
زه به معنای سیم یا تار است. سازهایی که ارتعاش سیم در ساز موجب ایجاد صدا می شود سازهای زهی هستند.
بیشتر ساز های زهی دارای شکم یا کاسه در بخش انتهایی دسته یا گردن برای پرده گذاری و سری هستند که کوک ها در آن قرار گرفته اند. هریک از این سازها تعدادی سیم دارند که از کوکها تا انتهای کاسه کشیده شده و در آنجا توسط خرک ثابت شده اند. این سازها به دو دسته زخمه ای و مرکب تقسیم می شوند. به طور کلی می توان آنها را با توجه به شیوه نواختن به صورت زیر دسته بندی کرد:
در این قسمت به معرفی انواع سازهای زهی می پردازیم.
یا زهی مضرابی که ارتعاش سیم توسط زخمه زدن با انگشت یا مضراب است. در موسیقی ایرانی تار، سه تار و تنبور و در موسیقی غربی گیتار، هارپ، ماندولین، کلاون و بانجو را می توان نام برد.
آرشه به معنی کمان است که در ساختمان این سازها سیم به کار رفته و آن را با آرشه می نوازند. در موسیقی ایرانی، کمانچه و قیچک و در موسیقی غربی ویولن، ویولا، ویولنسل وکنترباس از این نوع ساز هستند.
صدا در این سازها با کوبیدن وسیله ای چکش مانند روی سیم ایجاد می شود. سنتور، پیانو و زیلوفون از جمله سازهای کوبه ای هستند.
به طور کلی می توان گفت سازهای زهی شامل شکم، کاسه در قسمت انتهایی، دسته یا گردن و یک سری هستند که کوک ها در آن قرار دارد. در بعضی از این سازها شکم از دو قسمت تشکیل شده است. برخی با انگشت و برخی با مضراب نواخته می شوند. با توجه به طول و محدوده فرکانس ساز، جنس سیم در هرکدام از این سازها متفاوت است. در هر ساز زهی با توجه به نوع ساز تعداد سیم ها متفاوت است. بر اساس روش و تکنیک لرزاندن سیمها به آنها زخمه ای، آرشه ای و کوبه ای گویند.