نگاهی به داستان پیرمرد و دریا
مسئلهی اصلی در داستان پیرمرد و دریا را می توان کشمکش میان انسان و طبیعت دانست. کشمکشی که می توان آن را از نخستین کشمکش هایی بحساب آورد که انسان با آن دست به گریبان بوده است.
زیرا از آغازین روزهایی که انسان پای به عرصهی هستی نهاد و حتی پیش از آنکه اجتماعی شکل بگیرد، آدمی همواره برای زیست خود و به دست آوردن مایحتاج مورد نیاز خویش ناگزیر بوده است که با طبیعت و نیروهای طبیعی به ستیز بر خیزد.
همینگوی هم در اثر درخشان خویش تمرکز خویش را بر این نیاز بنیادین بشر گذاشته و سعی دارد این نبرد را با حفظ رئالیته کامل با قلم توانمند خویش به تصویر بکشد.
او با مهارت قابل توجهی که در شیوهی روایت نمایشی دارد، به خوبی توانسته تا نبرد میان انسان و طبیعت را به تصویر کشیده و مخاطب قابل توجهی را با خویش و قلم خویش همراه نماید.
شخصیت اصلی داستان که ماهیگیری کهنسال به نام سانتیاگو است، مدت مدیدی است که موفق به صید ماهی نگردیده و به همین سبب مردم معتقد هستند که او دچار بدشانسی گردیده است. در اینجا همینگوی هوشمندانه با وارد نمودن عقاید و انگاره های مردم که برخواسته از الگو واره ها( پارادایمهای) فرهنگی است، سطح کشمکش را از سطحی یک سویه یعنی کشمکش انسان با طبیعت به کشمکشی چند سویه تبدیل می کند. در این سطح سانتیاگو دیگر تنها نباید با شکار ماهی شکم خویش را سیر نماید، بلکه شکار ماهی معنا و مفهومی فراتر به خود می گیرد. سانتیاگو ناگزیر است که ماهی را شکار کند زیرا تنها به این طریق است که موفق می گردد بر افکار و عقاید خرافی ای که مردم شهر به آن دچار بوده و به وی نیز تحمیل می کنند پیروز شود.
علاقهی سانتیاگو و پسر به دیماجیو و بیسبال به شخصیت ها ابعاد عمیق تری بخشیده و آنهارا به انسانهای حقیقی شبیه کرده است.
از سوی دیگر شکار ماهی در سطحی روانشناختی نیز تولید معنا می کند و سانتیاگو از این طریق میخواهد خویشتن را به خویش نیز اثبات نموده و این مسئله را که هنوز توان شکار را دارا بوده و قادر به کسب روزی خود است را به خود ثابت نماید.
در پایان داستان گرچه سانتیاگو در برابر طبیعت شکست خورده و موفق نمی شود ماهی ای را که صید نموده، سالم به ساحل برساند، لیکن توانسته است بر عقاید و خرافات پیروز گردیده و خود را نیز به خویشتن و مردم شهر اثبات نماید.
همینگوی در اثر خود به تجلیل از کرامت انسانی پرداخته است و در این مهم تقریبا موفق عمل کرده است.