
ما هر روز تصمیمهایی میگیریم که شاید در ظاهر بیاهمیت باشند: چه آهنگی گوش کنیم، چه مسیری را برای رفتن به مقصد انتخاب کنیم، چه لباسی بخریم یا حتی چه کلاسی ثبت نام کنیم. اما پشت پرده این انتخابها، الگوریتمهایی هستند که ما به آنها اعتماد و عادت کردهایم، و این اعتماد و عادت، آرامآرام دارد شکل جهانمان را تغییر میدهد. یعنی:
قدرت تصمیمگیری انسان در حال واگذاری به الگوریتمها و ماشینهاست، نه با اجبار، بلکه با رضایت کامل.
وقتی ما به جای فکر کردن، به پیشنهادهای یوتیوب یا نتفلیکس اعتماد میکنیم، داریم به الگوریتمها اجازه میدهیم سلیقه ما را شکل دهند. وقتی گوگل مپ مسیرمان را تعیین میکند، حتی اگر راه را بلد باشیم، داریم به آن اجازه میدهیم اولویتهای ما را بازتعریف کند. اینها انتخابهایی هستند که شاید ساده به نظر برسند، اما در مجموع، دارند کنترل زندگی ما را به دست موجوداتی غیرانسانی میسپارند.
الگوریتمها در اصل برای راحتتر کردن زندگی ما طراحی شدهاند. اما وقتی این راحتی تبدیل به وابستگی شود، مرز بین خدمتکار و ارباب محو میشود. اگر الگوریتمها بدانند چه چیزی را دوست داریم، چه چیزی ما را تحریک میکند، چه چیزی باعث خرید یا رأی دادنمان میشود، آیا هنوز هم میتوانیم بگوییم که تصمیمگیرنده اصلی ما هستیم؟
نکته کلیدی در این تغییر مرجع تصمیم این است که، این تغییر بزرگ، نتیجه یک کودتا یا توطئه نیست. بلکه حاصل انتخابهای کوچک و شخصی ماست. ما با هر کلیک، هر لایک، هر جستجو، داریم به الگوریتمها یاد میدهیم که چطور ما را هدایت کنند. و این یعنی مسئولیت این تغییر، نه بر دوش دولتها یا شرکتها، بلکه بر عهده خود ماست.
پس در جهانی که الگوریتمها ما را بهتر از خودمان میشناسند، سؤال مهم این است:
آیا ما هنوز هم انتخاب میکنیم، یا فقط انتخابهایی را تأیید میکنیم که برای ما طراحی شدهاند؟
شاید وقت آن رسیده باشد که دوباره به انتخابهایمان نگاه کنیم و از خودمان بپرسیم: آیا این تصمیمِ من بود، یا تصمیمِ ماشینی بود که فکر میکند من را میشناسد؟