عرشه فولادی (Steel Deck) سازه ای فلزی و موجدار است که برای ساخت سقف یا کف ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد. نام های مختلفی برای عرشه فولادی وجود دارد. این سازه با عناوینی نظیر عرشه فلزی(Metal Deck) یا اصطلاحا متال دک، عرشه کفی(Pan Deck) و عرشه کیو(Q Deck) نیز شناخته می شود. عرشه فولادی و متال دک، رایج ترین اصطلاحات برای اشاره به این نوع سازه هستند.
ویژگیهای منحصر به فرد عرشه فولادی مانند نسبت مقاومت به وزن پایین، هزینه کم و اجرای ساده باعث کاربرد گسترده آن در ساخت سقف عرشه فولادی و کف کامپوزیتی سازههای مختلف می شود.
یکی از اقتصادیترین، سریعترین و سبکترین روشهای اجرای سقف در ساختمانهای اسکلتهای فولادی و اسکلتهای بتنی، سقف کامپوزیت عرشه فولادی است.
سقف عرشه ، مجموعهای از ورقهای فلزی یا فولادی گالوانیزه است که به منظور اجرای سقف و کف سازه فولادی مورد استفاده است. این سقف به صورت معمول بر روی تیر آهن سوار میشود و سکوی بادوامی را برای به کارگیری مواد مختلف در سقف مانند بتن معمولی یا سبک، عایقها و عضوهای ضد آب فراهم میکند. سقف عرشه فولادی ساختار ساده و اجزا گوناگونی دارد که در بخش بعدی به معرفی آنها میپردازیم.
سقف عرشه از چهار جز اصلی فوق: ورق گالوانیزه ذوزنقه ای (موجدار)، گل میخ (برشگیر)، آرماتور (میلگرد) و بتن تشکیل میشود. فلاشینگ و تیر فرعی نیز به عنوان اجزای دیگر این نوع سقف به حساب میآیند.
در سال ۱۸۲۰ مهندسی به نام هنری پالمر، ورق گالوانیزه در ساختمان را استفاده کرد. این سیستم اجرایی سقف در سال ۱۹۳۹ و با تدوین یک استاندارد صنعتی برای طراحی، اجرا و بهرهبرداری، توسط انستیتو سقف فولادی(SDI) به طور رسمی به صنعت ساختمان وارد شد. با تغییرات متعددی که در سقف های عرشه فولادی ایجاد شد و به مرور زمان، سرانجام در سال ۱۹۸۰ این سیستم توسط شرکتهای معتبر اروپایی و آمریکایی بهعنوان یک سیستم نوین با مزایای فراوانی مورداستفاده قرار گرفت.
این سقف از ورق گالوانیزه با مقاومت کششی حداقل n/m 2300 توسط دستگاه Roll forming به شکل ذوزنقهای درآمده و دارای ضخامت ۷/۰ میلیمتر تا ۲/۱ میلیمتر است و بهعنوان قالب بتنریزی قرار میگیرد که با بتن بهصورت مرکب نقش سازهای ایفا میکند که باعث افزایش دهانه تیرریزی تا ۲ متر بدون تیر فرعی و تا ۵/۳ متر با تیر فرعی بدون شمع بندی مورداستفاده قرار میگیرد. ورقها طبق ضوابط مبحث دهم ساختمان با استفاده از گل میخهای استاندارد بر روی پلها و تیرهای فلزی توسط دستگاه جوش متصل شده و سپس شبکه آرماتور روی آن قرار داده و اقدام به بتنریزی میگردد که در نوع خود از استانداردترین دیتیل های اجرایی است.
سرعت فوقالعاده نصب و آمادهسازی سقف جهت بتنریزی تا ۶۰۰ مترمربع در روز توسط یک اکیپ اجرایی سبب شده تا این محصول ساختمانی در رتبه بالایی برای پروژههای بزرگ قرار گرفته شود. بهطوریکه استفاده از این سازه، زمان اجرا را تا %۶۰ کاهش میدهد.
در این نوع سیستم سقف، انواع ساختمانها با کاربری و حالات مختلف اعم از مجتمعهای تجاری اداری، برجهای مسکونی و شهرکسازی، هتل، سوله و …قابل اجرا میباشد.
ورقهای فولادی را میتوان به عنوان اصلیترین بخش تشکیل دهنده این نوع سقف در نظر گرفت. تمام عرشههای فولادی توسط ورقهایی با هسته و پوشش فلزی ساخته میشوند. کیفیت مواد سازنده هسته و پوشش ورق عرشه فولادی، از اهمیت بالایی برخوردار است. انتخاب این مواد باید به گونهای باشد که شرایط محیطی باعث آسیبدیدگی آنها نشود. شکل مقطع ورق سقف عرشه فولادی به صورت ذوزنقهای و موجدار است. این ساختار مزایای زیادی دارد. در این نوشته از عرش پایه به بیان جزئیات بیش تر در این زمینه می پردازیم.