سوالات آزمون های کارشناسی ارشد وزارت بهداشت همراه با جواب
برای نمونه سوالاتی رابرای شما ارائه می دهیم.
برای سایر سوالات از ازمونهای گذشته و ....کامنت بگزارید تا بعد از پرداخت فایل برای شما ارسال شود.
سوالات سال 1389
پاسخ سوال ۱:
سوال ۱ - SRY ژن متصل به کدام کروموزوم بوده و در تعیین جنسیت کدام فرد نقش مهمی دارد؟
SRY (Sex-determining Region Y) gene: این ژن یک عامل رونویسی است که نقش کلیدی در شروع مسیر تمایز جنسی مردانه در پستانداران ایفا میکند.
موقعیت: ژن SRY به طور انحصاری روی کروموزوم Y قرار دارد.
نقش در تعیین جنسیت: حضور این ژن در افراد XY باعث تمایز گنادهای اولیه به بیضه میشود. بیضهها سپس هورمونهای مردانه تولید میکنند که منجر به توسعه ویژگیهای جنسی مردانه میشود. در غیاب SRY (در افراد XX)، گنادها به تخمدان تمایز مییابند. بنابراین، این ژن در تعیین جنسیت مذکر نقش حیاتی دارد.
بررسی گزینهها:
الف) X ، مؤنث: نادرست. SRY روی کروموزوم Y است و جنسیت مذکر را تعیین میکند.
ب) Y ، مذکر: درست. SRY روی کروموزوم Y قرار دارد و برای تعیین جنسیت مذکر ضروری است.
ج) ، با جنسیت نامعلوم: نادرست. SRY نقش مشخصی در تعیین جنسیت دارد.
د) X ، دارای ژنوتیپ دیاسپرمی: نادرست. SRY روی کروموزوم Y است. دیاسپرمی (فرایند لقاح یک تخمک توسط دو اسپرم) مربوط به تعداد کروموزومها است، نه محل SRY.
پاسخ صحیح سوال ۱: ب) Y ، مذکر
پاسخ سوال ۲:
سوال ۲ - هموگلوبین Lyon ناشی از کدام جهش است؟
هموگلوبین Lyon (Hb Lyon): یک نوع هموگلوبینوپاتی است که در آن یک جهش در ژن بتا-گلوبین (HBB) رخ میدهد. این جهش منجر به جایگزینی یک اسید آمینه در زنجیره بتا میشود.
نوع جهش: این نوع از تغییرات اسید آمینه (جایگزینی یک اسید آمینه با دیگری) معمولاً نتیجه یک جهش نقطهای (Point Mutation) از نوع missense است. جهشهای نقطهای شامل جایگزینی یک باز با باز دیگر در توالی DNA هستند.
بررسی گزینهها:
الف) Frameshift (تغییر چارچوب خواندن): این جهشها (حذف یا درج تعداد بازهایی که مضرب ۳ نیستند) منجر به تغییر کامل چارچوب خواندن و معمولاً تولید پروتئینهای کاملاً متفاوت یا کوتاه شده میشوند.
ب) Insertion (درج): اضافه شدن یک یا چند نوکلئوتید. اگر مضرب ۳ نباشد، فریمشیفت ایجاد میکند.
ج) Point mutation (جهش نقطهای): درست. هموگلوبینهای غیرطبیعی مانند هموگلوبین Lyon (یا هموگلوبین S در بیماری سلول داسیشکل) معمولاً ناشی از جهشهای نقطهای هستند که منجر به جایگزینی یک اسید آمینه میشوند.
د) Deletion (حذف): حذف یک یا چند نوکلئوتید. اگر مضرب ۳ نباشد، فریمشیفت ایجاد میکند.
پاسخ صحیح سوال ۲: ج) Point mutation
پاسخ سوال ۳:
سوال ۳ - کدامیک از موارد زیر بیشترین قابلیت استفاده را برای بررسی Paternity در PGD دارد؟
PGD (Preimplantation Genetic Diagnosis - تشخیص ژنتیکی پیش از لانهگزینی): یک روش برای غربالگری جنینها (معمولاً در IVF) از نظر بیماریهای ژنتیکی قبل از لانهگزینی در رحم است.
Paternity (اثبات پدری): در زمینه PGD، بررسی پدری ممکن است برای اطمینان از اینکه جنین از نظر ژنتیکی به پدر بیولوژیکی مرتبط است، یا در موارد خاص برای حل اختلافات پدری در طول فرآیند IVF انجام شود.
مارکرهای ژنتیکی برای تعیین هویت و خویشاوندی: برای این منظور، نیاز به مارکرهای ژنتیکی بسیار پلیمورفیک (متغیر) در جمعیت داریم تا بتوان افراد را از یکدیگر متمایز کرد و روابط خویشاوندی را تعیین نمود.
