
توی دنیای کودکی، آدمهایی که اطرافمون هستن، خیلی ساده بخشی از زندگیمون میشن. خانواده، فامیل، همسایهها و کسانی که مرتب میبینیمشون، همون دنیایی رو میسازن که ما توش بزرگ میشیم.
در اون سن وسال، درک ما از آدمها و رابطهها هنوز به اندازهی تجربههای محدودی هست که از زندگی داریم. حضورشون رو میپذیریم، چون از اول بخشی از دنیای ما بودن. هنوز درکی دربارهی تفاوتها، رفتارها و پیچیدگیهای آدمها نداریم .
بزرگتر که میشیم، کمکم تصویرمون از آدمها تغییر میکنه. متوجه میشیم کسی که سالها میشناختیمش، شاید اونقدرها هم که فکر میکردیم نمیشناسیم.
ممکنه سالها با کسی رفت و آمد داشته باشیم، ازش خاطره داشته باشیم و حضورش برامون کاملاً آشنا باشه، اما وقتی پای اختلاف نظر، منافع شخصی یا شرایط دشوار به میون میاد، با رفتارهایی روبرو بشیم که انتظارش رو نداشتیم.
این موضوع برای من یادآور خاطرهی دو تا دختر داییهامه؛ لنا و لاله.
لنا یازده سال و لاله حدود چهارده سال از من کوچیکترن. لاله هنوز یک سالش نشده بود که هر دو، بدون پدر و مادرشون، برای مدتی اومدن پیش ما زندگی کردن. اون روزها خانوادهی سهنفرهی ما با اومدن این دو تا بچه، پنجنفره شده بود.
من تکفرزند بودم و همیشه دلم میخواست خواهر داشته باشم. حالا دو تا دختر کوچولو وارد زندگیمون شده بودن. من هم نوجوان بودم و بتدریج نقش یه برادر بزرگتر رو براشون پیدا کرده بودم. باید مراقبشون میبودم، هوایشون رو داشتم و باهاشون وقت میگذروندم. این زندگی مشترک چند سالی ادامه داشت تا اینکه شرایط تغییر کرد و اونها به زندگی خودشون برگشتن.
بعدها من ازدواج کردم، اونها بزرگ شدن و ازدواج کردن و هرکدوم رفتیم دنبال زندگی خودمون. با این حال، هنوز هم به من میگن داداش پیام🥰
چند وقت پیش لنا به دیدنم اومده بود. مثل همیشه با هم شوخی میکردیم، سربسر هم میذاشتیم و میخندیدیم. دوستش که اونجا بود، از دیدن این همه راحتی و صمیمیت تعجب کرده بود. میگفت چقدر جالبه که شما دو نفر اینقدر با هم راحتین!
بهش گفتم اگر بخوام اختلاف سلیقه و طرز فکرمون رو توضیح بدم، باید بگم من آلمانی حرف میزنم، لنا اسپانیایی میشنوه، به ایتالیایی جواب میده و من هم جوابش رو به زبان ترکی استانبولی میفهمم!
واقعاً همین قدر با هم فرق داریم. ممکنه سر موضوعی به سادگی گرد یا چهارگوش بودن یه لامپ، هرکدوم با اطمینان از انتخاب خودمون دفاع کنیم. بارها با هم بحث کردیم و حتی جر و بحثمون شده، اما این اختلافها چیزی از صمیمیت بینمون کم نکرده.
برای من این رابطه مثال جالبیه از اینکه شناخت و علاقه همیشه از یک مسیر عبور نمیکنن. ممکنه دو نفر در خیلی از موضوعات هیچ نقطهی مشترکی نداشته باشن، اما همچنان از بودن کنار هم لذت ببرن. اون چیزی که بین ما باقی مونده، فقط شباهت سلیقه یا توافق روی مسائل مختلف نیست؛ یه پیوند عاطفیه که در سالهای کودکی شکل گرفته و هنوز هم وجود داره.
اما در بعضی رابطهها، ماجرا شکل دیگهای پیدا میکنه.
گاهی سالها به کسی اعتماد داشتیم و تصور میکردیم همراه و همدل ماست. در جمع باهامون گرم میگرفته، از احوالمون میپرسیده و حتی در بعضی شرایط کنارمون بوده؛ اما بعداً متوجه میشیم پشت این رفتارها، همیشه اون چیزی که تصور میکردیم وجود نداشته.
ممکنه وقتی پای اختلاف نظر یا منافع شخصی به میون میاد، رفتارش کاملاً تغییر کنه یا در غیاب ما حرفهایی بزنه که با رفتار ظاهریش هیچ تناسبی نداره.
این کشف، بخصوص وقتی پای آدمهای نزدیک و قدیمی در میونه، آسون نیست. چون ما فقط با رفتار امروز اون آدم روبرو نمیشیم؛ باید تصویر سالهای گذشتهمون رو هم دوباره مرور کنیم. گاهی حتی از خودمون میپرسیم چطور این همه مدت متوجه بعضی چیزها نشده بودیم؟
شاید بخشی از پاسخ به همون دنیای کودکی برگرده. ما آدمها رو از ابتدا با تمام پیچیدگیهاشون نمیشناسیم. خیلی وقتها فقط به حضورشون عادت میکنیم.
سالها میگذره و این آشنایی طولانی، کمکم در ذهنمون تبدیل به نوعی اطمینان میشه؛ اطمینانی که ممکنه همیشه با واقعیت امروز رابطه هماهنگ نباشه.
از اینجا به بعد، یه موضوع دیگه هم وجود داره که بنظرم کمتر بهش توجه میکنیم.
گاهی شرایطی که در اون زندگی میکردیم، مدتهاست تغییر کرده یا حتی کاملاً تموم شده، اما رفتارهای ما همچنان از همون شرایط قدیمی پیروی میکنه.
فرض کن کسی سالها در رابطهای بوده که برای جلوگیری از بحث و ناراحتی، مجبور بوده همیشه مراقب حرف زدنش باشه. قبل از بیان هر نظر، واکنش طرف مقابل رو حدس میزده و خیلی وقتها ترجیح میداده سکوت کنه.
حالا اون رابطه تموم شده و دیگه کسی وجود نداره که بخواد دربارهی حرفها و انتخابهاش ایراد بگیره. با این حال، هنوز هم وقتی میخواد چیزی بگه، چند بار جملههاش رو در ذهنش مرور میکنه. هنوز از مخالفت کردن میترسه و برای تصمیمهای ساده نگران ناراحت شدن دیگرانه.
یا کسی که همیشه برای جلب رضایت خانواده، خواستههای خودش رو کنار گذاشته. سالها بعد، حتی وقتی مستقل شده و دیگه اون فشار قبلی وجود نداره، باز هم نمیتونه بدون احساس عذاب وجدان برای خودش تصمیم بگیره.
انگار آدم از اون محیط بیرون اومده، اما بخشی از رفتارهاش هنوز همونجا مونده. گاهی قفس دیگهای وجود نداره، اما ما همچنان با احتیاط و محدودیتهای دوران اسارت زندگی میکنیم.

حتی ممکنه بعد از مدتی فراموش کنیم که این رفتارها زمانی برای کنار اومدن با یک شرایط خاص به وجود اومده بودن و حالا شاید دیگه ضرورتی نداشته باشن.
البته هر چیزی که از گذشته با خودمون نگه میداریم، الزاماً یک قفس نیست.
خاطرهی من از لنا و لاله هم از گذشته اومده، اما هنوز برام خوشاینده. هیچکدوم از ما مجبور نیستیم برای حفظ این رابطه شبیه دیگری فکر کنیم، سلیقهی همدیگه رو بپذیریم یا همیشه با هم موافق باشیم. میتونیم اختلاف داشته باشیم و در عین حال از دیدن همدیگه خوشحال بشیم.
فکر میکنم تفاوت مهمی وجود داره بین پیوندی که از گذشته باقی مونده و عادتی که ما رو در گذشته نگه داشته. یکی میتونه به زندگی امروز ما رنگ و گرما بده و دیگری ممکنه بدون اینکه متوجه باشیم، انتخابهای امروزمون رو محدود کنه.
زندگی تغییر میکنه و آدمها هم در سنین مختلف، شرایط متفاوت و دورههای زمانی گوناگون، نسخههای مختلفی از خودشون رو تجربه میکنن. گاهی خیلی خوشاینده که با وجود تمام این تفاوتها، از نظر احساسی هنوز بتونیم با نسخهی قدیمی خودمون در کنار بعضی آدمها ارتباط داشته باشیم؛ همون بخشی از وجودمون که سالها پیش در کنار اونها شکل گرفته.
شاید بد نباشه گاهی رابطههامون رو از زاویهی امروز نگاه کنیم. ببینیم چه چیزهایی هنوز برامون ارزشمندن، کدوم پیوندها رو دوست داریم با شکل تازهای ادامه بدیم و کدوم رفتارها فقط به این دلیل باقی موندن که سالها بهشون عادت کردیم.
بعضی آدمها رو میشه با تمام تفاوتهاشون دوست داشت و بعضی خاطرهها رو هم میشه بدون اینکه مجبور باشیم دوباره به گذشته برگردیم، با خودمون نگه داریم.
