
وقتی یک کسبوکار کوچک راهاندازی میکنیم، معمولاً تمرکزمان روی یک سؤال ساده است: «چه چیزی میتوانم بفروشم؟»
اما شاید سؤال مهمتر این باشد:
«چه چیزهای دیگری دارم که مشتری حاضر است بابت آنها پول پرداخت کند؟»
بسیاری از کسبوکارهای کوچک فقط به محصول یا خدمتی که امروز ارائه میدهند فکر میکنند و به همین دلیل ممکن است بخشی از ظرفیت واقعی خود را نادیده بگیرند.
به همین دلیل، طرح کسبوکار نباید یک سند ثابت و فراموششده باشد. طرح کسبوکار باید همراه با خود کسبوکار رشد و تکامل پیدا کند.
فرض کنید یک شرکت در حال حاضر فقط یک خدمت مشخص ارائه میدهد. اگر مشتریان همان شرکت به اطلاعات، محصولات جانبی، خدمات جدید یا دانش تخصصی دیگری هم نیاز داشته باشند، آیا کسبوکار نباید به این فرصتها توجه کند؟
مشکل اینجاست که گاهی صاحبان کسبوکار تصور میکنند:
«من فقط همین محصول یا خدمت را میفروشم.»
در حالی که ممکن است واقعیت این باشد:
«من توانایی ارائه چیزهای بیشتری را دارم، اما هنوز آنها را به محصول یا خدمت تبدیل نکردهام.»
این تفاوت میتواند روی رشد و درآمد کسبوکار تأثیر زیادی بگذارد.
پس سؤال بعدی این است:
اینجاست که باید کمی تحلیلیتر فکر کنیم.
به جای اینکه فقط به محصولات فعلی نگاه کنیم، باید بررسی کنیم چه منابع، مهارتها، اطلاعات و ارتباطاتی در اختیار کسبوکارمان قرار دارد که هنوز از آنها درآمدی ایجاد نکردهایم.
یکی از روشهایی که برای این بررسی پیشنهاد شده، چارچوب S.P.I.C.K and Span است.
S.P.I.C.K از پنج حوزه تشکیل شده است:
چه خدماتی در حال حاضر ارائه میکنیم؟ چه خدمات دیگری میتوانیم ارائه دهیم؟
آیا در کنار خدمات فعلی میتوانیم محصول جدیدی ارائه کنیم؟
چه اطلاعات یا دادهای در اختیار داریم که میتواند برای مشتری ارزشمند باشد؟
مشتریان فعلی ما چه نیازهای دیگری دارند؟ آیا میتوانیم محصولات یا خدمات بیشتری برای همین مشتریان ایجاد کنیم؟
چه دانش و تخصصی در کسبوکار داریم که میتوان آن را به یک خدمت، محصول آموزشی، مشاوره یا راهکار تبدیل کرد؟

اما چرا این پنج مورد مهم هستند؟
چون ممکن است کسبوکار شما در حال حاضر فقط از یکی از این ظرفیتها درآمد داشته باشد، در حالی که ظرفیتهای دیگری هم درون آن وجود داشته باشند.
گاهی رشد میتواند از همان مشتریان فعلی اتفاق بیفتد.
برای مثال، فرض کنید یک شرکت برای مشتریان خود خدمات تخصصی ارائه میدهد. این شرکت علاوه بر تخصص خود، اطلاعات ارزشمندی درباره نیازها و رفتار مشتریان جمعآوری کرده است.
اگر این اطلاعات به شکل درست و قانونی قابل استفاده باشند، شاید بتوانند مبنای یک خدمت یا محصول جدید قرار بگیرند.
یا ممکن است تیم شرکت دانش زیادی در یک حوزه داشته باشد و بتواند آن دانش را به آموزش، مشاوره یا یک محصول اطلاعاتی تبدیل کند.
بنابراین سؤال مهمتر این نیست که:
«چطور مشتری بیشتری پیدا کنم؟»
بلکه گاهی باید بپرسیم:
«چطور از ارزش بیشتری که همین کسبوکار در اختیار دارد استفاده کنم؟»
این چارچوب در واقع ما را مجبور میکند کمی از نگاه محدود «محصول فعلی من چیست؟» فاصله بگیریم و گستردهتر فکر کنیم.
برای شروع میتوانیم پنج سؤال از خودمان بپرسیم:
چه خدمات دیگری میتوانیم ارائه کنیم؟ چه محصولات دیگری میتوانیم ایجاد کنیم؟ چه اطلاعات یا دادهای در اختیار داریم که برای دیگران ارزشمند است؟ مشتریان فعلی ما چه نیازهای حلنشده دیگری دارند؟ چه دانش یا تخصصی داریم که هنوز آن را به یک پیشنهاد تجاری تبدیل نکردهایم؟
پاسخ به همین پنج سؤال ممکن است فرصتهایی را آشکار کند که پیش از این اصلاً به آنها توجه نکرده بودیم.

یک کسبوکار کوچک نباید خودش را فقط بر اساس چیزی که امروز میفروشد تعریف کند.
کسبوکار شما ممکن است مهارت، دانش، اطلاعات، مشتری و منابعی داشته باشد که هنوز به فرصت تجاری تبدیل نشدهاند.
بنابراین، طرح کسبوکار را یک نقشه ثابت نبینید؛ آن را نقشهای بدانید که با رشد و تغییر کسبوکار شما باید بهروزرسانی شود.
دفعه بعد که خواستید برای رشد کسبوکارتان برنامهریزی کنید، فقط نپرسید:
«چه محصول جدیدی بسازیم؟
یک قدم عقبتر بروید و بپرسید:
«ما همین حالا چه چیزهایی داریم که هنوز از ارزش واقعی آنها استفاده نکردهایم؟»
شاید فرصت رشد کسبوکار شما نه در پیدا کردن یک مسیر کاملاً جدید، بلکه در کشف ارزشهای پنهانی باشد که همین حالا درون کسبوکارتان وجود دارند.
منبع و مطالعه بیشتر: Simple Tips, Smart Ideas
این مقاله با الهام از مفاهیم مطرحشده در این کتاب و با تحلیل و بازنویسی نگارنده تهیه شده است