فقط متعلق به من است. ممکن است من از کنار هم گذاشتن نشانهها به نتیجهای برسم که برایم جالب باشد، ولی صاحب آن نشانهها اصلاً نخواهد چنین تصویری از خودش ساخته شود.
حتی ممکن است درست فهمیده باشم؛ اما درستفهمیدن هم همیشه به معنای بجا بودن نیست.
این را هم باید بپذیرم که آدمها با یکدیگر فرق دارند. من ممکن است از گفتگویی لذت ببرم که در آن لایههای پنهان حرفهایم بررسی میشوند؛ دیگری شاید ترجیح بدهد حرفهایش همانطور که گفته شدهاند باقی بمانند. نه من بخاطر کنجکاوی ام اشتباه میکنم و نه او بهخاطر تمایلش به حفظ حریم شخصی.
مسئله از جایی شروع میشود که خواستهٔ خودم را به خواستهٔ دیگری تعمیم بدهم.
من اگر دوست دارم کسی مرا عمیقتر بشناسد، نباید تصور کنم دیگران هم همین خواسته را دارند. اگر از دیدهشدن لذت میبرم،
نباید فراموش کنم که دیدهشدن برای بعضیها، در بعضی موقعیتها، میتواند احساس ناخوشایندی ایجاد کند.
شاید لازم باشد گاهی بجای ادامهدادن یک مسیر جذاب، مکث کنم. نه از سر دلخوری، نه برای اینکه دیگری را به واکنشی وادار کنم و نه برای اینکه ثابت کنم چیزی را فهمیدهام؛
فقط برای اینکه بپذیرم هر دری که برای من جذاب است، لزوماً دری نیست که دیگری بخواهد بازش کنم.
و این مکث، به معنای بیارزششدن آن چیزی نیست که دیدهام یا تجربه کردهام.
میتوانم همچنان از ذهن کسی لذت ببرم، نوشتههایش را دوست داشته باشم و از مواجهه با اندیشههایش چیزهایی یاد بگیرم؛ بیآنکه لازم باشد از او سر دربیاورم.
میتوانم چیزی را نفهمیده باقی بگذارم.
میتوانم پرسشی داشته باشم که پاسخش را هرگز ندانم.
میتوانم از کنار یک نشانه بگذرم، بیآنکه مجبور باشم معنای قطعیاش را پیدا کنم.
شاید بلوغ در شناخت آدمها، فقط در توانایی دیدن لایههای پنهان نباشد؛ گاهی در پذیرفتن این است که بعضی لایهها قرار نیست برای ما آشکار شوند.
من همچنان کنجکاوم، همچنان از کشف ارتباطها لذت میبرم و همچنان فکر میکنم گفتگو میتواند آدمها را به هم نزدیکتر کند.
اما حالا یک چیز دیگر هم برایم مهم است: اینکه نزدیکی را فقط از زاویهٔ خودم نبینم.
چون گاهی چیزی که برای من نشانهٔ توجه است، برای دیگری احساسِ زیر ذرهبینبودن است؛ و چیزی که من اسمش را شناختن میگذارم، شاید از نگاه او عبور از مرزی باشد که هرگز دربارهاش حرف نزدهایم.
قرار نیست برای هر فاصلهای دلیل پیدا کنم، برای هر سکوتی معنایی بسازم یا هر پرسشی را به پاسخی برسانم.
بعضی آدمها را میشود دوست داشت، بیآنکه تمامشان را شناخت؛ و بعضی پرسشها را میشود دوست داشت، بیآنکه به جوابشان رسید.
شاید این هم بخشی از پذیرفتن تفاوت آدمها باشد؛ اینکه هم از کنجکاوی خودم مراقبت کنم و هم از حق دیگری برای ناشناختهماندن.
نه از شناختن دست بکشم، نه از احترامگذاشتن.
فقط یادم بماند که میان این دو، مرزی وجود دارد که همیشه با دانستن مشخص نمیشود؛ گاهی باید آن را با مکثکردن شناخت.