
در این مقاله قصد داریم پرسونای مخاطب را برای شما به زبان ساده بیان کنیم. خیلی از کسبوکارهای امروزی بدون توجه به نیاز مخاطب خود مسیری را طی میکنند؛ سرانجام از میدان رقیبهای خود خارج میشوند. شناخت درست پرسونا می تواند کمک بزرگی به شما در موفقیت کسبوکارتان باشد. به طور کلی شناخت مخاطب را میتوان نوعی شخصیسازی افراد تعریف کرد. در این جا برای شما یک مثال بیان میشود؛ آیا شما هم جزو آن دسته از افراد هستید که پیامکهای تبلیغاتی خود را لغو کردهاید؟ سوال بعدی من از شما این است، آیا تمامی پیامکهای تبلیغاتی خود را باز میکنید و تمایلی به دریافت روزانه آنها دارید؟ پیامکی تحت عنوان فقط خونه امنه! برای یک راننده کامیون که تایم زیادی را در جادهها سفر میکند، مناسب است؟ این پیامها هیچ اثر مثبتی نداشته است؛ همچنین جلوی گسترش کسبوکار ها را گرفته است. با این استراتژی که همهی افراد را به یک شکل ببینیم خیلی سریع در مسیر نابودی خود قدم گذاشتهایم. اگر مخاطبان ما بیماران فرضی باشند و ما برای همهی آنها یک نسخه تجویز کنیم بدین معنا است که خود ما خواهان نابودی آنها هستیم.
پرسونا (Persona) واژهای یونانی، به معنای نقاب است. این کلمه ریشه کلمهی (personality) به معنای شخصیت میباشد. اگر هر فرد دارای دو بعد باشد، بعد درونی و بیرونی؛ میتوان گفت: پرسونا چهرهی بیرونی فرد و پرسونای مخاطب چهرهی درونی فرد است. پرسونای هر شخص بنا به موقعیتها متفاوت است. از خود شما شروع میکنیم؛ آیا زمانی که در محل کار خود هستید رفتار شما همانند زمانی که در دورهمی دوستانه نشستهاید، میباشد؟
اگر بتوانیم مجموعهای از ویژگیها، الگوهای رفتاری و اجتماعی و علاقهمندیهای مخاطبهای خود را به دست آوریم و با استفاده از آنها مسیر رسیدن به هدف خود را برنامهریزی کنیم، بدون شک در مسیر موفقیت قدم گذاشتهایم. کلاس درس مثال بارزی از پرسونا می باشد، در بعضی از کلاسها شاهد استادانی هستیم که از ما میخواهند در هنگام تدریس فقط گوش بدهیم و یا تاکید دارند که نکات را یادداشت کنیم. آیا تاکنون با خود فکر کردهاند که یادگیری همه افراد به یک شکل نیست! به طور کلی چهار سبک یادگیری وجود دارد:
1) شنیداری2) دیداری 3) لمسی و 4) خواندن و نوشتن، که برای هر فردی متفاوت است.
با یک مثال شروع می کنیم، کمپینی با این عنوان برگری برای افرادی که تاکنون همبرگر نخوردهاند راهاندازی شده بود. برگرکینگ سهم کمپین تبلیغاتی را خریده بود. مخاطب این کمپین افراد فقیر و افرادی که طعم برگرکینگ را نچشیده، بودند. این کمپین تصویر خوبی را در ذهن مردم به جای نگذاشت زیرا این دسته از مخاطبان انتخابی طعم برگرکینگ را چشیده بودند. این کمپین مشکلات زیادی را به دنبال داشت. انتقادات زیادی به خاطر نژادپرستانه بودن به برگرکینگ وارد شد. در آخر این کمپین توسط افرادی که مخالف نژادپرستی بودند تحریم شد. خیلی از افراد به دروغ و با اظهار این که طعم آنها را نچشیدهاند، همبرگر خوردند. در نهایت به آمار دقیقی دست نیافتند و این کمپین با شکست روبهرو شد. در این مثال به خوبی شاهد این هستیم که بدون توجه به پرسونای مخاطب کمپین شکل گرفته بود.
برای اجرای پرسونای مخاطب باید مراحلی را طی کنیم. قبل از شروع ما نیاز به یک چکلیست داریم. چکلیست ما شامل موارد زیر است: سن، جنسیت، شغل، محل زندگی، علایق، میزان درآمد، مشکلات و نیازها و طرز تفکر مخاطبان. در قدم اول با توجه به اطلاعات کسبوکارمان تحقیق کنیم؛ اگر کسبوکار ما نوپا است و اطلاعات زیادی نداریم میتوان از نظرات کاربران استفاده کرد. امکان دارد شما تازه فعالیت خود را شروع کرده و مخاطبی نداشته باشید در این هنگام میتوانید از سایر مشاغل که نزدیک به حوزهی فعالیت شما هستند، کمک بگیرید. حالا وقت آن رسیده که چکلیست خود را پر کنید. البته دقت کنید که لیست ما یک لیست کلی است و بنا به نیاز و حوزه فعالیت شما لیست شما تغییر می کند و به نوعی شخصیسازی می شود. این نکته حائز اهمیت است که همهی افراد از طریق پرسونا مخاطب همیشگی ما نشدهاند اما میتوان گفت بخش زیادی از آنها از این طریق در کنار ما هستند. پس از ایجاد پرسونای مخاطب ما باید هر روز در جهت بهبود آن تلاش کنیم تا مخاطبان جدید را جذب کرده و مخاطبان قدیمی خود را حفظ کنیم. اجرای این روش باعث میشود نیاز مخاطبان را درک کرده و احساس نزدیکی با آنها داشت. زمانی که ما حرفه خود را آغاز میکنیم در مسیر قرار گرفتهایم و با شناخت پرسونای مخاطب این مسیر برای ما هموار می شود. زمانی که نسبت به مخاطب خود آگاهی داشته باشید؛ میتوانید کمپینها، تولید محصول و خدمات را با نیاز مشتری مطابقت دهید. این کار باعث ارتباط صمیمی و دوطرفه بین شما و مشتریان میشود به طوری که دیگر دنبال مسدود کردن پیامکهای برندهای مختلف نیستید.
در نهایت پرسونای مخاطب همواره به دنبال بهینهسازی است. میتوان گفت همیشه نتیجه همفکری چند نفر خیلی بهتر از کار انفر انفرادی است. در همین راستا پیشنهاد میکنم به همراه تیم خود مخاطبان را به گونهای شناسایی کنید که شما را جزوی از خانواده خود بدانند.
قطعا اینطور نیست. همواره زندگی ما در حال تغییر است. آیا میتوان گفت برای زندگی در عصر ارتباطات از شبکههای اجتماعی گذشته استفاده کرد؟! در نتیجه پرسونا همیشگی نیست؛ همانطور که یک انسان در طول عمر علایقش دچار تحولات میشود پرسونا هم بعد از گذر زمان تغییر می کند. در این زمینه باید اطلاعات خود را بروز کنید. در رابطه با تعداد پرسونا هیچ قاعده کلی وجود ندارد و میتوان گفت، بستگی به فعالیت از جمله تنوع خدمات و محصولات دارد که میتواند باعث شکلگیری بیش از یک پرسونا شود. نکته مهم در این رابطه این است که بیش از حد پرسونای مخاطب نسازید؛ فعالیت خود را در یک حوزه به طور تخصصی باقی نگه دارید.