روزگاریست که سودای بتان دین من است
غم این کار نشاط دل غمگین من است
دیدن روی تو را دیده جان بین باید
وین کجا مرتبه چشم جهان بین من است
یار من باش که زیب فلک و زینت دهر
از مه روی تو و اشک چو پروین من است
تا مرا عشق تو تعلیم سخن گفتن کرد
خلق را ورد زبان مدحت و تحسین من است
دولت فقر خدایا به من ارزانی دار
کاین کرامت سبب حشمت و تمکین من است
واعظ شحنه شناس این عظمت گو مفروش
زان که منزلگه سلطان دل مسکین من است
یا رب این کعبه مقصود تماشاگه کیست
که مغیلان طریقش گل و نسرین من است
حافظ از حشمت پرویز دگر قصه مخوان
که لبش جرعه کش خسرو شیرین من است
(غزل 52 از دیوان غزلیات حضرت حافظ)
???

حضرت حافظ در بیت دوم چکیده یک مبحث فلسفی یونان قدیم را در مضمون شعر خود میگنجاند. در یونان قدیم فلاسفه، عالم وجود را از دو قسمت ماده و معنا متشکل میدانستند که دنیا مظهر ماده و روح نشانه معنا بود. به عبارت دیگر جهان مادی را جسم و خدا را به منزله روح آن تصور میکردند. حافظ در این بیت میگوید که برای دیدن روی جانبخش تو احتیاج به چشمی است که قادر به دیدن روح وجان باشد و چشم جهانبین و مادهنگر من چنین قدرت و مرتبت را ندارد. در ضمن اشارهیی است به آیه شریفه ۱۰۳ سوره انعام: لا تدرکه الابصار و هو یدرک الابصار و هو اللطیف الخبیر.
او را هیچ چشمی درک ننماید و او همه بینندگان را مشاهده میکند و او لطیف و نامرئی و (به همه چیز خلق) آگاه است?.
امام علي (ع) مي فرمايد: نه تنها چشم او را نمي بيند، بلكه وهم و فكر نيز نمي تواند بر او احاطه پيدا كند. سعدي در ترسيم اين مطلب مي گويد:.
اي برتر از خيال و قياس و گمان و وهم و از آنچه گفته اند و شنيديم و خوانده ايم مجلس تمام گشت و به آخر رسيد عمرما ...همچنان در اوّل وصف تو مانده ايم.............