
گاهی در نوشتهها و کلیپها به این سؤال میرسیم:
اگر میتوانستی به گذشته برگردی، چه چیزی را تغییر میدادی؟
من هر بار که به این سؤال فکر میکنم، جوابم تقریباً روشن است:
چیز زیادی را تغییر نمیدادم.
نه اینکه همهٔ انتخابهایم درست بوده باشند، نه اینکه از همهٔ اتفاقهایی که افتاده راضی باشم. اتفاقاً بعضی انتخابها هزینههای سنگینی داشتهاند و بعضی تصمیمها را امروز طور دیگری میگرفتم.
اما وقتی به گذشته نگاه میکنم، نمیتوانم آدم امروز را بردارم و بگذارم جای آدم آن روز.
کودکی، نوجوانی، جوانی و سالهای بعد، هرکدام نسخهای از من بودهاند؛ با عقل، احساس، شناخت، خواستهها، ترسها و امکانات همان زمان.
پیام هشتساله، پیام شانزدهساله نبود.
پیام شانزدهساله، پیام بیستوچندساله نبود.
و پیام امروز هم همان آدمهای قبلی نیست.
اما هیچکدام هم نسخهٔ ناقص دیگری نبودند.
یک بچه میتواند به اندازهٔ هشتسالگی خودش پخته باشد.
یک نوجوان میتواند به اندازهٔ نوجوانی خودش بفهمد.
یک جوان میتواند با همان شناخت و تجربهای که دارد، بهترین تصمیمی را که در آن لحظه میتواند بگیرد.
پختگی یک خط صاف نیست که از یک سنی شروع شود و هرچه جلوتر رفتیم، مقدارش بیشتر شود.
هر پله، پختگی خودش را دارد.
ما معمولاً وقتی از پلهٔ بالاتری به پایین نگاه میکنیم، چیزهایی را میبینیم که آدمِ پلهٔ پایین نمیتوانست ببیند. بعد ممکن است با خودمان بگوییم:
چرا این کار را کردم؟
چرا آن حرف را زدم؟
چرا نرفتم؟
چرا ماندم؟
چرا آنقدر نگران بودم؟
اما آدمِ آن پله، با همان چیزی که میدانست و همان چیزی که حس میکرد، زندگی میکرد.
از پلهٔ پنجاهوهفتم نمیشود پلهٔ هفدهم را محاکمه کرد.
حتی گاهی ممکن است چیزی را در هفدهسالگی درست فهمیده باشیم که امروز فراموشش کردهایم؛ و امروز چیزهایی را ببینیم که آن روز هنوز امکان دیدنش را نداشتیم.
پس گذشته را میشود بازنگری کرد، بدون اینکه آن را ملامت کرد.
میشود فهمید که چرا آن انتخاب را کردیم، بدون اینکه خودمان را بابتش به دادگاه ببریم.
میشود گفت:
اگر امروز بود، جور دیگری عمل میکردم.
اما لازم نیست ادامه بدهیم:
پس آن موقع چقدر احمق بودم !
این دو جمله فاصلهٔ زیادی با هم دارند.
اولی تجربه است.
دومی خودخوری.
و بنظرم افسوسِ بیپایان، گذشته را اصلاح نمیکند؛ فقط بخشی از امروز را هم با خودش میبرد.
این به معنی حذف گذشته نیست.
برعکس.
گاهی لازم است به یکی از نسخههای قدیمی خودمان برگردیم.
به همان بچه، همان نوجوان، همان جوانی که هنوز بخشی از وجودمان است.
اگر جایی آسیب دیده، اگر چیزی هنوز برایش حل نشده، اگر غمی را سالها با خودش حمل کرده، شاید لازم باشد این بار از فاصلهٔ امروز به او نگاه کنیم.
نه برای اینکه بگوییم بیخیال، گذشته ها گذشته !
کنارش بنشینیم.
شاید حتی یک چای برایش بریزیم و با او حرف بزنیم.
بپرسیم آن روز چه میدیدی؟
چه میخواستی؟
از چه میترسیدی؟
چه چیزی را نمیدانستی؟
این همان تغییر بُعدی است که بنظرم میتواند به ما کمک کند.
نه برای فرار از واقعیت تلخ گذشته؛
برای اینکه همان واقعیت را از زاویهای دیگر ببینیم.
یک قدم از داخل درد بیرون بیاییم، نفس بکشیم و دوباره به آن نگاه کنیم.
چون زندگی فقط گذشته نیست.
ما گاهی آنقدر در «کاش»های گذشته میمانیم که امروزمان را هم از دست میدهیم.
در حالی که چیزهای دیگری هم در زندگی اتفاق افتادهاند که دیگر نمیبینیم.
چیزهایی که شاید زمانی آرزویشان را داشتیم و امروز، فقط به خاطر اینکه مدت زیادی کنارمان بودهاند، دیگر متوجه حضورشان نمیشویم.
آدم به داشتههایش عادت میکند.
همان آرامشی که روزی دنبالش بوده، ممکن است امروز برایش عادی شده باشد.
