
این روزها راههای ارتباط با یکدیگر کم نیست. تلفن، پیامرسانها، گروههای دوستانه و فهرست بلندبالای مخاطبانی که هرکدام بهنوعی در زندگیمان حضور دارند. از حال هم باخبریم، پیام تبریک میفرستیم، گاهی احوالپرسی میکنیم و حتی ممکن است در طول روز با چند نفر گفتگو داشته باشیم. بااینحال، وقتی فرصتی برای صحبت پیدا میکنیم، شاید ندانیم دلمان میخواهد با چه کسی حرف بزنیم. آدمهای زیادی در دسترساند، اما این دسترسی همیشه به معنای احساس نزدیک بودن نیست.
شاید مسئله فقط کمبود وقت و مشغلهٔ زندگی نباشد. شاید باید ببینیم خودمان از یک ارتباط چه میخواهیم و تا کجا حاضریم پیش برویم.
من در گیلان هنوز دورهمیهایی را میبینم که در آنها خانواده و فامیل برای بیماری، عروسی، سیزدهبدر و مناسبتهای مختلف کنار هم جمع میشوند. جمعهایی که گاهی ده، دوازده نفر یا حتی بیشترند.
آدمها برای هم وقت میگذارند، از شادی یکدیگر خوشحال میشوند، در گرفتاریها به کمک هم میروند و حضورشان به زندگی دیگری معنا و گرما میدهد.
این شکل از ارتباط، چیزی دارد که نمیشود بسادگی نادیدهاش گرفت؛ احساس تعلق، پشتگرمی و دانستن اینکه در موقعیتهای سخت، تنها نیستی. زیستن در بافت قبیله✅
اما همین ارتباطها روی دیگری هم دارند. پرس و جو از زندگی خصوصی، مقایسه کردن، قضاوت، حرفهایی که ممکن است ناخواسته دل کسی را برنجانند و توقعاتی که گاهی از دل همین نزدیکی بیرون میآیند.
آدم ، هم از بودن در جمع لذت میبرد و هم ممکن است از بعضی جنبههای آن خسته شود. هم دلش همراهی میخواهد و هم ترجیح میدهد بعضی بخشهای زندگیاش برای خودش بماند.
بنظرم ما امروز تا اندازهای در فاصلهٔ میان دو شکل از زندگی قرار گرفتهایم. از یک طرف، عادتها و باورهایی را با خودمان داریم که در آنها ارتباط نزدیک، با خبر داشتن از زندگی یکدیگر، مشارکت در مشکلات و برآوردن نیازهای هم معنا پیدا میکند. از طرف دیگر، استقلال و حریم خصوصی برایمان اهمیت بیشتری پیدا کرده است. دیگر همیشه حاضر نیستیم به صرف خویشاوندی یا دوستی، همهٔ این مسئولیتها را بپذیریم.
شاید هنوز نتوانستهایم شکل تازهای از ارتباط بسازیم که هم گرمای نزدیکی را داشته باشد و هم آزادی و حریم شخصی آدمها را حفظ کند.
انگار آلودگی سنت به شکل مدرن، یا شاید آمیزهای ناتمام از هر دو را تجربه میکنیم؛ نه کاملاً از الگوهای گذشته دل کندهایم و نه با اطمینان میدانیم جایگزین آنها چه باید باشد.
البته این به آن معنا نیست که دیگر نمیتوانیم از معاشرت لذت ببریم. میتوانیم با کسی بنشینیم، بخندیم، از خاطراتمان بگوییم، در اندوهش شریک شویم و از شادیاش خوشحال باشیم، بیآنکه لازم باشد رابطهمان به دوستیای بسیار نزدیک و همیشگی تبدیل شود.
چنین ارتباطی هم ارزش خودش را دارد. اما شاید میان این معاشرت دلنشین و آن پیوندی که در طول سالها بخشی از زندگی آدم میشود، فاصلهای وجود داشته باشد که عبور از آن بهسادگی اتفاق نمیافتد.
اینجاست که یاد یک مفهوم قدیمی از درس شیمی میافتم. حدود چهل سال پیش، وقتی شیمی میخواندم، دربارهٔ اوربیتالهای خالی و پیوند میان اتمها چیزهایی آموخته بودم. جزئیات علمی آن درس حالا چندان در خاطرم نیست؛ حتی همین اواخر نام پیوند کووالانسی هم به ذهنم آمد، بیآنکه بتوانم تعریف دقیقی از آن به یاد بیاورم. اما تصویری از آن روزها در ذهنم باقی مانده است: اینکه میان دو اتم، امکان برقراری پیوند وجود دارد و از این پیوند میتواند چیزی تازه شکل بگیرد.

شاید این تصویر بتواند به ما در فهم بخشی از روابط انسانی کمک کند.
هرکدام از ما با دنیایی از تجربهها، عادتها، باورها، نیازها و خواستهها وارد یک ارتباط میشویم. در معاشرتهای معمول، بخشی از این دنیا را با دیگری شریک میشویم؛ کمی از وقتمان، بخشی از تجربههایمان، مقداری از احساسات و گاهی هم نیازهایمان را.
