
نمیدانم چند دقیقه از فیلم گذشته بود که برای اولین بار متوجه شدم اتفاق خاصی قرار نیست بیفتد.
هیرایاما بیدار میشود، تختش را مرتب میکند، مسواک میزند، لباس میپوشد، در را باز میکند، به آسمان نگاه میکند، سوار ون میشود و سر کار میرود.
توالتهای عمومی را تمیز میکند.
ناهار میخورد.
از درختها عکس میگیرد.
کتاب میخرد.
نوار کاست گوش میدهد.
به خانه برمیگردد.
حمام میکند.
میخوابد.
و فردا دوباره همین.
بیش از نیم ساعت، شاید چهل دقیقه از فیلم میگذرد و من هنوز منتظرم اتفاقی بیفتد. اما ظاهراً قرار نیست اتفاقی بیفتد.
در کامنتهای فیلم دیدم بعضیها از همین تکرار و سکوت خسته شده بودند. راستش نمیدانم از فیلم چه انتظاری داشتند.
چون به نظرم همین تکرار، خودِ فیلم است.
فیلم میخواهد ما هم برای مدتی در زمان هیرایاما زندگی کنیم؛ بدون اینکه مدام منتظر باشیم کسی از راه برسد، حادثهای اتفاق بیفتد یا داستان به یک نتیجه مشخص برسد.
دیالوگها هم کماند و خیلی چیزها گفته نمیشوند.
مثلاً وقتی خواهر هیرایاما با آن ماشین و زندگی متفاوتش سراغ او میآید و از بیماری پدر میگوید، هیرایاما فقط میگوید نمیخواهد او را ببیند.
خواهرش با تعجب از کاری که میکند میپرسد؛ اینکه شنیده مشغول تمیز کردن توالتهای عمومی است.
هیرایاما لبخند میزند و میگوید بله.
همین.
نه دفاعی، نه توضیحی، نه گلایهای.
اما بعد از رفتن آنها، میبینیم که این سکوت به معنی بیاحساسی نیست.
آدم میتواند چیزی را پذیرفته باشد و هنوز از آن درد بکشد.
خواهرزادهاش هم وقتی از خانه فرار میکند، به سراغ هیرایاما میآید. دوچرخهسواری میکنند، کنار رودخانه میایستند و دختر میپرسد:
این رودخانه به اقیانوس میرسه؟
هیرایاما میگوید بله.
میگوید خودش هم دوست دارد برود.
اما رفتن میشود برای بعد.

بعداً یعنی بعداً.
این جمله برای من شاید یکی از مهمترین جملههای فیلم است.
اقیانوس وجود دارد.
قرار نیست انکارش کنیم.
اما لازم نیست امروز به آن برسیم.
چقدر از زندگی خودمان را گذاشتهایم برای وقتی که پول داشته باشیم، وقتی کارمان درست شود، وقتی از اینجا برویم، وقتی فلان اتفاق بیفتد، وقتی به جایی که میخواهیم برسیم.
و در این فاصله، امروز را از دست دادهایم.
هیرایاما اما انگار فهمیده:
اقیانوس سر جاشه؛ فعلاً همینجا باش.
حتی چیزهای کوچک زندگیاش هم با همین نگاه معنا پیدا میکنند.
پولی که همراه خودش دارد، رستورانی که میرود، کتابهایی که میخرد، نوارکاست هایی که گوش میدهد و حتی آن لیوان آبی که در رستوران برایش میآورند؛ گویی آدمها و اتفاقها برای او لازم نیست بزرگ و مهم باشند تا ارزشمند شوند.
و عکس گرفتن از درختها برایم از همه جالبتر است.

هر روز از یک درخت یا سایهای روی زمین عکس میگیرد و بعد آنها را چاپ میکند و نگه میدارد.
چرا؟
فیلم جواب روشنی نمیدهد.
شاید چون او چیزی را میبیند که ما معمولاً از کنارش رد میشویم.
نور.
سایه.
برگ.
حرکت آرام یک درخت.
چیزی که امروز هست و فردا ممکن است همان نباشد.
حتی رابطه تاکاشی و آیا هم قرار نیست به یک داستان کامل تبدیل شود. هیرایاما برای مدتی وارد دنیای آنها میشود، اما فیلم باز هم توضیح نمیدهد که این رابطه به کجا خواهد رسید.
اصلاً انگار قرار نیست چیزی به کجا برسد.
فیلم پایان مُحرَزی ندارد.
گذشته هیرایاما کاملاً توضیح داده نمیشود.
نمیفهمیم دقیقاً چه چیزی باعث شده از زندگی قبلیاش فاصله بگیرد.
روابط آدمها به نتیجه مشخصی نمیرسند.
صبح روز بعد هم دوباره همان مسیر را میرود.
همان ون.
همان خیابان.
همان توالتها.
همان درختها.
همان زندگی.
اما شاید چیزی که باید تغییر کند، زندگی هیرایاما نیست؛ نگاه ما به زندگی اوست.
اول فیلم ممکن است فکر کنیم مردی را میبینیم که در یک زندگی تکراری گیر افتاده.

اما هرچه جلوتر میرویم، شاید این سؤال شکل دیگری پیدا کند:
نکند او گیر نیفتاده؟
نکند انتخاب کرده؟
و این دو با هم خیلی فرق دارند.
آخر فیلم هم جواب قطعی نمیگیریم.
هیرایاما میخندد، گریه میکند، موسیقی گوش میدهد و صورتش برای چند دقیقه مجموعهای از احساسات متناقض میشود.
بعد دوباره صبح میشود.
و زندگی ادامه پیدا میکند.
شاید تمام چیزی که فیلم میخواست بگوید همین باشد:
قرار نیست همیشه نتیجه یا پایان ملموس و محرزی داشته باشیم.
قرار نیست هر مسیری به یک نتیجه آشکار برسد.

گاهی هرچه قرار بوده ببینیم، در خودِ مسیر اتفاق افتاده است.
و اقیانوس؟
اقیانوس سر جاشه.
بعداً یعنی بعداً.
امروز یعنی امروز.