همان آدم، همان خانه، همان صبح، همان فرصتی که زمانی رؤیا بوده، ممکن است حالا فقط بخشی از روزمرگی به نظر برسد.
و شاید این هم یکی از تغییرات ما در طول زندگی باشد؛
اندازهٔ چیزهایی که میخواهیم عوض میشود، اما ارزش همهٔ چیزهایی که داشتهایم با گذشت زمان از بین نمیرود.
ما فقط دیگر از همان پله به آنها نگاه نمیکنیم.
برای همین شاید لازم نباشد همیشه دنبال «بیشتر» باشیم، همانطور که لازم نیست همیشه خودمان را مجبور کنیم «کمتر» بخواهیم.
شاید بهتر باشد بفهمیم چه میخواهیم و چرا میخواهیم.
چقدر از خواستههای امروزمان واقعاً از خودمان آمده و چقدر از تصویری که دیگران، زمانه و تجربههای گذشته در ذهنمان ساختهاند.
و دوباره برگردیم به همان نسخهها.
هیچکدام را لازم نیست دور بریزیم.
ما مجموعهای از نسخههای خودمانیم.
هرکدام چیزی آوردهاند؛ یک تجربه، یک زخم، یک شادی، یک شکست، یک عشق، یک ترس، یک فهم تازه.
بعضی زودتر پختهاند، بعضی دیرتر.
بعضی تجربهها هنوز هم شاید سفت و سخت در وجودمان مانده باشند.
و اینجا زندگی برای من شبیه یک خورشت میشود.
مواد را که داخل قابلمه میریزیم، قرار نیست همه از همان لحظه آماده باشند.
یکی زودتر نرم میشود، یکی دیرتر.
یکی شکل خودش را بیشتر حفظ میکند، یکی بیشتر با بقیه قاطی میشود.
و حتی اگر همهٔ مواد پخته باشند، هنوز خورشت لزوماً جا نیفتاده است.
زمان میخواهد.
در یک ساعت اول که خورشت را بار گذاشتهایم، نمیتوانیم در قابلمه را باز کنیم و بگوییم چرا هنوز طعم نهاییاش را ندارد.
باید بگذاریم روی حرارت خودش بماند.
آرام آرام.
مادربزرگم میگفت:
همهٔ مواد باید همدیگرو بغل کنن، هم بستگی داشته باشن.
شاید پختگی آدم هم چیزی شبیه همین باشد.
نه اینکه کودکی را حذف کنیم تا بزرگ شویم.
نه اینکه نوجوانی را ساده بدانیم.
نه اینکه جوانی را اشتباه حساب کنیم.
نه اینکه امروز را آخرین نسخهٔ خودمان بدانیم.
هر نسخه چیزی دارد که نسخهٔ بعدی به آن نیاز دارد.
و شاید به همین دلیل است که اگر امروز از من بپرسند:
اگر به گذشته برگردی، چه چیزی را عوض میکنی؟
دوست دارم اول برگردم و همهٔ آن نسخهها را ببینم.
پیامِ کودک را.
پیامِ نوجوان را.
پیامِ جوان را.
پیامِ آدمی را که عاشق شد، انتخاب کرد، اشتباه کرد، تاوان داد و ادامه داد.
نمیخواهم هیچکدامشان را تحقیر کنم.
میخواهم به همهشان بگویم: من هنوز شما را دوست دارم.
شاید بعضی شرایط زندگی را اگر امکانش بود، تغییر میدادم؛ بعضی تصمیمها را امروز طور دیگری میگرفتم.
اما خودِ آن آدمها را نه.
چون اگر آنها نبودند، منِ امروز هم نبودم.
پس گذشته را نه باید پاک کرد، نه تقدیس.
باید شناخت، فهمید و گذاشت در جای خودش بماند.
و اگر چیزی هنوز درد دارد، میتوانیم برگردیم و کنارش بنشینیم.
نه با افسوس.
نه با ملامت.
نه با «کاش».
فقط با کمی فاصله، کمی مهربانی و شاید یک فنجان چای.
بعد دوباره برگردیم به امروز.
چون خورشت برای این نیست که هر چند دقیقه درش را باز کنیم و بپرسیم چرا هنوز جا نیفتاده.
خورشت را باید گذاشت بپزد.
و زندگی هم همینطور.
شاید هنوز خامیهایی داشته باشیم، شاید بعضی قسمتها بیش از حد پخته شده باشند، شاید بعضی مواد هنوز طعم خودشان را حفظ کرده باشند.
مهم این است که هنوز روی شعلهایم.
و البته یک نکته را هم نباید فراموش کنیم:
قیمه را میپزند که خورده شود، نه اینکه تا آخر عمر برایش سوگواری کنیم! 😂
تاسوعا و عاشورا هم باشد، آخرش قیمه برای خوردن است، نه برای عزاداریِ خودِ قیمه!
زندگی هم گذشته نیست که برایش تا ابد سوگواری کنیم؛ گذشته بخشی از همان خورشتی است که امروز شدهایم.
خورشت!
از خامی تا جاافتادگی...که هنوز ادامه دارد 🥰✅
