ویرگول
ورودثبت نام
خمول
خمولمراد دل زِ تماشای باغ عالم چیست ؟
خمول
خمول
خواندن ۲ دقیقه·۶ سال پیش

غزلی از خاقانی شاعری که کمتر شناخته شده است


پای گریز نیست که گردون کمان‌کش است


جای فزاع نیست که گیتی مشوش است


ماویز در فلک که نه بس چرب مشرب است


برخیز از جهان که نه بس خوب مفرش است


چون مار ارقم است جهان گاه آزمون


کاندر درون کشنده و بیرون منقش است


با خویشتن بساز و ز کس مردمی مجوی


کان کو فرشته بود کنون اهرمن‌وش است


با هر که انس گیری از او سوخته شوی


بنگر که انس چیست مصحف ز آتش است


عالم نگشت و ما و تو گردنده‌ایم از آنک


گردون هنوز هفت و جهت همچنان شش است


در بند دور چرخ هم ارکان، هم انجم است


در زیر ران دهر هم ادهم، هم ابرش است


خاقانیا منال که این ناله‌های تو


برساز روزگار نه بس زخمهٔ خوش است


 

غزل شماره 21 از دیوان غزلیات خاقانی حاوی نکته های ظریفی ست که با دقت در آنها از معنای سطحی غزل فاصله میگیریم و در فضای فکری شاعر قرار میگیریم .از جمله 2 نکته زیر :

ابراهیم ادهم و پدرانش از امیران، حاکمان و اشراف شهر بلخ بوده‌اند،اما بنابر منابع تاریخی، او تاج و تخت و زندگی پر زرق و برق خود را رها کرده و به زهد و فقر روی آورد و مشغول سلوک و مجاهده با نفس شد.

چنانکه از خود او نقل شده، ابراهیم ادهم دلیل انتخاب زهد و ترک دنیا را مواردی از این قبیل دانسته است: ترس از وحشت قبر و تنهایی آن، راه طولانی سفر قیامت و نداشتن توشه کافی، جباریت خداوند و نداشتن عذر موجه.?

: در این غزل منظور خاقانی از (ادهم )اشاره به ابراهیم ادهم نیست بلکه با توجه به (ابرش :به معنای اسب با رنگ پوست خالدار )در اینجا ادهم یعنی اسب سیاه و منظور خاقانی این است که گردش روزگار همه امورات را زیر تسلط خود دارد !?☀️

: در مصرع (بنگر که انس چیست ؟مصحف ز آتش است )

منظور شاعر از مصحف کتاب یا قرآن نمیباشد بلکه (مصحف )در اینجا یک فن ادبی است به معنای برگرداندن کلمه و یا کلمه تغییر شکل یافته .نام این فن تصحیف و کلمه ای که روی ان تصحیف اعمال می شود (مصحف )نام دارد و در این مصرع شاعر میخواهد توجه ما را جلب کند که (انس )همان (آتش )است که تغییر شکل داده !


الله اعلم ??

۲
۰
خمول
خمول
مراد دل زِ تماشای باغ عالم چیست ؟
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید