
دزدان فروشگاه را میشود فیلمی درباره ی خانواده دید؛ اما شاید خانواده فقط نقطه ی شروع آن باشد. چیزی که در طول فیلم شکل میگیرد، بیشتر شبیه یک قبیله ی کوچک است؛ آدمهایی که با خون و شناسنامه به هم متصل نشدهاند، اما کمکم یاد گرفتهاند چگونه کنار هم زندگی کنند. کورئیدا هم عامدانه این جمع را نه کاملاً خوب و نه کاملاً بد نشان میدهد؛ همین ابهام، بخش مهمی از فیلم است.
فیلم با یک همکاری ساده شروع میشود: اوسامو و شوتا برای دزدی به فروشگاه میروند. شوتا فقط همراه پدرخوانده اش نیست؛ او قواعد این کار را میداند، با اشاره با اوسامو هماهنگ میشود و بخشی از یک همکاری دو نفره است. حتی همانجا میشود دید که این جمع چگونه از توانایی های متفاوت اعضایش استفاده میکند.
اما در راه برگشت، یوری را میبینند؛ دختر کوچکی که در سرما رها شده. ابتدا قرار است فقط به او غذا بدهند و برش گردانند، اما وقتی آثار آزار روی بدنش را میبینند و وضعیت خانه اش را میفهمند، تصمیم دیگری میگیرند.

ورود یوری به خانه، شاید مهم ترین اتفاق فیلم باشد؛ چون او به تدریج عضو جمع میشود، نه صرفاً کودکی که از او مراقبت میکنند.
در خانه، اتفاقات بزرگی نمیافتد. آنها غذا میخورند، کنار هم مینشینند، لباس میشویند، حرف میزنند، شوخی میکنند، کولر را تعمیر میکنند و با کمترین امکانات برای هم جا باز میکنند.
همین جزئیات ساده اند که فیلم را انسانی میکنند.
مثلاً غذا خوردنشان را نگاه کنیم. سفرهی مفصل و خانهی بزرگ و امکاناتی در کار نیست؛ اما سهم هرکس از جمع محفوظ است. برای کسی که تازه آمده هم جا باز میشود. قبیله شاید دقیقاً از همین جا شروع شود:
از اینکه حضور دیگری، مزاحم تلقی نشود.
حتی آموزش دزدی هم فقط یک مهارت مجرمانه نیست؛ نوعی انتقال تجربه است. اوسامو به شوتا یاد میدهد، شوتا بعداً به یوری یاد میدهد. همان اشارهی کوچک دست که برای هماهنگی در فروشگاه استفاده میشود، از یک نفر به نفر دیگر منتقل میشود.

اما اینجا فیلم پیچیده میشود.
آیا هر چیزی که میان آنها شکل گرفته، سالم است؟
نه.
آنها به کودکان دزدی یاد میدهند، مدرسه رفتن شوتا مسئله دار است و زندگیشان بر دروغ و پنهان کاری هم استوار است. حتی خودِ رابطه ی اعضای این خانه، آن چیزی نیست که ابتدا تصور میکنیم. کورئیدا اجازه نمیدهد محبت، خطاهای آنها را پاک کند.
و شاید این همان جایی باشد که مفهوم قبیله را باید از خود فیلم جدا کنیم.
قبیله ای که فقط به خاطر فقر، تنهایی یا نیاز به بقا شکل گرفته باشد، هنوز الزاماً آن چیزی نیست که میخواهیم.
اما توانایی این آدمها در با هم بودن قابل تأمل است.
آنها بلدند غذا را تقسیم کنند؛
بلدند از یک کودک مراقبت کنند؛
بلدند با کمترین امکانات لحظه ای شادی بسازند؛
بلدند برای یکدیگر حضور داشته باشند.
سفر به ساحل یکی از زیباترین نمونه هاست. برای چند ساعت، مسئله ی پول، دزدی و زندگی سخت کنار میرود و آنها فقط یک جمع اند که کنار دریا خوش میگذرانند.
نه امکانات خاصی دارند و نه اتفاق خارقالعاده ای میافتد؛ اما همان خندهها و بازیها نشان میدهد که خوشبختی گاهی از کیفیت رابطه میآید، نه از مقدار امکانات.

