جنگِ ایران و عراق یا جنگِ هشتساله که در ادبیات جمهوری اسلامی با نام جنگِ تحمیلی و دفاعِ مقدّس نیز شناخته میشود در منابع عربی و غربی بنام جنگِ اوّلِ خلیج یاد شده و در عراق با نام قادسیهٔ صدام از آن یاد میشد، طولانیترین جنگ متعارف در قرن بیستم میلادی و دوّمین جنگ طولانی این قرن پس از جنگ ویتنام بود که نزدیک به هشت سال به طول انجامید. جنگ در ۳۱ شهریورِ ۱۳۵۹ (۲۲ سپتامبرِ ۱۹۸۰) با حملهٔ عراق به ایران آغاز شد. در این روز درگیریهای پراکنده مرزی دو کشور با یورش همزمان نیروی هوایی عراق به ده فرودگاه نظامی و غیرنظامی ایران و غ نیروی زمینی این کشور در تمام مرزها به یک جنگ تمام عیار تبدیل شد، مقامات عراقی معتقد بودند که جنگ از ۱۳ شهریور ۱۳۵۹ برابر با ۴ سپتامبر ۱۹۸۰ با حملات توپخانهای ایران به شهرهای مرزی عراق آغاز شدهاست. این جنگ در نهایت پس از حدود ۸ سال در مرداد ۱۳۶۷ با قبول آتشبس از سوی دو طرف و پس از به جا گذاشتن یک میلیون نفر تلفات انسانی از هر دوطرف و ۱۱۹۰ میلیارد دلار خسارات به دو کشور خاتمه یافت. مبادلهٔ اسیران جنگی بین دو کشور از سال ۱۳۶۹ آغاز شد. ایران آخرین گروه از اسرای جنگی عراقی را در سال ۱۳۸۱ به عراق تحویل داد.
تاریخ:
۳۱ شهریور ۱۳۵۹ تا ۲۹ مرداد ۱۳۶۷
برابر با ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ تا ۲۰ اوت ۱۹۸۸ (میلادی)
(۷ سال و ۱۰ ماه و ۴ هفته و ۱روز )
موقعیت :
موقعیت :شهرها و استان های مرزی و شهری مهم دو کشور ایران و عراق و خلیج فارساستان های مرزی و شهری مهم دو کشور ایران و عراق و خلیج فارس
گفت و گو با امیر مسعود بختیاری
چرا دوره هشت ساله جنگ تحمیلی را دفاع مقدس مینامیم ؟
اساساً مسئله دفاع در آموزههای دینی ما یک امر مقدسی است . وقتی ما میگوییم دفاع مقدس نگاهی به مقوله دینی ماست. در کنار آن ما در شرایط دشوار پس از انقلاب مواجه با تهاجم عراق شدیم و علیرغم تصور دشمن توانستیم از خودمان دفاع کنیم ؛ پس بنابراین این دفاع امری مقدس است که توانستیم مقابل هجوم دشمن مقاومت کنیم و دشمن را از تهاجم باز بداریم و بعد از یک سال از مناطق اشغالی بیرون کنیم .
۴۲ سال از شروع دفاع مقدس میگذرد ، امروز آن دوران را چگونه میبینید ؟
جنگ دوران خاص خود را داشت و شرایط سخت و دشواری برای همه کسانی که چه در جنگ شرکت داشتند و چه حضور نداشتند وجود داشت . نمیشود جنگ را یک دوران طبیعی و عادی قلمداد کرد زیرا دورانی است که انسانها با جان، مال ، زندگی و تمام هستی خود دارند کار میکنند اما همینقدر که ملت توانست این کار دشوار را انجام دهد و تهاجم دشمن را دفع و تمامیت ارضی کشور را حفظ کند ، علیرغم هزینه بسیار سنگینی که بابت این کار پرداخت شد ، سربلند بیرون آمدیم و از این بابت دوران خوبی است .
از نظر شما دستاورد جنگ تحمیلی چه بود ؟
همین که هیچ قسمتی از خاک سرزمین در دست دشمن باقی نماند دستاورد بزرگی است . ما برای این مهم در همه بخشها هزینه سنگینی پرداخت کردیم . همینقدر که توانستیم در مقابل دشمن بایستیم و ثابت کنیم که ایرانی همیشه در مقابل تهاجم دشمن میایستد و تهاجم را نمیپذیرد و در مقابل زور سر خم نمیکند ، قابل توجه ، احترام و تقدیس است .
آیا مفاهیم دفاع مقدس به نسل جدید منتقل شده است ؟
این تلاش با سازمانهای متعدد رسانهای انجام شده است تا مفاهیم دفاع مقدس به نسل جدید منتقل شود که تا حدودی هم موفق بودند ؛ البته پارهای معتقدند که آنطور که باید منتقل نشده است .
استاد علی اکبر حسنوند
مبینا سادات موسویان