
در قسمت اول، از Inception گفتیم؛ از نفوذ به ناخودآگاه، از قدرت یک ایده و از اینکه چگونه یک باور میتواند آنقدر در ذهن ریشه بدواند که دیگر لازم نباشد کسی آن را به ما یادآوری کند؛ خودمان آن را ادامه میدهیم.
اما شاید برای نفوذ به ناخودآگاه، همیشه به خوابهای تو در تو و دستگاههای پیچیده نیاز نداشته باشیم.
ما در زندگی روزمره هم، هر روز در ذهن خودمان و دیگران چیزی میکاریم.
با کلام.
در فیلم، برای کاشتن یک ایده، فقط یک جمله کافی نیست. باید ذهن فرد را شناخت؛ باورها، خاطرات، احساسات و نقاطی که آن ایده میتواند به آنها متصل شود.
در زندگی هم همینطور است.
یک جملهی تنها شاید تأثیر چندانی نداشته باشد؛ اما وقتی با تکرار، احساس، تجربه و باورهای قبلی همراه شود، میتواند آرام آرام ریشه بدواند.
مثلاً:
من نمیتوانم.
اگر یک بار گفته شود، شاید فقط یک جمله باشد.
اما اگر سالها تکرار شود، با شکستها گره بخورد، دیگران هم آن را تأیید کنند و خودمان نیز هر بار به آن برگردیم، کمکم تبدیل میشود به یک پیشفرض ذهنی.
آن وقت دیگر لازم نیست کسی ما را متوقف کند.
خودمان قبل از حرکت، ترمز میکنیم.
اینجاست که مفهوم تلقین برای من جالب میشود.
تلقین لزوماً ایستادن جلوی آینه و گفتن جملههای مثبت نیست.
گاهی تلقین همان چیزی است که هر روز، بیاختیار، دربارهی خودمان تکرار میکنیم:
من همینم.
من تغییر نمیکنم.
من همیشه همینطور واکنش نشان میدهم.
من دیگر توانش را ندارم.
من آدم مضطربی هستم.
من دیگر مثل قبل نیستم.
شاید تصور کنیم فقط داریم خودمان را توصیف میکنیم؛ اما اگر این جملات بارها تکرار شوند، ممکن است تبدیل به باور و انتظار شوند.
و باور میتواند روی رفتار اثر بگذارد.
رفتار تکرار میشود.
تکرار، عادت میسازد.
و عادت، گاهی آنقدر با ما عجین میشود که دیگر نمیپرسیم چه چیزی آن را ساخته است.

اینجاست که دوباره به همان حرفی برمیگردیم که در پست کلام؛ آنچه هر روز میکاریم گفتیم.
کلام فقط چیزی نیست که از دهانمان خارج میشود.
هر بار که دربارهی خودمان، دیگران یا حتی بدنمان حرف میزنیم، ممکن است داریم بذری در ذهن میکاریم.
اما اینجا یک نکتهی مهم وجود دارد.
قرار نیست با تلقین، بیماری را درمان کنیم.
قرار نیست به کسی که درد دارد بگوییم مثبت فکر کن تا خوب شوی.
ذهن قدرت دارد، اما جادو نیست.
استرس و فشارهای روانی روزمره میتوانند بر خواب، خلق، رفتار و بسیاری از واکنشهای جسمانی اثر بگذارند؛
بنابراین شاید هدف بهتر این باشد که با توجه، شناخت و تمرین، بخشی از فشارهای قابل پیشگیری را کمتر کنیم و اجازه ندهیم هر اتفاقی، ذهن و بدنمان را بیشتر از آنچه لازم است درگیر کند.
پس شاید موضوع اصلی، درمان نباشد؛ پیشگیری باشد.
پیش از آنکه یک واکنش تبدیل به عادت شود.
پیش از آنکه یک عادت تبدیل به الگو شود.
پیش از آنکه یک الگو را بخشی از شخصیت خودمان بدانیم.

و اینجا چیزی برای من اهمیت زیادی دارد:
توجه.
اتفاقی میافتد.
احساسی در ما شکل میگیرد.
بدن واکنش نشان میدهد.
ذهن شروع به تفسیر میکند.
اما بین واقعه و واکنش، فاصلهای وجود دارد.
همان فاصلهای که میتوانیم در آن مکث کنیم و ببینیم:
چه اتفاقی افتاده؟
من چه احساسی دارم؟
بدنم چه واکنشی نشان میدهد؟
اولین فکر من چیست؟
آیا لازم است همان واکنش را اجرا کنم؟
قرار نیست احساسمان را سرکوب کنیم.
قرار نیست وانمود کنیم همهچیز خوب است.
قرار نیست اتفاق بد را خوب جلوه دهیم.
فقط قرار است ببینیم، بفهمیم و بعد واکنش مناسبتری انتخاب کنیم.
چون واکنش مناسب، همیشه واکنشی همسو با واقعه نیست.
ممکن است کسی خشمگین باشد، اما لازم نباشد خشم او را با خودمان حمل کنیم.
ممکن است اتفاقی تلخ باشد، اما لازم نباشد تمام روزمان را تلخ کند.
ممکن است شکست بخوریم، اما لازم نیست از آن نتیجه بگیریم:
من شکستخوردهام.
این یعنی تمرین ذهن.
نه فرار از واقعیت؛
نه مثبتاندیشی اجباری؛
نه تلقین کورکورانه.
بلکه شناخت، توجه و انتخاب.
در Inception، آنها برای کاشتن یک ایده باید راهی به ناخودآگاه پیدا کنند.
ما اما هر روز، بدون دستگاه خواب و بدون ورود به رؤیا، با کلام، فکر، تکرار و واکنشهایمان در ذهن خودمان بذر میکاریم.
پس شاید سؤال فقط این نباشد که:
چه کسی در ذهن ما نفوذ کرده است؟
شاید سؤال مهمتر این باشد:
خودمان هر روز، چه چیزی را به خودمان تلقین میکنیم؟

پ.ن: فیلم ؛ صحنه های بصری و هیجانی زیادی داره که گاهی مفهومی که در لایه های متعدد هست ، صرفا با زبان بدن کارکترها و رفتار در لحظات دیده میشه .
گاهی ریتم داستان و هدف ؛ همراه با اتفاقات سریع و هیجانی ، مفهوم و پیام فیلم را پنهان میکنه . شاید این از مهارت کارگردان و نویسنده باشه .
بنظرم هیچ مفهومی در پیچیدگیهای ظاهری ، به سادگی خود را نشان نمیدهد .
و شاید منهم آنچه دیدم و گفتم ، همه ی مفاهیم نباشد .
پس دیدن فیلم را قاطعانه پیشنهاد میدهم. 🙏👍🥰✅