و در این میان، رفتار یوری اهمیت ویژه ای دارد.
دختری که ابتدا از تماس و خشونت میترسد، کمکم در این خانه آرام تر میشود. بدنش، نگاهش و میزان ترسی که در رفتارهایش دیده میشود، بدون نیاز به توضیح طولانی، نشان میدهد که چه تفاوتی میان بودن در یک خانه و احساس امنیت در یک خانه وجود دارد.
اینجا زبان بدن، بیشتر از دیالوگ حرف میزند.
اما شوتا شاید مهم ترین شخصیت برای فهمیدن مرز میان تعلق و رشد فردی باشد.
او ابتدا شاگرد اوساموست؛ با او دزدی میکند و از او یاد میگیرد. اما کمکم سؤالهایی در ذهنش شکل میگیرد. وقتی متوجه میشود یوری هم وارد همان مسیری شده که خودش طی کرده، چیزی درونش تغییر میکند.
و سرانجام کاری میکند که کل این قبیله را به بحران میکشاند.
او عمداً کاری میکند که گرفتار شود؛ تصمیمی که از یک طرف به فروپاشی جمع منجر میشود، اما از طرف دیگر نشان میدهد همزیستی سالم نمیتواند فقط به معنای ماندن در جمع باشد.
گاهی رشد یعنی بتوانی چیزی را که دوستش داری، زیر سؤال ببری.
و این شاید یکی از مهمترین تفاوت های قبیله با یک جمع صرف باشد:
قبیله ی سالم نباید فرد را در خودش حل کند.
قرار نیست همه مثل هم شوند، قرار نیست هرکس برای حفظ جمع از رشد خودش بگذرد. قرار است امنیت و همدلی، امکان رشد فردی را بیشتر کنند.
برای همین پایان فیلم اینقدر سنگین است.
وقتی این جمع از هم میپاشد، تازه میتوانیم بفهمیم چه چیزهایی واقعاً میان آنها وجود داشته و چه چیزهایی فقط حاصل نیاز و شرایط بوده است.
رازها آشکار میشوند، روابط دوباره تعریف میشوند و هرکس باید جای خودش را پیدا کند. منتقدان هم دقیقاً به همین نقطه اشاره کردهاند که نیمهی پایانی فیلم، تصویر اولیه ی ما از این خانواده را زیر و رو میکند.
و یوری در پایان دوباره تنها میشود.
اما آنچه تجربه کرده، کاملاً از بین نرفته است.
او مدتی کوتاه، چیزی را تجربه کرده که شاید برای یک کودک از غذا و لباس هم مهم تر باشد: اینکه کسی حضورش را بخواهد.
شاید به همین دلیل، دزدان فروشگاه برای من فقط پرسش خانواده چیست؟ را مطرح نمیکند.

سؤال دیگری هم میسازد:
آیا ما آدمها فقط برای زنده ماندن به یکدیگر نیاز داریم، یا میتوانیم جمع هایی بسازیم که در آنها امنیت، آرامش، همدلی و رشد، دلیلِ کنار هم بودن باشد؟
شاید خانواده یکی از شکلهای قبیله باشد؛ اما قبیله میتواند شکلهای دیگری هم داشته باشد: چند دوست، چند انسان همدل، یک رابطه، یک جمع کوچک...
آدمهایی که الزاماً همخون نیستند، اما وقتی یکی از آنها وارد جمع میشود، به جای اینکه بپرسند:
چه چیزی برای ما دارد؟
اول بتوانند بگویند:
برای تو هم اینجا جایی هست.
و شاید ارزشمندترین نوع همزیستی، همین باشد؛
نه از سر اجبار، نیاز یا ترس از تنهایی،
بلکه از روی انتخاب، امنیت، آرامش، همدلی و میل به بهتر شدن در کنار یکدیگر.
