
در مقاله قبل درمورد شعر ایرانی و سیر تکامل آن صحبت کردیم اکنون در این مقاله میخواهیمبه یکی از شاعرانی که به سبک سنتی شعر میسرود بپردازیم.
نام مولانا را حتما همه ما شنیدهایم در این مقاله درمورد کسی صحبت میکنیم که از مولانا،مولانا ساخت. کسی که به مولانا یاد داد سکوت از کلمات بالا تر و برتر است و هر چه به او گفته میشود را به راحتی نپذیرد و فکر کند.او کسی نبود به جز شمس تبریزی.
مولانا از عالمان زمان خود بود و افراد زیادی حاضر بودند ساعت ها پای سخنرانی های او بنشینند و در مکتب او تحصیل کنند اما با ورود شمس به زندگی مولوی همه چیز تغییر کرد،چنانچه خود میفرماید:
زاهد کشوری بدم صاحب منبری بدم
کرد قضا دل مرا عاشق و کف زنان تو

درمورد شمس و مولانا و اینکه چه میان آنها گذشته ابهاماتی هست اما چیزی که معتبر تر به نظر میاید و شنیده میشود این است که: روزی مولانا از یکی از سخنرانی های مهم خود برمیگشته که کسی جلوی او را میگیرد و سوالی از او میپرسد:
ای مولای زمان به نظر تو بایزید بسطامی بهتر است یا حضرت محمد؟
مولانا که جواب این سوال برایش روشن است میگوید خب معلوم است دیگر!!حضرت محمد(ص)
شمس میپرسد خوب فکر کن...پس چرا بایزید بسطامی گفت به شناخت کامل خدا پی برده اما حضرت محمد با اینکه پیامبر خدا است تازه خود را ابتدای راه میدانست؟
مولانا کمی فکر کرد و گفت عرفان و شماخت خدا مانند دریا است و قلب هر کس مانند ظرفی است که از آب این دریا برمیدارد و مینوشد ظرف با یزید بسطامی کوچک بود و زود پر شد اما ظرف حضرت محمد بزرگ است و به این راحتی پر نمیشود و او همیشه تشنه شناخت است.
این جوابی بود که مولانا به سوال شمس داد اما شمس در پس این سوال،سوال دیگری را پنهان کرده بود:
ظرف تو چقدر است؟
گفته میشود پس از این اتفاق مولانا شمس را در خانه خود پناه داده.شمس و مولانا چهل روز در کتابخانه مولانا در را به روی خود بسته و بحث و تفکر کرده بودند،در این راه هم شمس عوض شده بود و هم مولانا و هم تمام مردم،از اطرافیان نزدیک مولانا گرفته تا دورترین افراد به او؛مردم راحت شمس را مورد قضاوت قرار میدادند میگفتند عالم بزرگ ما را دیوانه کرده؛راست هم میگفتند؛مولانا دیوانه شده بود؛دیوانه عشق.
شمس آمده بود و مولانا عالم را مولانا عاشق کرده بود.عشقی که روح مولانا را به اوج میبرد و کلمات آشفته را در ذهن او مرتب میکرد تا اشعاری موزون را تشکیل دهند.
برخی میگویند شمس به خاطر گفته های مردم مولانا را ترک کرد تا بیش از این حرف های مردم او را آزار ندهد اما مولانا کسی را مامورکرد تا دنبال شمس بگردد و او را بازگرداند،شمس بازگشت و مولانا در این زمان شاد ترین اشعار خود را میگفت:
آن آب بازآمد به جو بر سنگ زن اکنون سبو
سجده کن و چیزی مگو کاین بزم سلطانی است این

شمسِ مولانا باز گشته بود اما این بازگشت چندان طولانی نبود.
طبق گفته ها پسر کوچک مولانا به دلیل کینهای که از او به دل داشت عدهای را مامور به کشتن شمس کرده بود و شمس این بار برای همیشه از پیش مولانا رفت(برخی هم میگویند شمس دوباره به دلیل حرف و حدیث ها مولانا را ترک کرد اما کشته شدن شمس معتبر تر است.)
مولانا غم سختی را پشت سر میگذاشت و در غم فراق میسوخت اما پس از شمس افرادی وارد زندگی او شدند که زندگی او را تکان دادند و جان کوچکی به او بخشیدند
افرادی مانند صلاح الدین و حسام الدین چلبی.حسام الدین چلبی کسی بود که مولانا از او به عنوان خالق مثنوی معنوی یاد میکند:
ای ضیاء الحق حسام الدین توی
که گذشت از مه به نورت مثنوی
همت عالی تو ای مرتجا
میکشد این را خدا داند کجا
گردن این مثنوی را بستهای
میکشی آن سوی که دانستهای
حسام الدین الهامات مولانا را مینوشته و به آنها نظم میداده تا نهایتا این نسخه مثنوی معنوی به دست ما برسد.
گرچه افراد زیادی وارد زندگی مولانا شدند و مولانا توانست شادی نسبی خود را به دست بیاورد اما هیچکس برای مولانا مثل شمس نشد،در حقیقت اتفاقی که افتاد یکی شدن روح شمس و مولانا بود،اتفاقی که مولانا معتقد است برای هر عاشق و معشوق حقیقی که در فراق یکدیگر سوختهاند میافتد. به همین دلیل مولانا نام یکی از آثار خود را به یاد و به عشق شمس،دیوان شمس نامید و در همه آثر های خود تعالیم شمس را نوشت.
برگرفته از کتاب ملت عشق نوشته الیف شافاک