🔸روستاهای فراموش‌شده مانه وسملقان؛ وقتی آبادی هست، اما در نقشه دیده نمی‌شود
سال‌هاست یک پرسش ذهن مرا مشغول کرده است:
چرا برخی از روستاها و آبادی‌های قدیمی و دارای سکنه در شهرستان مانه و سملقان، آن‌گونه که شایسته است، در نقشه‌ها، منابع جغرافیایی و سامانه‌های ثبت مکان دیده نمی‌شوند؟
این پرسش برای من فقط یک موضوع پژوهشی نیست؛ زیرا بسیاری از این آبادی‌ها را از نزدیک می‌شناسم و بعضی از آنها در نزدیکی زادگاه من، روستای فرح‌دین، قرار دارند.
در سال‌های گذشته درباره این موضوع چندین مطلب و مقاله نوشتم و تلاش کردم نام این روستاها و آبادی‌ها فراموش نشود. حتی شخصاً چندین بار مشخصات و مختصات جغرافیایی بعضی از آنها را در سامانه «نشان» ثبت کردم، اما با وجود ارائه طول و عرض جغرافیایی، ثبت آنها مورد تأیید قرار نگرفت.
پرسش من این است:
اگر یک آبادی دارای نام، موقعیت جغرافیایی، سابقه و مردم ساکن است، چرا نباید در نقشه و سامانه‌های جغرافیایی به‌درستی ثبت شود؟
روستاهایی که هنوز مردم در آنها زندگی می‌کنند
در محدوده کالیمانی، میان روستای باران‌آباد و شهرک کالیمانی، آبادی‌هایی مانند کلاته فتح‌الله و کلاته میرزا عباس قرار دارند که دارای سکنه بوده‌اند.
همچنین تلو بالا، تلو پایین، گزباشی و قره‌قاپان و آبادی‌ها و مکان‌های دیگری در این محدوده وجود دارند که نیازمند بررسی و ثبت دقیق هستند.
در اطراف این مناطق، نام مکان‌هایی مانند قزلرقلعه، حمزک و کوه‌قلعه نیز شناخته شده است؛ اما نام بسیاری از این مکان‌ها در منابع و نقشه‌های مختلف به شکل کامل و یکسان دیده نمی‌شود.
اینها فقط نام‌هایی روی کاغذ نیستند.
پشت هر نام، یک آبادی، یک سابقه تاریخی و مردمی قرار دارند که سال‌ها در آنجا زندگی کرده‌اند.
بخشی از اطلاعاتی که تاکنون گردآوری کرده‌ام
در ادامه پژوهش‌هایم توانستم برای برخی از این آبادی‌ها اطلاعات جغرافیایی و جمعیتی پیدا کنم.
تلو بالا
- طول جغرافیایی: ۵۷ درجه و ۴ دقیقه شرقی
- عرض جغرافیایی: ۳۸ درجه و ۱۰ دقیقه شمالی
- جمعیت در سال ۱۳۷۳: ۸۰ نفر
تلو پایین
اطلاعات جغرافیایی و آماری آن هنوز در حال تکمیل است.
کلاته فتح‌الله
- طول جغرافیایی: ۵۶ درجه و ۴۹ دقیقه شرقی
- عرض جغرافیایی: ۳۷ درجه و ۴۸ دقیقه شمالی
- ارتفاع از سطح دریا: ۱۰۵۰ متر
- جمعیت در سال ۱۳۷۳: ۱۶۰ نفر
کلاته میرزا عباس
- طول جغرافیایی: ۵۶ درجه و ۴۹ دقیقه شرقی
- عرض جغرافیایی: ۳۷ درجه و ۵۲ دقیقه شمالی
- ارتفاع از سطح دریا: ۸۸۰ متر
- جمعیت در سال ۱۳۷۳: ۱۳۰ نفر
کالیمانی
- طول جغرافیایی: ۵۶ درجه و ۵۵ دقیقه شرقی
- عرض جغرافیایی: ۳۷ درجه و ۴۸ دقیقه شمالی
- ارتفاع از سطح دریا: ۸۰۰ متر
- جمعیت در سال ۱۳۷۳: ۱۸ نفر
این آمار مربوط به سال‌های گذشته است و برای شناخت سابقه سکونت این آبادی‌ها اهمیت دارد. درباره جمعیت کنونی برخی از آنها نیز باید بررسی و آمار جدید تهیه شود.
مسئله فقط ثبت یک نقطه روی نقشه نیست
شاید برای بعضی افراد ثبت‌نشدن نام یک روستا در یک سامانه جغرافیایی موضوع مهمی به نظر نرسد.
اما برای من چنین نیست.
