
فرشته در فرهنگ و ادبیات فارسی فقط موجودی آسمانی با بالهای سفید نیست.
گاهی نشانهی پاکی و روشنایی است، گاهی واسطهی الهام و امر غیبی، و گاهی تصویری از نوری که در برابر تاریکیِ درون انسان قرار میگیرد.
حافظ بارها فرشته را در چنین جهان نمادینی به کار میگیرد؛ از ملائک که در رؤیای او درِ میخانه میزنند، تا جایی که میگوید:
دیو چو بیرون رود فرشته درآید
اما حافظ در جایی دیگر، معنای جالبتری به آن میدهد:
فرشته عشق نداند که چیست
گویی عشق چیزی نیست که صرفاً با پاکی و آسمانیبودن شناخته شود؛ عشق، تجربهای انسانی است؛ با تمام شور، ضعف، رنج، بخشش و دلبستگیاش.
و قرنها بعد، شاملو در تصویری بسیار انسانیتر، از فرشتهای در پیراهن سخن میگوید؛ فرشتهای که دیگر در آسمان نیست، بلکه در قامت یک انسان، در رابطهای انسانی و در مهرِ میان دو نفر حضور دارد.
شاید همینجا معنای فرشته برای زندگی امروز ما روشنتر شود.
فرشته همیشه کسی نیست که با بال از آسمان فرود بیاید.
گاهی همان همسری است که بعد از یک روز سخت، فقط میپرسد: خستهای؟
گاهی زنی است که میفهمد سکوت شوهرش همیشه به معنای بیمهری نیست.
گاهی مردی است که میداند همسرش امروز به راهحل احتیاج ندارد؛ فقط میخواهد کسی کنارش بنشیند و بگوید: میفهممت.
بعضی زن و شوهرها سالها کنار هم زندگی میکنند، اما یکدیگر را واقعاً نمیبینند؛
و بعضی دیگر، بعد از سالها، هنوز بلدند در شلوغی زندگی دست یکدیگر را بگیرند، بدون آنکه لازم باشد چیزی بگویند.
فرشته شاید همین باشد:
کسی که حضورش، جهانِ دیگری را کمی قابلتحملتر میکند.
نه لزوماً کسی که همه مشکلات را حل میکند؛
نه کسی که همیشه حرف درست را میزند؛
بلکه کسی که در سختترین لحظهها، رنج تو را به رنج دیگری تبدیل نمیکند.
گاهی یک زن، فرشتهی زندگی مردی میشود که همه دنیا از او چیزی خواستهاند و او فقط جایی برای آرام گرفتن میخواسته.
گاهی یک مرد، فرشتهی زنی میشود که تمام روز قوی بوده و فقط در خانه اجازه دارد خسته باشد.
و گاهی نیز برعکس؛
دو انسان آنقدر از یکدیگر دور میشوند که خانه، با وجود دو نفر، از تنهایی پُر میشود.
شاید فرشته بودن، بیش از آنکه به عشق مربوط باشد، به کیفیت حضور مربوط است.
به اینکه وقتی وارد زندگی کسی میشویم،
آرامش بیشتری با خود میآوریم یا اضطراب؟
روشنایی یا تاریکی؟
امنیت یا ترس؟
شاید به همین دلیل است که هنوز، پس از قرنها، وقتی میخواهیم از پاکی، عشق و آرامش سخن بگوییم، واژهی فرشته به ذهنمان میآید.
فرشته میتواند یک انسان باشد؛
یک همسر، یک مادر، یک پدر، یک دوست،
یا حتی غریبهای که در یک روز سخت، بیآنکه بداند، چند دقیقه جهان را برای ما مهربانتر میکند.
و شاید زیباترین معنای فرشته همین باشد:
توانایی بخشیدن آرامش، بیآنکه آرامش خود را از دیگری طلب کنیم.
اگر شعری، خاطرهای یا متنی عاشقانه باعث شد دلتان کمی نرمتر شود، کسی را بیشتر به خاطر بیاورید، یا به آدمی که سالهاست کنارتان زندگی میکند با نگاهی تازهتر نگاه کنید، شاید همین برای این نوشته کافی باشد.
پس هر جا هستید،
اگر توانستید، سهم کوچکی از نیکی را به جهان برگردانید.
گاهی یک کلمه کافی است.
گاهی یک آغوش.
گاهی بخشیدن.
گاهی فقط ماندن.
شاید درست در همان لحظه،
بیآنکه خودتان بدانید،
شما همان فرشتهای باشید که دیگری تمام این مدت در انتظارش بوده است.
پ.ن این پست را به همسرانی تقدیم میکنم که یگدیگر را فرشته میدانند و البته بانو زهره نایبی که با شرکت در چالش قوی سیاه و در پست من هنوز اینجام بزیبایی تمام مفهوم فرشته بودن را بتصویر کشیدند .