
برگزیدگی یا اکتساب تجربه در سختی؟
در مقالهای خواندم:
The most uncomfortable thing in the world is being chosen.
ناراحتکنندهترین چیز دنیا، انتخاب شدن است.
نویسنده از آدمهایی حرف میزد که زندگی برایشان مدام سختتر میشود؛ آدمهایی که آدمهای مهم زندگیشان را از دست میدهند، برنامههایشان یکییکی فرو میریزند، درهایی که تصور میکردند راه نجاتشان هستند بسته میشوند و حتی پنجرهای هم برایشان باز نمیشود.
اما نویسنده این سختیها را جور دیگری تفسیر میکرد:
شاید انتخاب شدهای.
انتخابشده برای انجام کاری بزرگتر از خودت.
از طرف خدا، جهان، کائنات یا هر چیزی که انسان برای توضیح این احساس بزرگتر از خودش در ذهن دارد.
ایده عجیبی است.
و کمی هم وسوسهکننده.
چون ناگهان تمام شکستها، فقدانها و درهای بسته میتوانند معنای دیگری پیدا کنند.
شکست خوردم؟
شاید قرار است رشد کنم.
تنها شدم؟
شاید باید خودم را پیدا کنم.
برنامه ام فرو ریخت؟
شاید مسیر دیگری برای من در نظر گرفته شده.
زندگی سخت شده؟
شاید از من چیزی بیشتر میخواهد.
و همانجا بود که به خودم نگاه کردم و گفتم:
یعنی من هم برگزیده شدهام؟ 🤔😳
اگر قرار باشد با همین معیار حساب کنیم، احتمالاً آدمهای زیادی باید برگزیده باشند!
آدمی که ورشکست شده، کسی که مهاجرت کرده، کسی که رابطهاش تمام شده، کسی که عزیزی را از دست داده، کسی که شغلش را از دست داده، کسی که سالها با تنهایی، شکست، بیماری، فقر، جنگ، طرد شدن یا فروپاشی زندگیاش دستوپنجه نرم کرده...
آیا همه آنها برگزیدهاند؟
یا شاید ماجرا چیز دیگری است.
رنج، الزاماً پیام نیست.
انسان در مواجهه با رنج، معمولاً دنبال معنا میگردد.
تحمل یک اتفاق بیمعنا سختتر از تحمل اتفاقی است که برایش معنایی ساختهایم.
شاید به همین دلیل است که گاهی به سختیهای زندگی عنوانهایی بزرگ میدهیم:
آزمون الهی،
تقدیر،
رسالت،
رشد،
انتخاب شدن...
این تعبیرها میتوانند به انسان کمک کنند که از دل یک دوره سخت عبور کند.
اما یک نکته ظریف وجود دارد:
سختی، به خودی خود نشانه برگزیده بودن نیست.
گاهی یک در بسته فقط یک در بسته است.
گاهی آدمی از زندگی ما میرود، نه به این دلیل که جهان نقشه ای برای ما داشته، بلکه چون آدمها تغییر میکنند، انتخاب میکنند، اشتباه میکنند یا دیگر نمیخواهند بمانند.
گاهی شکست، فقط شکست است.
و شاید این اتفاقها زمانی ارزش دیگری پیدا میکنند که ما با آنها چه میکنیم.
پس چرا بعضی آدمها در سختی تغییر میکنند؟
اینجا برای من بخش جالبتر ماجرا شروع میشود.
ممکن است رنج، چیزی به انسان اعطا نکند؛ اما چیزی را در او آشکار کند.
آدمی که هیچوقت تنها نبوده، شاید خودش را در تنهایی نشناسد.
کسی که همیشه راهی آماده پیش پایش بوده، شاید نداند در نبود راه چه تصمیمی میگیرد.
کسی که هیچوقت شکست نخورده، شاید هنوز نداند با شکست چه نسبتی دارد.
و کسی که همیشه دیگران را داشته، شاید تازه در فقدان آنها بفهمد چه مقدار از خودش را به حضور دیگران سپرده بوده.
در این معنا، شاید تجربه حاصلِ خودِ رنج نباشد؛
حاصل مواجهه ما با رنج باشد.
و این دو با هم فرق دارند.
شاید به همین دلیل، بین این دو جمله فاصله زیادی وجود دارد:
«من رنج کشیدم، پس برگزیده شدهام.»
و
«من رنج کشیدم و از آن چیزی درباره خودم فهمیدم.»
اولی برای رنج، یک معنای بیرونی تعیین میکند.
دومی، اختیار معنا دادن را به خود انسان برمیگرداند.
شاید لازم نباشد بدانیم واقعاً کسی ما را انتخاب کرده یا نه.
شاید سؤال مهمتر این باشد:
در اتفاقی که انتخابش نکرده بودم، چه چیزی از خودم را انتخاب کردم؟
و اینجا دوباره به همان جمله اول برمیگردم:
The most uncomfortable thing in the world is being chosen.
شاید انتخاب شدن واقعاً ناراحتکننده باشد.
اما شاید گاهی چیزی که ما «انتخاب شدن» مینامیم، در واقع لحظه ای باشد که زندگی ما را در موقعیتی قرار میدهد که دیگر نمیتوانیم خودمان را از خودمان پنهان کنیم.
نه لزوماً برگزیدهایم.
نه لزوماً قربانی.
تجربهگریم.
و شاید تفاوت انسانها نه در میزان رنجی که کشیدهاند، بلکه در چیزی باشد که از آن رنج با خود به زندگی بعدی بردهاند.
پس هنوز نمیدانم:
من برگزیدهام یا تجربهگر؟
شاید پاسخ، جایی میان این دو باشد؛
جایی که اتفاق برای ما رخ میدهد، اما معنای آن را ما میسازیم.