وقتی نام یک آبادی ثبت نمی‌شود یا اطلاعات آن ناقص می‌ماند، ممکن است به مرور زمان وجود و مشکلات مردم آن آبادی نیز کمتر دیده شود.
من بارها تلاش کردم این موضوع را مطرح کنم. مقاله نوشتم، اطلاعات جمع‌آوری کردم، مختصات جغرافیایی پیدا کردم و حتی شخصاً برای ثبت بعضی از این مکان‌ها در نقشه «نشان» اقدام کردم.
اما هنوز این پرسش باقی است:
چه کسی باید صدای این روستاها را بشنود؟
دردناک‌ترین بخش ماجرا؛ دانش‌آموزی که از تحصیل محروم شد
در میان همه این مطالب، یک اتفاق بیشتر از همه مرا تحت تأثیر قرار داد.
در روستای قره‌قاپان دانش‌آموزی به دلیل نبود راه روستایی مناسب، از ادامه تحصیل محروم شد.
وقتی این موضوع را شنیدم، واقعاً اشک از چشمانم جاری شد.
کودکی که باید پشت میز مدرسه بنشیند و درس بخواند، نباید به دلیل نبود راه مناسب از تحصیل بازبماند.
این دیگر فقط مسئله یک نقشه یا یک نام جغرافیایی نیست.
اینجا صحبت از آینده یک انسان است.
وقتی در یک روستا راه مناسب وجود نداشته باشد، مشکلات فقط به رفت‌وآمد محدود نمی‌شود؛ دانش‌آموز، بیمار، سالمند، کشاورز و همه خانواده‌های روستا تحت تأثیر قرار می‌گیرند.
روستاهایی که امکانات اولیه می‌خواهند
برخی از این آبادی‌ها با مشکلاتی مانند نبود راه روستایی و کمبود امکانات اولیه زندگی روبه‌رو هستند.
در بعضی نقاط، مردم برای امکاناتی که در شهرها و بسیاری از روستاهای برخوردار امری عادی محسوب می‌شود، با دشواری روبه‌رو هستند.
این روستاها نباید فقط زمانی دیده شوند که آماری از آنها لازم باشد.
مردم این آبادی‌ها هم حق دارند دیده شوند، راه داشته باشند، فرزندانشان تحصیل کنند و از امکانات مناسب زندگی برخوردار باشند.
من چرا این موضوع را پیگیری می‌کنم؟
ممکن است کسی بپرسد:
«چرا خداداد امیری این‌قدر درباره چند روستا و آبادی تحقیق می‌کند؟»
پاسخ من ساده است:
زیرا اگر امروز نام و سابقه این آبادی‌ها را ثبت نکنیم، ممکن است فردا نسل‌های بعد حتی ندانند چنین مکان‌هایی وجود داشته‌اند و مردمی در آنها زندگی کرده‌اند.
من پژوهشگر رسمی یا مسئول دولتی نیستم؛ اما به عنوان کسی که این منطقه را می‌شناسد، نمی‌توانم نسبت به فراموش‌شدن نام و مشکلات این آبادی‌ها بی‌تفاوت باشم.
آنچه تاکنون انجام داده‌ام، جمع‌آوری اطلاعات، بررسی منابع، پیدا کردن مختصات جغرافیایی، نوشتن مقاله و تلاش برای ثبت این مکان‌ها در نقشه‌ها بوده است.
اما ادامه این کار به همکاری مردم محلی و نهادهای مسئول نیاز دارد.
یک درخواست ساده
از مسئولان مربوط، دهیاری‌ها، شوراهای روستا، پژوهشگران جغرافیا و مردم محلی درخواست دارم اطلاعات این آبادی‌ها را بررسی و تکمیل کنند.
اگر روستایی دارای سکنه است، نام دارد، مختصات جغرافیایی دارد و مردم در آن زندگی می‌کنند، نباید در سکوت و فراموشی باقی بماند.
بیایید نام روستاهای کوچک و بزرگ مانه و سملقان را ثبت کنیم؛ جمعیت آنها را به‌روز کنیم؛ راه، آب، برق، مدرسه و دیگر مشکلاتشان را بررسی کنیم و اجازه ندهیم محرومیت باعث شود این آبادی‌ها از یاد بروند.
روستا فقط یک نقطه روی نقشه نیست؛ روستا خانه مردم است.
و مردمی که در این آبادی‌ها زندگی می‌کنند، حق دارند دیده شوند.
🖊 خداداد امیری
شاعر و نویسنده کرمانج
#کانال_خداداد_امیری_شاعر_و_نویسنده_کرمانج
🔸کانال خداداد امیری شاعر و نویسنده کرمانج
🆔 @khodadad_amiri 📖