اما همیشه تمام ظرفیت خود را در اختیار این ارتباط نمیگذاریم. تا اندازهای نزدیک میشویم، اما بخشهایی را نگه میداریم که ورود دیگری به آنها ممکن است زندگیمان را تغییر دهد.
شاید تفاوت معاشرت با پیوند عمیق، فقط در میزان شناخت ما از یکدیگر نباشد؛ در این هم باشد که تا چه اندازه اجازه میدهیم حضور دیگری چیزی در زندگیمان تغییر دهد و خودمان نیز در زندگی او تغییری ایجاد کنیم.
وقتی ارتباط از حد معاشرت فراتر میرود، ماجرا ممکن است شکل دیگری پیدا کند. دیگر فقط صحبت کردن و خوش گذراندن نیست. کمکم از نیازهایمان میگوییم، از کمبودهایمان، از چیزهایی که تنهایی از عهدهشان برنمیآییم. ممکن است برای دیگری وقت بیشتری بگذاریم، در تصمیمهایش نقش پیدا کنیم یا مسئولیتی را بپذیریم که پیش از آن نداشتیم. در مقابل، او هم به زندگی ما نزدیکتر میشود و ممکن است انتظاراتی از ما پیدا کند.
این اتفاق میتواند به شکلگیری رابطهای ارزشمند و ماندگار بینجامد؛ اما در عین حال، دیگر نمیتوانیم مطمئن باشیم که زندگیمان دقیقاً با همان شکل و ترتیب قبلی ادامه پیدا میکند.
ارتباط عمیق، دستکم تا اندازهای، مستلزم پذیرفتن تأثیر متقابل است.
شاید همینجا بعضی از ما مکث میکنیم. نه لزوماً چون از آدمها خوشمان نمیآید یا نیازی به همراهی نداریم، بلکه چون نمیخواهیم هزینهها و تعهداتی را بپذیریم که ممکن است با نزدیکتر شدن به وجود بیایند.
معاشرت را دوست داریم، اما از مرحلهای که پای توقع، مسئولیت و تغییر در میان میآید، محتاط میشویم.
از طرفی، شاید تجربههای گذشته هم در این احتیاط بیتأثیر نباشند. کسی که بارها دیده صمیمیت به دخالت، توقع یا دلخوری منجر میشود، ممکن است بهتدریج یاد بگیرد فاصلهای امن نگه دارد.
او همچنان میتواند خوشمشرب باشد، از همراهی دیگران لذت ببرد و حتی در موقعیتهای دشوار کنارشان بماند، اما نخواهد همهٔ درهای زندگیاش را باز کند.
بااینحال، نمیتوانیم از این مشاهدات نتیجه بگیریم که همهٔ آدمهای امروز از پیوندهای عمیق گریزاناند یا روابط گذشته الزاماً بهتر بودهاند. گذشته هم محدودیتها و رنجهای خودش را داشت.
شاید تفاوت این باشد که آن زمان، بخشی از ارتباطها بهواسطهٔ خانواده، همسایگی، عادتها و ضرورتهای زندگی حفظ میشدند؛
امروز اما ادامه دادن بسیاری از روابط، بیش از گذشته به انتخاب شخصی ما وابسته است.
در نتیجه، ممکن است معاشرتهای فراوانی داشته باشیم، بیآنکه تعداد زیادی از آنها به پیوندهایی ماندگار تبدیل شوند. ارتباط برقرار کردن آسانتر شده، اما ساختن رابطهای که در گذر زمان دوام بیاورد، همچنان به چیزی بیش از دسترسی و گفتگو نیاز دارد.
شاید آنچه هنوز در حال یاد گرفتنش هستیم، همین باشد: چگونه میتوانیم با دیگری نزدیک شویم، بدون آنکه استقلال خودمان یا استقلال او را نادیده بگیریم؟
چگونه میتوانیم نیازهایمان را بیان کنیم و به نیازهای طرف مقابل پاسخ بدهیم، بدون اینکه رابطه به حساب و کتاب دائمیِ بدهکاری و طلبکاری تبدیل شود؟
و شاید مهمتر از همه، چگونه میتوانیم به دیگری اجازه بدهیم در زندگیمان اثری بگذارد، بیآنکه این اثر را از همان ابتدا تهدیدی برای آرامش و آزادی خودمان بدانیم؟
در شیمی، از پیوند میان اتمها ترکیبی تازه شکل میگیرد. در زندگی هم شاید بعضی از ارزشمندترین تجربهها، نه در کنار هم بودن، بلکه در چیزی باشد که از پیوند ما با دیگری به وجود میآید.
اما آیا ما هنوز برای شکل گرفتن چنین پیوندی جا باز میکنیم، یا آنقدر مراقبیم چیزی از زندگیمان تغییر نکند که فرصت تجربهٔ آنچه میتوانست شکل بگیرد، از دست میرود؟

پ.ن : واژه پیوند را صرفا از درس شیرین شیمی وام گرفته ام تا گریزی باشد برای ارتباطات متداول ...🤗
پس مجردهای ویرگول از جمله خودم ؛ در جستجوی پیوند کووالانسی خاصی نباشند که : مشکل حکایتی شده 😂