به عمد عنوان را گذاشتم «بطالت» که اگر فراغت میگذاشتم حداقل چند نفر دوست و آشنایی که از شیوه ی زندگی من مطلعند می گفتند چه خوش گفت مولانا که:
مُردهی خود را رها کرده است او
مردهی بیگانه را جوید رُفو
قطع به یقین من هیچ صلاحیتی برای نوشتن در ستایش اوقات فراغت ندارم ،از آنجایی که بسیار از این مقوله بهدورم...
اما سببی را که موجب نوشتن در بابِ بطالت شد را عرض میکنم :
شخصا بر این باورم که افراد، در مواجه با ایام و اوقات فراغت سه دسته اند:
دسته اول آنهایی که با واژه ی فراغت مهجورند . آنهایی که با انتخاب خود در ایام تعطیل هم کار میکنند و انصافا ایشان معلوم الحالند و هُم فیها خالدونند ...
دسته ی دوم آنهایی هستند که از فراغت خود لذت میبرند که بی شک آنها همان رستگارانند
دسته سوم آنهایی که گویی در فراغت بسر می برند اما بدور از هرگونه لذت و بهره مندی ...
به مثال آنهایی که به تقلید از جماعت اکثریت با شلوارک برای صرف جوج و درینک با طی کردن کیلومترها مسافت در ترافیک سنگین به شمال میروند و یا بالعکس برای ادای نقش پرفکشنیست خود در خانه می مانند و لیستی از کتاب های آلن دو باتن یا یوآل نوح هراری را برای مطالعه بدست میگیرند در حالیکه از درون ناسزای گوی خود هستند .این بزرگواران آنهایی هستند که به اندیشه ی من انتخاب نا اصیل کردند و می بایست انتخاب خود را بنا به آنچه که به ذات از آن لذت می برند بازنگری کنند که اگر کردند،آنگاه به دسته ی دوم ملحق می شوند.
اما همین دسته سوم یک ژانر یا قسم دومی هم دارند : آنهایی که در فراغت هیچ کاری نمی کنند اما از اینکه هیچ کاری نمی کنند در عذابِ الیمِ وجدانند ..... اینجا دقیقا جائیست که من شخصا سالها گرفتار آن بوده ام .... اما اخیرا بر آن شدم که نگاهی متفاوت به این نوع بودن داشته باشم ؛
دریافتِ اخیرم این بوده ست که حقیقتا «بی عملی خود عملی ارزشمند است »
شنیده ام که،لائوتسه ( فیلسوفِ کهن دیارِ چینی ) میگوید :
با هیچ کاری نکردن همه چیز امکان پذیر می شود....
من با قطعیت بالا به این نتیجه رسیدم که در بی عملی جاری بودن بدون هیچ سرزنش و نشخوار ذهنی ،بسیار یاری رسان است ، هیچ کاری نکردن و گذران به بطالت را سخیف نکنیم .
گاهی باید هیچ انتظاری نداشت و فقط رها کرد و شُل ... بدون انجام هیچ کاری !!!
آنوقت خواهیم دید که این «هیچ کاری نکردن» چه موهبت هایی در بر خواهد داشت, چندی بعد که می بینیم از پس آرامشِ هیچ کاری نکردن چه خلاقیت ها که ظهور میکنند ، چه ایده ها که کشف و چه کلید هایی که یافت می شوند
هیچ کاری نکردن تمرین بودن در طمانینهگی ست برای ارتقای کیفیت زندگی ؛ لطفاً فراموش نکنیم که عجله و طمانینگی ناقض یکدیگرند ؛ عجله یعنی همپوشانی چند کار در آنِ واحد اما طمانینه یعنی آهستگی درونی در کردار، که موهبت است ...
بعلاوه اگر قادر بودیم در اوقات بطالت یا هیچ کاری نکردن ابزار مایندفولنس همچون تمرینات حال آگاهی یا خلوت نشینی را بکار بگیریم که انصافا نور علی نور ست
من خودم آنچنان دستی بر آتش این مقوله ندارم و اخیرا شاگردی علیرضا زمانی عزیز و تیم دارما را کردم ام که عمرشان پرخیر و بودنشان پر برکت.
و کلام آخر برگرفته از کتاب گرانبهای «درونت را جستجو کن» :
بیایید دنیا را در اوقات بطالت نجات دهیم.
استاد ذِن جنابِ تیک نات هان ملقب به راهبِ تنبل می فرمایند :
با تمام کارهایی که در اجتماع مشغول به آن هستیم، اول از همه آنچه را بودا آموخت بیاموزیم:
آرام کردن ذهن بهواسطه هیچ کاری نکردن سپس
با آرامش عمیق درون،
و با شفقت بسیار،
هر روز آرزوی نجات جهان را در سر بپروریم.
اما برای دستیابی به آن تقلا نکنیم،
کاری را بکنیم که بهطور طبیعی در مسیرمان قرار می گیرد.
طبیعی ترین کار،
درست ترین کار است .
پس تو
ای موجود مهربان
در حین بطالت و در عین لذت،جهان را نجات بده ...
