
هنگامی که مسلمان ها قلعه خیبر که مال یهود بود را به دست امام علی (ع) فتح کردند اهل فدک برای در امان ماندن از بلایی که بر سر اهل خیبر آمد به پیغمبر پیشنهاد مصالحه کردند و نهایتاً بزرگان فدک پیشنهاد کردند که ما زمینها و اموالمان را به شما میدهیم به شرط اینکه جانمان سالم بماند. پیغمبر اکرم صلیاللهعلیهوآله هم قبول کردند و آنها هر کدام به اندازه یک شتر از اموالشان برداشتند و بقیه را تسلیم پیغمبر اکرم (ص) کردند.
آیه 6 سوره حشر به این ماجرا اشاره دارد:
اموالشان که خدا از راه غنیمت در اختیار پیامبر گذاشت، شما مسلمانان برای بهدستآوردنش زحمتی نکشیدید و عرقی نریختید؛ بلکه خدا پیامبرانش را بر هرکه بخواهد، مسلط میکند. بله، خدا از عهدۀ هر کاری برمیآید.
در اسلام وقتی که مسلمان ها با کفار پیروز می شوند و غنائمی را به دست می آورند خمس آن مال برای پیامبر اکرم (ص) است بر خلاف جایی که اموالی به خود پیامبر (ص) تقدیم می شود، که در این صورت همه ی آن اموال مال پیامبر اکرم (ص)می باشد.
در ماجرای فدک هم همین اتفاق افتاد و پیامبر اکرم آن را به حضرت زهرا (س) هدیه کردند و در زمان خودشان در آنجا سرپرستی گذاشتند تا آنجا را اداره کند. حضرت به اندازه خرج یکسال خود و حضرت زهرا سلاماللهعلیها برمیداشتند و مابقی را به عنوان هدیه حضرت زهرا سلاماللهعلیها بین فقرا تقسیم میکردند. تا زمانی که پیغمبر اکرم (ص) حیات داشتند این جریان ادامه داشت.
بعد از رحلت پیامبر اکرم (ص) خلیفه وقت، مباشر حضرت زهرا سلاماللهعلیها را از فدک بیرون کرد و فرد دیگری را به جای او تعیین کرد. با این کار درآمد آنجا که تا 120 هزار دینار هم گفته شده را مصادره کرد. حرفشان این بود که این اموال در زمان پیغمبر صلیاللهعلیهوآله به فقرا داده میشد؛ ما هم میگیریم و به فقرا میدهیم، درحالی كه پیش از آن حضرت زهرا (ص) از ملك خودشان انفاق میكردند و ربطی به حكومت نداشت.
حضرت زهرا (س) از این ماجرا تا شهادتشان چند سخنرانی و گفتوگو داشتند که یکی از آنها همین خطبه معروف فدک است که از مفاخر اسلام و از اسنادی است که تا روز قیامت، حقانیت اسلام، تشیع و خاندان پیغمبر علیهمالسلام را اثبات میکند. خوشبختانه این خطبه به همت شیعیان محفوظ ماند و حتی در کتابهای مخالفین هم ثبت شده است.
اما حقیقت امر این است که فدک بهانه ای بود برای افشای حقایق به دست حضرت زهرا (ص) به گونه ای که نیم نگاهی به این خطبه این مطلب را آشکار می کند از جهت دیگر خود امیرالمومنین (ع) طرف دعوا بود و ادعای خلافت داشت و اگر حرفی می زد می گفتند به نفع خودت حرف می زنی اما حضرت زهرا سلاماللهعلیها حقایق را با لحنی بیان فرمودند که امروز هم کسی جرأت ندارد با این لحن درباره آن اشخاص صحبت کند. در آن شرایط این تنها کاری بود که از دختر پیغمبر بر میآمد و ایشان با استفاده از همان چند روز به اندازه سالها و قرنها به اسلام خدمت کرد.
نکته ی دیگر این که نزاع حضرت زهرا سلاماللهعلیها با کسانی که مدعی خلافت بودند اختلاف مالی و ارثی نبود. این بهانهای بود برای اینکه حقایقی گفته شود و در تاریخ بماند. بعد از این جریانات هم حضرت طوری رفتار فرمودند که این هدف تأمین شود. اگر حضرت وصیت فرمودند که من راضی نیستم اینها در تشییع جنازه من شرکت کنند، بزرگترین سیاستی بود که خط بطلان بر ادعای آنها میکشید. حضرت خواست نهایت خشم و غضب خودش را نسبت به آنها اثبات کند تا مصداق آن حدیث پیغمبر شوند که هرکسی فاطمه را به غضب آورد خدا را به غضب درآورده است و همه بدانند که حضرت هیچ وقت از اینها راضی نشد.
برگرفته از سخنان آیت الله مصباح یزدی