
آنقدر که موضوع و ماهیت قبیله برایم دلنشین، باورپذیر و قابل تأمل است، دلم میخواهد این بار در ریشهها با قبیله ی جُفوره همراه شوم.
در کتاب ریشهها ، نویسنده نتیجه تحقیقات و ریشه یابی خود را بزیبایی بیان کرده :
کونتا در جفوره (Juffure/Jufureh) به دنیا میآید؛ روستای ماندینکا در کنار رود گامبیا، در غرب آفریقا، در بهار ۱۷۵۰.
پدرش اومورو کینته و مادرش بینتا کِبّا هستند. اومورو پسر کایرابا کونتا کینته است؛ همان جدی که از موریتانی به گامبیا آمده و در جفوره جایگاهی محترم پیدا کرده بود.
پس ما با یک خانوادهی بی ریشه روبرو نیستیم؛ برعکس، خود خانواده تاریخ دارد.
تولد؛ آنچه واقعاً در روایت داریم
کونتا در ساعات پیش از طلوع آفتاب به دنیا میآید. دو زن سالخورده در زایمان حضور دارند: نِیو بوتو، قابله، و مادربزرگ یایسا.
وقتی میفهمند نوزاد پسر است، خوشحال میشوند؛ چون نخستین پسر برای خانواده و ادامه نام کینته اهمیت ویژهای دارد. همزمان صدای کوبیدن هاونهای زنان روستا و آماده شدن صبحانه در فضای روستا جریان دارد و مؤذن برای نماز صبح صدا میزند.
تولد در سکوت یک اتاق بسته اتفاق نمیافتد.
یک روستا دارد صبح خودش را شروع میکند و در همان صبح، کودکی هم به دنیا آمده.
همین.
بعد از تولد چه میشود؟
یکی از زیباترین جزئیات کتاب همین است:
اومورو برای هفت روز عملاً درگیر انتخاب نام پسرش است. نامگذاری مسئله سادهای نیست؛ در باور ماندینکا، کودک میتواند هفت ویژگی از کسی یا چیزی را که به نام او نامگذاری شده به ارث ببرد. اومورو در این هفت روز به خانه های جفوره سر میزند و خانواده ها را برای مراسم روز هشتم دعوت میکند.
این یعنی پدر، برخلاف تصویری که ممکن است از یک پدر روستاییِ صرفاً درگیر کار داشته باشیم، در این روزها یک دغدغهی مشخص دارد: اسم پسرش.
و این اسم قرار نیست فقط برای صدا زدن کودک باشد.
گذشته و آینده، هر دو، وارد نام میشوند.
در روز هشتم، مردم جمع میشوند؛ زنان دو خانواده با شیر ترش و شیرینیِ برنج و عسل میآیند، نوازنده و رهبران دینی و خویشاوندان حضور دارند. بخشی از موی سر کودک تراشیده میشود، دعا خوانده میشود و بعد اومورو نام را سه بار در گوش نوزاد میگوید. سپس نام را به بانتو و معلم آینده کودک، آرافانگ، میگوید و نام کونتا اعلام میشود. نام از پدربزرگش، کایرابا کونتا کینته، گرفته شده است.
و حتی بعد از مراسم عمومی، یک لحظهی کاملاً خصوصی داریم:
شب، اومورو کودک را با خودش به بیرون روستا میبرد و زیر آسمان، او را بالا میگیرد.
اینجا دیگر جمع نیست.
فقط پدر است و پسرش و آسمان.
شیر دادن و مراقبت مادر
پژوهشهای مردمنگارانه درباره زنان ماندینکا نشان میدهد شیردهی فقط یک عمل تغذیهای تلقی نمیشده؛ بخشی از پرورش کودک و وارد کردن او به شیوه زندگی ماندینکا بوده است.
پژوهش میدانی دوساله روی مادران ماندینکا، رابطه مادر و نوزاد و شیردهی را بخشی از اجتماعی شدن کودک در «راه ماندینکا» توصیف میکند.
و در گامبیا، حتی در پژوهشهای متأخر، شیردهی بسیار سیال و در دل زندگی روزمره انجام میشود؛ زنان میتوانند هنگام کار و رفتوآمد و در محیطهای مختلف به کودک شیر بدهند. البته این یافته مربوط به گامبیای کنونی ست .

در کتاب، اومورو بعد از تولد وارد آن هفت روز انتخاب نام میشود و برای دعوت مردم به خانههایشان سر میزند. در زندگی عادی مردان روستا نیز کار ادامه دارد؛ در روایت آغاز کتاب، مردان بعد از نماز و غذا برای کار کشاورزی میروند و زنان کارهای دیگری از جمله برنج را بر عهده دارند.
و اطرافشان آدمهایی هستند که لازم نیست هر لحظه برای کمک فراخوانده شوند؛ خودشان در شبکهی زندگی حضور دارند.