بررسی گزینهها:
الف) STRs (Short Tandem Repeats): درست. STRs (که به آنها میکروماهواره نیز گفته میشود) توالیهای کوتاه DNA (۲ تا ۶ جفت باز) هستند که به صورت پشت سر هم تکرار شدهاند. این توالیها در افراد مختلف بسیار متغیر (پلیمورفیک) هستند و به همین دلیل به طور گستردهای در آزمایشات پدری، پزشکی قانونی و مطالعات جمعیتشناسی استفاده میشوند. پلیمورفیسم بالای آنها امکان تمایز دقیق افراد و تعیین روابط خویشاوندی را فراهم میکند.
ب) STS (Sequence Tagged Sites): توالیهای کوتاه و منحصر به فرد DNA هستند که موقعیت آنها در ژنوم مشخص است. در نقشهبرداری ژنوم استفاده میشوند، اما به دلیل پلیمورفیسم پایینتر، برای بررسی پدری به اندازه STRs کارآمد نیستند.
ج) ESR (Estrogen Receptor): این یک ژن خاص است که گیرنده استروژن را کد میکند. پلیمورفیسمهای موجود در آن ممکن است برای برخی مطالعات مرتبط با بیماری استفاده شوند، اما به اندازه STRs برای تعیین پدری پلیمورفیک نیست.
د) EST (Expressed Sequence Tags): توالیهای کوتاه cDNA هستند که نشاندهنده ژنهای بیانشده هستند. برای شناسایی ژنها و ترانسکریپتها استفاده میشوند و برای بررسی پدری مناسب نیستند.
پاسخ صحیح سوال ۳: الف) STRs
پاسخ سوال ۴:
سوال ۴ - در کدامیک از موارد زیر Concordance value بیشترین اختلاف را بین دوقلوهای MZ و DZ نشان میدهد؟
Concordance Value (نرخ همرخدادی): به معنی احتمال اینکه اگر یکی از دوقلوها ویژگی یا بیماری خاصی را داشته باشد، دیگری نیز آن را داشته باشد.
دوقلوهای MZ (تکتخمکی): ۱۰۰% ژنهای مشترک دارند.
دوقلوهای DZ (دوتخمکی): به طور متوسط ۵۰% ژنهای مشترک دارند (مانند خواهر و برادرهای عادی).
تفاوت زیاد در Concordance (MZ بسیار بالاتر از DZ): این نشاندهنده یک جزء ژنتیکی بسیار قوی در بروز بیماری یا ویژگی مورد نظر است. هرچه تفاوت بیشتر باشد، نقش ژنتیک پررنگتر است.
بررسی گزینهها و میزان ارثپذیری آنها:
الف) Hypertension (فشار خون بالا): دارای مؤلفههای ژنتیکی و محیطی است. اگرچه همرخدادی در دوقلوهای MZ بالاتر از DZ است، اما تفاوت آن به اندازه اختلالات با ارثپذیری بسیار بالا نیست.
ب) Alzheimer (آلزایمر): بیماری آلزایمر، به ویژه اشکال ارثی آن، دارای یک مؤلفه ژنتیکی قوی است. برای آلزایمر با شروع دیرهنگام نیز ارثپذیری قابل توجهی وجود دارد. همرخدادی در دوقلوهای MZ میتواند به طور قابل توجهی بالاتر از DZ باشد.
ج) Autism (اوتیسم): اختلال طیف اوتیسم (ASD) یکی از بالاترین نرخهای ارثپذیری را در بین اختلالات روانپزشکی و عصبی-تکاملی دارد. مطالعات دوقلوها نشان دادهاند که نرخ همرخدادی در دوقلوهای MZ بسیار بالا (اغلب ۷۰-۹۰%) و به طور چشمگیری بالاتر از دوقلوهای DZ (۱۰-۳۰%) است. این نشاندهنده یک استعداد ژنتیکی بسیار قوی است.
د) Acne (آکنه): آکنه دارای مؤلفه ژنتیکی است، اما تأثیرات محیطی (مانند رژیم غذایی و هورمونها) نیز در آن نقش دارند. تفاوت همرخدادی ممکن است به اندازه اختلالات پیچیده عصبی-روانی فاحش نباشد.
مقایسه اوتیسم و آلزایمر: هر دو ارثپذیری بالایی دارند، اما مطالعات متعدد نشان دادهاند که اوتیسم غالباً یکی از بالاترین اختلافها در نرخ همرخدادی بین دوقلوهای MZ و DZ را در میان بیماریهای پیچیده نشان میدهد، که نشاندهنده نقش ژنتیکی بسیار قوی آن است.